Κύριοι Υπουργοί, κύριε και κύριοι συνάδελφοι,
Το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «εκλογή δημοτικών και περιφερειακών αρχών», έρχεται προς επεξεργασία συζήτηση και ψήφιση στη Βουλή των Ελλήνων ως αποτέλεσμα των σοβαρών προβλημάτων, που η εφαρμογή του νόμου 4555/2018 επέφερε. Προβλημάτων καταρχήν θεσμικών η άπτεται η εφαρμογή της λεγόμενης απλής αναλογικής στην κατανομή των εδρών του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου, δημιούργησε περισσότερα εμπόδια στην τοπική διακυβέρνηση από εκείνα που υποτίθεται θα επίλυε, προβλημάτων ακόμη διαχειριστικών.
Η εφαρμογή του μοντέλου αυτού στην πλειοψηφία των δήμων και περιφερειών της χώρας, στέρησε σε μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα αποτελεσματικής διοίκησης και τέλος προβλημάτων βαθιά πολιτικών, με τα ανωτέρω εμπόδια να στερούν από τους εκλεγμένους δημάρχους και περιφερειάρχες τη δυνατότητα άσκησης της πολιτικής για την οποία ψηφίστηκαν από το εκλογικό σώμα. Ποιο είναι επομένως πρακτικά το πρόβλημα για το οποίο νομοθετούμε, είναι κυρίως αλλά όχι και αποκλειστικά η δυσαρμονία μεταξύ της βούλησης του εκλογικού σώματος και της σύνθεσης των οργάνων της τοπικής αυτοδιοίκησης. Μια δυσαρμονία, που το προηγούμενο νομοθετικό πλαίσιο δυστυχώς επέτρεψε. Στο θεσμικό αυτό πρόβλημα απαντούμε συγκεκριμένα και συντεταγμένα με ένα σχέδιο νόμου που φιλοδοξεί να λύσει τα χέρια των εκλεγμένων τοπικών διοικήσεων να εφαρμόσουν το πρόγραμμά τους. Να επιτρέψει στις παρατάξεις που οι πολίτες έθεσαν στην αντιπολίτευση να ασκήσουν απρόσκοπτα τον έλεγχο της εξουσίας και την παροχή της δυνατότητας οι δημοτικές παρατάξεις να εκφράσουν τα εναλλακτικά πολιτικά τους προγράμματα και να κριθούν γι’ αυτά από τους πολίτες.
Ένα σχέδιο με το οποίο δεν ανακαλύπτουμε φυσικά τον τροχό. Αντιθέτως, παρακολουθούμε τα προβλήματα της απλής αναλογικής που ο ΣΥΡΙΖΑ εισήγαγε στις τελευταίες αυτοδιοικητικές εκλογές και επαναφέρουμε τη λογική κατανομής των εδρών του που ίσχυε πριν το 2019. Με τον τρόπο αυτό, ευνοείται η συνεπής υλοποίηση του προγραμματικού λόγου των εκλεγέντων δημάρχων και περιφερειαρχών και επανέρχεται η δημοκρατική ισορροπία μεταξύ των δημοτικών και περιφερειακών αρχών και της πλειοψηφίας των αντίστοιχων συμβουλίων. Προκειμένου όμως να κατανοήσουμε τη σημασία και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της νομοθετικής μας πρωτοβουλίας, είναι χρήσιμο να προσδιορίσουμε το πλαίσιο εντός του οποίου η εκλογή δημοτικών και περιφερειακών αρχών συζητείται ως σχέδιο νόμου.
Πολιτικά ο χρόνος που συζητούμε χαρακτηρίζεται και όχι άδικα ουδέτερος, η ασφάλεια της χρονικής απόστασης από τις επερχόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές αλλά και η εμπειρία της εφαρμογής της απλής αναλογικής μέχρι σήμερα, διαμορφώνουν ένα πολιτικό πεδίο ουδετερότητας που μας επιτρέπει την επεξεργασία του παρόντος σχεδίου νόμου. Αλλά και ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι η αποτελεσματικότερη λειτουργία των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, καθίσταται εφικτή όταν η λήψη των αποφάσεων και ο συγκροτημένος έλεγχος επί αυτών των αποφάσεων, συντελούνται υπό συνθήκες θεσμικής ομαλότητας. Οδηγούμαστε με αυτή τη συλλογιστική στο κεντρικό επιχείρημα της νομοθετικής μας παρέμβασης. Πρόκειται για την κυβερνησιμότητα των δήμων και των περιφερειών της χώρας μας, τη δυνατότητα δηλαδή οι εκλεγμένες δημοτικές και περιφερειακές αρχές να λαμβάνουν αποφάσεις. Αποφάσεις στο πλαίσιο των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων που να τους επιτρέπεται ακολούθως να τις μετατρέπουν σε εφαρμοσμένη πολιτική στην τοπική αυτοδιοίκηση.
