Η διακίνηση ανώνυμου χύμα ελαιόλαδου αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της ελληνικής αγοράς. Η Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε) επανήλθε στο ζήτημα, παρουσιάζοντας ενώπιον εκπροσώπων πολιτικών κομμάτων και του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) μια νέα πρόταση: το «5λιτρο του παραγωγού». Σύμφωνα με την 4Ε, αυτή η πρόταση μπορεί να αποτελέσει τη λύση στο ευρέως διαδεδομένο φαινόμενο της διακίνησης του χύμα 16λιτρου τενεκέ, που κυριαρχεί στην εγχώρια αγορά σε εξαιρετικά μεγάλες ποσότητες.
Τα δεδομένα της ελληνικής αγοράς ελαιόλαδου
Σε συνέντευξη τύπου που πραγματοποιήθηκε στα γραφεία της ΕΣΗΕΑ, ο πρόεδρος της 4Ε, Βασίλης Ζαμπούνης, παρουσίασε εκτιμήσεις σχετικά με την κατανομή της παραγωγής ελαιόλαδου στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία, από τους 250.000 τόνους ετήσιας παραγωγής:
- Μόνο 12.000-15.000 τόνοι διατίθενται ως τυποποιημένο ελαιόλαδο στην εγχώρια αγορά.
- Περίπου 80.000-90.000 τόνοι καταναλώνονται μέσω αυτοκατανάλωσης και της διακίνησης του 16κιλου τενεκέ.
- Οι εξαγωγές τυποποιημένου ελαιόλαδου ανέρχονται σε 40.000-50.000 τόνους.
- Οι εξαγωγές χύμα ελαιόλαδου (κυρίως προς Ιταλία και Ισπανία) φτάνουν τους 100.000-110.000 τόνους.
Η ανάγκη για αλλαγή
Η Ελλάδα κατέχει το μεγαλύτερο ποσοστό διακίνησης χύμα ελαιόλαδου στην Ευρώπη, γεγονός που έχει αρνητικές συνέπειες για παραγωγούς, καταναλωτές και την πολιτεία. Η διακίνηση ανώνυμου ελαιόλαδου ευνοεί τη φοροδιαφυγή, μειώνει την αξία του προϊόντος και δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς την ποιότητά του. Το «5λιτρο του παραγωγού» προτείνεται ως μια βιώσιμη εναλλακτική λύση που βασίζεται στο υπάρχον καθεστώς διακίνησης του μελιού.
Πώς θα λειτουργεί το «5λιτρο του παραγωγού»
Η πρόταση βασίζεται στην απαγόρευση της μεταφοράς χύμα ελαιόλαδου από τους παραγωγούς σε ακατάλληλες συσκευασίες, αντικαθιστώντας το 16κιλο τενεκέ με ένα επώνυμο, ελεγχόμενο 5λιτρο δοχείο. Οι βασικοί άξονες της πρότασης περιλαμβάνουν:
- Εγκατάσταση ημι-αυτόματων γεμιστικών μηχανημάτων στα ελαιοτριβεία για πεντόλιτρα, με χαμηλό κόστος επένδυσης.
- Απλές αλλά ελεγχόμενες συσκευασίες, χωρίς ανάγκη λιθογραφίας, με πώμα ασφαλείας και ετικέτα που αναγράφει τον παραγωγό ή τον ελαιοτριβέα.
- Υποχρέωση των παραγωγών να χρησιμοποιούν τα 5λιτρα δοχεία, απαγορεύοντας τη διακίνηση του ελαιόλαδου σε άλλα μέσα μεταφοράς.
- Δυνατότητα πώλησης από τον ελαιοπαραγωγό και τον ελαιοτριβέα απευθείας στον καταναλωτή, με την έκδοση των απαιτούμενων παραστατικών.
- Οφέλη για όλους, καθώς ο παραγωγός αυξάνει το εισόδημά του, ο καταναλωτής αποκτά ποιοτικό προϊόν με εγγυήσεις, και η πολιτεία περιορίζει τη φοροδιαφυγή.
Οι προκλήσεις εφαρμογής
Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποιήσεως Ελαιολάδου (ΣΕΒΙΤΕΛ) εξέφρασε επιφυλάξεις σχετικά με την εφαρμογή της πρότασης. Ορισμένα από τα βασικά ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν περιλαμβάνουν:
- Νομικό πλαίσιο για την αδειοδότηση των ελαιοτριβείων ως τυποποιητές.
- Καθορισμός ευθυνών για την ποιότητα του ελαιόλαδου, είτε από τον παραγωγό είτε από το ελαιοτριβείο.
- Διασφάλιση της ποιότητας του προϊόντος μέσω ελέγχων και προτύπων, ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος νοθείας ή υποβάθμισης.
- Διαχείριση της φορολογικής πλευράς, με τον καθορισμό των απαραίτητων παραστατικών και του τρόπου απόδοσης του ΦΠΑ.
Η υιοθέτηση του «5λιτρου του παραγωγού» απαιτεί ένα αυστηρό θεσμικό πλαίσιο, που θα αποτρέπει τη δημιουργία μιας παράλληλης αγοράς, διασφαλίζοντας την ασφάλεια του καταναλωτή και την προστασία του τυποποιημένου κλάδου από αθέμιτο ανταγωνισμό.
Το μέλλον της ελληνικής αγοράς ελαιόλαδου
Η πρωτοβουλία της 4Ε, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες προσπάθειες του ΣΕΒΙΤΕΛ και την εισαγωγή νέων φορολογικών μέτρων, όπως η υποχρεωτική έκδοση ψηφιακού δελτίου αποστολής από 1η Απριλίου 2025, μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση της διακίνησης ανώνυμου χύμα ελαιόλαδου. Η σταδιακή μετάβαση σε ένα σύστημα ελεγχόμενης, τυποποιημένης διακίνησης θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά οφέλη τόσο στον κλάδο όσο και στην ελληνική οικονομία γενικότερα.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
