Τα τελευταία χρόνια, η βιομηχανία τροφίμων έχει προχωρήσει σε σημαντικές αλλαγές, επηρεάζοντας τόσο τη σύσταση των προϊόντων όσο και τον τρόπο με τον οποίο αυτά διατίθενται στην αγορά.
Από το 2010, περισσότερα από 300 τρόφιμα έχουν υποστεί τροποποιήσεις, είτε με τη μορφή μείωσης της ποσότητας ανά συσκευασία είτε μέσω της ανασύνθεσης των συστατικών τους. Ειδικότερα, την τελευταία τριετία, περίπου τα μισά από αυτά τα προϊόντα έχουν αλλάξει τη σύστασή τους, μια κίνηση που, σύμφωνα με τους παραγωγούς, αποσκοπεί στη βελτίωση της υγείας των καταναλωτών. Ωστόσο, η πληθωριστική κρίση έχει φέρει στο προσκήνιο ανησυχίες ότι τέτοιες πρακτικές δεν ανταποκρίνονται πάντα στο συμφέρον του καταναλωτή.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά φαινόμενα είναι η σταδιακή μείωση των μερίδων χωρίς αντίστοιχη μείωση στην τιμή. Για παράδειγμα, αρκετές νέες συσκευασίες αναψυκτικών και σνακ περιέχουν μικρότερες ποσότητες προϊόντος, διατηρώντας όμως τις ίδιες ή ακόμα και υψηλότερες τιμές. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές αναγκάζονται να αγοράζουν περισσότερες συσκευασίες για να αποκτήσουν την ίδια ποσότητα τροφίμου που αγόραζαν παλαιότερα σε μία μόνο συσκευασία. Η τάση αυτή συνδέεται άμεσα με το φαινόμενο του shrinkflation, όπου η ποσότητα ή ο όγκος ενός προϊόντος μειώνεται χωρίς να μεταβάλλεται η τιμή του, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ότι η τιμή παραμένει σταθερή.
Οι παράγοντες πίσω από την ανασύνθεση των τροφίμων
Η ανασύνθεση των τροφίμων αποτελεί έναν σημαντικό τομέα δράσης για τη βιομηχανία. Με την προσαρμογή των συνταγών των προϊόντων τους, οι εταιρείες προσπαθούν να μειώσουν συστατικά όπως το αλάτι, η ζάχαρη και τα trans λιπαρά, βασιζόμενες σε επιστημονικά δεδομένα, τις διατροφικές συνήθειες κάθε χώρας, τις προτιμήσεις των καταναλωτών και τις κανονιστικές απαιτήσεις για την ασφάλεια των τροφίμων. Παρόλα αυτά, τέτοιες αλλαγές έχουν και οικονομικές επιπτώσεις, καθώς η μείωση των μερίδων συνεπάγεται αυξημένο κόστος συσκευασίας, το οποίο συχνά μετακυλίεται στον καταναλωτή.
Σύμφωνα με στοιχεία του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ), από το 2010 έως το 2013 πραγματοποιήθηκε ανασύνθεση σε 968 προϊόντα, ενώ την ίδια περίοδο διατέθηκαν στην αγορά 316 νέοι κωδικοί με μικρότερες μερίδες. Παράλληλα, εισήχθησαν σχεδόν 700 νέα προϊόντα με πιο υγιεινές επιλογές. Αυτή η στρατηγική συνεχίστηκε και την τελευταία τριετία (2021-2023), με 154 προϊόντα να μειώνουν τη μερίδα τους και 206 νέα προϊόντα να εισάγονται στην αγορά ως πιο ισορροπημένες διατροφικές επιλογές.
Ενημέρωση καταναλωτή και υπεύθυνη διαφήμιση
Η σωστή ενημέρωση των καταναλωτών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα στην υιοθέτηση συνειδητών διατροφικών επιλογών. Η επεξεργασία των τροφίμων δεν επηρεάζει μόνο τη γεύση και την ασφάλειά τους, αλλά και τη διατροφική τους αξία. Στην πρόσφατη εκδήλωση του ΣΕΒΤ, στο πλαίσιο της έκθεσης Food Expo, τονίστηκε η ανάγκη για διαφάνεια και πληροφόρηση σχετικά με τις αλλαγές στα τρόφιμα, ώστε οι καταναλωτές να κατανοούν πλήρως τις διατροφικές τους επιλογές.
Παράλληλα, η υπεύθυνη διαφήμιση αποτελεί έναν ακόμα σημαντικό τομέα δράσης. Ο ΣΕΒΤ έχει θεσπίσει έναν Κώδικα Αρχών, ο οποίος βασίζεται στην ολιστική προσέγγιση της διατροφής. Σύμφωνα με αυτόν, δεν υπάρχουν “καλά” και “κακά” τρόφιμα, αλλά το κλειδί είναι η ισορροπία, η σωστή ποσότητα και η φυσική δραστηριότητα.
Στο πλαίσιο της αυτοδέσμευσης των επιχειρήσεων, το ελληνικό Pledge –που δημιουργήθηκε το 2022 σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Διαφημιζομένων Ελλάδος και στηρίζεται σε ευρωπαϊκά πρότυπα– επιβάλλει περιορισμούς στη διαφήμιση προϊόντων με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, ζάχαρη και αλάτι σε παιδιά κάτω των 13 ετών. Στόχος είναι η πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας και η στήριξη των γονέων στην προσπάθειά τους να διαμορφώσουν πιο υγιεινές διατροφικές συνήθειες για τα παιδιά τους. Τα αποτελέσματα της πρωτοβουλίας αυτής είναι ενθαρρυντικά, καθώς το 2022 καταγράφηκε συμμόρφωση στο 98% των διαφημίσεων, ποσοστό που αυξήθηκε ελαφρώς στο 98,1% το 2023.
Οι προκλήσεις και το μέλλον της διατροφής
Η βιομηχανία τροφίμων καλείται να αντιμετωπίσει μια σειρά προκλήσεων που επηρεάζουν τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Ο υποσιτισμός, η παχυσαρκία, η υγιής γήρανση και η βιωσιμότητα είναι μερικά μόνο από τα ζητήματα που απασχολούν τον κλάδο. Ταυτόχρονα, η διαχείριση των φυσικών πόρων και η κυκλική οικονομία αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, καθώς περίπου το 1/3 των παραγόμενων τροφίμων καταλήγει στα σκουπίδια.
Η καινοτομία παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του μέλλοντος της διατροφής. Από την ανάπτυξη νέων προϊόντων μέχρι τις σύγχρονες συσκευασίες που βελτιώνουν τη διατήρηση των τροφίμων και μειώνουν τη σπατάλη, η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός πιο βιώσιμου διατροφικού συστήματος. Παράλληλα, η ανακύκλωση συσκευασιών και η μείωση των απορριμμάτων αναδεικνύονται σε προτεραιότητες για τη βιομηχανία.
Συμπερασματικά, οι αλλαγές στη σύσταση και τη διάθεση των τροφίμων αντικατοπτρίζουν τόσο τις σύγχρονες διατροφικές τάσεις όσο και τις οικονομικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις. Οι καταναλωτές, από την πλευρά τους, καλούνται να είναι πιο προσεκτικοί στις επιλογές τους, ενώ η βιομηχανία πρέπει να διασφαλίσει ότι οι αλλαγές αυτές γίνονται με γνώμονα την υγεία και το συμφέρον όλων.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