Μια πολιτική ο χαρακτήρας της οποίας την καθιστά εύκολα αντιληπτή από τους δημότες οι οποίοι και κρίνουν τους εκλεγμένους από τα πεπραγμένα τους.
Τι ανέδειξε επομένως η μέχρι τώρα πορεία της αυτοδιοίκησης στο πλαίσιο της απλής αναλογικής;
Ανέδειξε την τεράστια δυσκολία της συντριπτικής πλειοψηφίας δημάρχων και περιφερειαρχών να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και υπέρ των δημοτών τους μέσα σε αυτό το καθεστώς.
Ανέδειξε τις δυσλειτουργίες του εν λόγω μηχανισμού σχετικά με το αίτημα της καθημερινής παραγωγής δημοτικού, περιφερειακού και διοικητικού αποτελέσματος.
Τέλος εκείνο που συστηματικά παρουσιάζαμε ως κίνδυνο στην επιχειρούμενη από το ΣΥΡΙΖΑ εισαγωγή της απλής αναλογικής την ακυβερνησία στους δήμους και τις περιφέρειες, την καθυστέρηση στη λήψη των αποφάσεων και την απουσία σε πολλές περιπτώσεις μιας επαρκούς, συγκροτημένης και σταθερής αντιπολιτευτικής λειτουργίας.
Τι επιχειρούμε πρακτικά στο παρόν σχέδιο νόμου;
Πρώτα και κύρια τη θέσπιση ενός πλήρους συστηματικού και ευκρινούς νομικού πλαισίου για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την αποτελεσματική ρύθμιση θεμάτων που σχετίζονται με την υποβολή υποψηφιότητας, την ψηφοφορία και την ανάδειξη αρχών κατά τη διεξαγωγή εκλογών δημοτικών και περιφερειακών αρχών, την επαναφορά και διασφάλιση της κυβερνησιμότητας στους δήμους και τις περιφέρειες της χώρας, την κατάργηση πρακτικά της λεγόμενης απλής αναλογικής που εφάρμοσε ο ΣΥΡΙΖΑ και η οποία είχε καταστροφικές συνέπειες στην ομαλή λειτουργία τους και τέλος την αποκατάσταση της εύρυθμης λειτουργίας των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και την εκπλήρωση της αποστολής τους προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.
Το σχέδιο νόμου, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, αποτελεί προϊόν εκτενούς διαλόγου με τους θεσμικούς εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού.
Κατά την επεξεργασία του ελήφθησαν υπόψη σχόλια και παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν από φορείς στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης.
Κατόπιν αυτής της διαδρομής έχουμε σήμερα την ευκαιρία να συζητήσουμε βασικές αλλαγές που προωθούνται και συνοψίζονται στα εξής.
Επανέρχεται η θητεία πενταετούς διάρκειας.
Οι δήμαρχοι και οι περιφερειάρχες που θα αναδειχθούν από τις εκλογές του Οκτωβρίου του 2023 θα έχουν έναν πλήρη κύκλο πενταετούς θητείας που εκκινεί την 1η Ιανουαρίου 2024.
Το όριο εκλογής από τον πρώτο γύρο προσαρμόζεται σε ποσοστό 43% σε μία ψήφο. Τίθεται όριο 3% για το δικαίωμα εκλογής δημοτικού ή περιφερειακού συμβούλου. Το όριο αυτό είναι τόσο ανεξάρτητο από τον αριθμό των μελών του οικείου συμβουλίου όσο και ευθυγραμμισμένο με το ισχύον όριο στις εθνικές εκλογές.
Εξασφαλίζεται η εκλογή των 3/5 των μελών του συμβουλίου στο νικητή των εκλογών.
Προβλέπεται η εκλογή συμβουλίων ή προέδρων δημοτικών κοινοτήτων σε όλη την επικράτεια χωρίς εξαίρεση. Πρόκειται για ρύθμιση που ανταποκρίνεται σε σχετικά αιτήματα των τοπικών κοινωνιών.
Ειδικότερα, για τις κοινότητες με πληθυσμό μέχρι και 300 κατοίκους κάθε συνδυασμός μπορεί να έχει παραπάνω από έναν υποψήφιο πρόεδρο. Πρόεδρος σε αυτήν την περίπτωση εκλέγεται ο πρώτος σε σταυρούς ανεξαρτήτως συνδυασμού από τον πρώτο γύρο.
Η υποβολή των υποψηφιοτήτων γίνεται μόνο μέσω συνδυασμών και με δήλωση που υποβάλλεται στην ηλεκτρονική πύλη gov.gr κατ΄ επιλογή του υποψηφίου με το πατρώνυμο ή το μητρώνυμό του.
Τίθεται καταληκτική ημερομηνία η 31η Αυγούστου του έτους των εκλογών για την κατάρτιση και δήλωση των συνδυασμών, η 10η Σεπτεμβρίου για την ανακήρυξη αυτών από το αρμόδιο δικαστήριο, ώστε να υπάρχει πλήρης έλεγχος των εκλογικών δαπανών και οι υποψήφιοι να είναι εγκαίρως γνωστοί στο εκλογικό σώμα, ενώ ο αριθμός των μελών των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων καθώς και των συμβουλίων δημοτικών κοινοτήτων καθορίζεται με βάση συγκεκριμένες πληθυσμιακές κλίμακες.
