Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για τις πολυαναμενόμενες πληρωμές των αγροτικών ενισχύσεων, με την ειδική ενίσχυση βάμβακος να έχει προγραμματιστεί να καταβληθεί στις 21 Μαρτίου. Ο στόχος του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης είναι να τηρηθεί η προθεσμία, ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις όπως αυτές που σημειώθηκαν πέρυσι, όταν η πληρωμή έγινε μόλις στις 30 Απριλίου. Η προσπάθεια επικεντρώνεται στο να επιστρέψει το σύστημα στην προ πανδημίας «κανονικότητα», σύμφωνα με την οποία οι παραγωγοί λάμβαναν το σχετικό ποσό λίγο πριν από την 25η Μαρτίου.
Ωστόσο, τα πράγματα δεν είναι εξίσου ξεκάθαρα για τις υπόλοιπες ενισχύσεις, ειδικά όσον αφορά τα οικολογικά σχήματα (eco-schemes). Στο ΥΠΑΑΤ, οι αρμόδιες υπηρεσίες εξετάζουν τα δεδομένα που προέκυψαν από τις δηλώσεις των αγροτών, επιχειρώντας να βρουν τη βέλτιστη λύση για τη διαμόρφωση των πριμ. Ο αυξημένος αριθμός δηλωμένων στρεμμάτων σε ορισμένες δράσεις σημαίνει ότι πιθανότατα θα απαιτηθούν προσαρμογές στα ποσά που θα λάβουν οι παραγωγοί, γεγονός που ενδέχεται να καθυστερήσει τις πληρωμές αυτών των επιδοτήσεων.
Όσον αφορά τις συνδεδεμένες ενισχύσεις, αναμένεται ότι οι πληρωμές θα ξεκινήσουν πριν το Σάββατο του Λαζάρου, δηλαδή γύρω στις 10-11 Απριλίου. Όσες δεν προλάβουν να διεκπεραιωθούν σε αυτή την πρώτη φάση, θα μεταφερθούν για πληρωμή μέσα στη Μεγάλη Εβδομάδα, ώστε να δοθεί μια σημαντική οικονομική ανάσα στους παραγωγούς.
Στα οικολογικά σχήματα, οι προκλήσεις είναι σημαντικές. Οι αγρότες, έχοντας αποκτήσει καλύτερη κατανόηση του συστήματος μετά την πρώτη χρονιά εφαρμογής, δήλωσαν περισσότερες δράσεις ή επέλεξαν εκείνες που αποφέρουν υψηλότερα πριμ. Αυτό έχει εκτοξεύσει τη ζήτηση, με αποτέλεσμα το Υπουργείο να εξετάζει τρεις διαφορετικές στρατηγικές για τη διαχείριση των κονδυλίων:
- Μια οριζόντια περικοπή σε όλες τις δράσεις,
- Περικοπή μόνο στις δράσεις που έχουν καταγράψει υπερβολική ζήτηση,
- Μείωση των ποσών με βάση τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά κονδύλια που έχουν προβλεφθεί στο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ.
Ειδικότερα, η Δράση 1, που καταργείται από φέτος και αφορούσε τις σπορές ψυχανθών και σιτηρών, έχει σημειώσει διπλάσιες δηλώσεις σε σχέση με το 2023. Αυτό σημαίνει ότι το πριμ των 13 ευρώ ανά στρέμμα για τα σιτηρά ενδέχεται να πέσει έως και στα 5 ευρώ. Αντίστοιχα, στη Δράση 6 για τα ψηφιακά εργαλεία, η ζήτηση έχει αυξηθεί έως και πενταπλάσια, ενώ στα Βιολογικά (Δράση 9) η κατάσταση παραμένει σταθερή στα 260 εκατ. ευρώ.
Οι αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν είναι δύσκολες, καθώς η συνολική εικόνα δείχνει ότι οι πληρωμές για το 2024 μπορεί να είναι χαμηλότερες από αυτές του 2023 λόγω της υψηλής ζήτησης. Ανάμεσα στις εισηγήσεις που εξετάζονται είναι και η εξαίρεση από τις περικοπές των δράσεων που συνδέονται άμεσα με τιμολόγια, όπως τα προγράμματα για τις δενδρώδεις καλλιέργειες (π.χ. Κομφούζιο, ωφέλιμα αρπακτικά έντομα).
Μετά την καταβολή των οικολογικών σχημάτων και των συνδεδεμένων ενισχύσεων, θα ακολουθήσουν οι πληρωμές για τις μεταβιβάσεις δικαιωμάτων, το Εθνικό Απόθεμα και το monitoring, που αφορούν το έτος ενίσχυσης 2024. Πάντως, ένα ανοιχτό ζήτημα που έχει προκύψει είναι η τύχη των 81 εκατ. ευρώ που δεν πληρώθηκαν το 2023. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, το ποσό αυτό θεωρείται χαμένο, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν προβλέπει μεταφορά των αδιάθετων κονδυλίων σε επόμενες χρονιές.
Είναι, επομένως, κρίσιμο το ΥΠΑΑΤ και ο ΟΠΕΚΕΠΕ να διασφαλίσουν ότι όλα τα διαθέσιμα κονδύλια για το 2024 θα αξιοποιηθούν πλήρως. Αν και η ειδική ενίσχυση βάμβακος δεν μπορεί να μεταφερθεί σε άλλες άμεσες ενισχύσεις, το ίδιο δεν ισχύει για άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, που πρέπει να αξιοποιηθούν έγκαιρα ώστε να μην χαθεί πολύτιμη χρηματοδότηση.
Σε κάθε περίπτωση, οι αγρότες θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι για πιθανές μειώσεις στις επιδοτήσεις που θα λάβουν φέτος, καθώς η αυξημένη ζήτηση και οι πιέσεις στον προϋπολογισμό του αγροτικού τομέα οδηγούν σε δύσκολες αποφάσεις. Οι τελικές επιλογές του Υπουργείου θα καθορίσουν το ύψος των πληρωμών, αλλά και την αποτελεσματικότητα του συστήματος στήριξης της ελληνικής γεωργίας στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