Προβλέπεται λελογισμένη μείωση του αριθμού των μελών τους με στόχο τον εξορθολογισμό χωρίς να δημιουργείται πρόβλημα στην ομαλή λειτουργία των ΟΤΑ.
Εξορθολογίζεται και συστηματοποιείται το πλαίσιο κωλυμάτων εκλογιμότητας και ασυμβιβάστων λαμβανομένων υπόψη και παρατηρήσεων που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης.
Επαναδιατυπώνονται με σαφήνεια και πληρότητα δικονομικές διατάξεις που αφορούν στην εκδίκαση διαφορών που σχετίζονται με τις εκλογές Ο.Τ.Α..
Για τη διεξαγωγή των εκλογών δημοτικών και περιφερειακών αρχών λαμβάνεται υπόψη ο μόνιμος πληθυσμός, όπως αποτυπώνεται στα αποτελέσματα της τελευταίας απογραφής.
Τέλος και σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα ισχύοντα ο εκλεγμένος Περιφερειάρχης κατά τη διάρκεια της θητείας του τελεί σε αναστολή της επαγγελματικής του δραστηριότητας.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ξεκινούμε σήμερα την επεξεργασία ενός σχεδίου νόμου, για το οποίο θα έχουμε την ευκαιρία να αναπτύξουμε τις προτάσεις μας στις συνεδριάσεις που θα ακολουθήσουν, στην ακρόαση των φορέων, στην κατ’ άρθρον συζήτηση, αλλά και στην Ολομέλεια. Η εκλογή των δημοτικών και περιφερειακών αρχών θα τεθεί προς συζήτηση, ώστε να καταλήξουμε στο τελικό κείμενο επί του οποίου θα ψηφίσουμε.
Μπορούμε, όμως, σήμερα να συμφωνήσουμε, θεωρώ στα βασικά, στην ανάγκη ένας Δήμος και μια Περιφέρεια να διεκδικηθούν δημοκρατικά και αποτελεσματικά σε ευθυγράμμιση με τη λαϊκή εντολή, που οι τοπικοί άρχοντες έχουν λάβει και την ευθύνη μας ως νομοθετών να διαφυλάξουμε τη σταθερότητα στη λήψη των αποφάσεων στα συμβούλια. Εκείνη με τη σειρά της θα εγγυηθεί την απρόσκοπτη υλοποίηση των πολιτικών σε τοπικό επίπεδο.
Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης ως κατά το Σύνταγμα «αποκεντρωμένοι φορείς διοίκησης των δημοσίων υποθέσεων», δεν μπορεί, αλλά και δεν πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο μικροπολιτικής διαφθοράς της κεντρικής πολιτικής και της νομοθετικής εξουσίας.
Αποτελεί αντιθέτως δική μας αρμοδιότητα και υποχρέωση να διαμορφώσουμε κανόνες και εγγυήσεις, που επιτρέπουν τη λήψη αποφάσεων και την υγιή λειτουργία των δήμων και των περιφερειών μας.
Είναι τελικά, πράγματι, ζήτημα αναλογικότητας. Μιας αναλογικότητας, που αφορά στη δική μας εξουσία, να καθορίζουμε τα όρια εξουσίας των εκλεγμένων σε τοπικό επίπεδο.
Επομένως, έχουμε ακόμη έναν λόγο να διασφαλίσουμε ότι οι δήμοι μας θα λειτουργήσουν, θα αποφασίσουν και θα πράξουν τα όσα δημοκρατικά συμφωνούνται από τα αντίστοιχα συμβούλια, χωρίς ο νομοθέτης να εγείρει αδικαιολογήτως εμπόδια.
Το παρόν σχέδιο νόμου συμφωνούμε πως συμπεριλαμβάνει μια σειρά χαρακτηριστικών προς τη σωστή θεσμικά κατεύθυνση.
Διορθώνει τα αδιέξοδα της εμπνεύσεως, ΣΥ.ΡΙΖ.Α., απλής αναλογικής στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Υλοποιεί μια κομβική, προγραμματική θέση της παράταξής μας, που προεκλογικά είχαμε αναδείξει και μετεκλογικά νομοθετούμε.
Συγκεντρώνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη δημόσια διαβούλευση, που προηγήθηκε, από την οποία μεταγγίζουμε σημαντικές διατάξεις στο σχέδιο νόμου.
Τέλος, καταδεικνύει το γεγονός πως η ψήφισή του θα αναδιαμορφώσει το τοπίο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από τις επερχόμενες δημοτικές και περιφερειακές εκλογές.
https://www.facebook.com/panagiskappatosgr/posts/1096446607516248


