Η νέα απόφαση του ΕΦΚΑ να προχωρήσει σε επανυπολογισμό των συντάξεων έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό και αναστάτωση στον κόσμο των συνταξιούχων. Το μέτρο αυτό δεν ήρθε εντελώς απροειδοποίητα• αποτελεί απόρροια δικαστικών εξελίξεων που έθεσαν υπό αμφισβήτηση προηγούμενους υπολογισμούς και δικαιώσεις. Ενώ για κάποιους αυτή η εξέλιξη μπορεί να μεταφράζεται σε οικονομική «ανάσα», για άλλους εγκυμονεί δυσάρεστες συνέπειες, όπως μειώσεις στα μηνιαία τους έσοδα και αναδρομικές επιστροφές ποσών.
Πώς φτάσαμε ως εδώ;
Η αρχή του προβλήματος εντοπίζεται στον νόμο Κατρούγκαλου, που εφαρμόστηκε το 2016, και ο οποίος εισήγαγε έναν νέο τρόπο υπολογισμού των συντάξεων βασισμένο κυρίως στις εισφορές των ασφαλισμένων. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις, η εφαρμογή του νόμου δεν έγινε με τον ενδεδειγμένο τρόπο, με αποτέλεσμα να υπάρξουν σοβαρές στρεβλώσεις στα τελικά ποσά που λάμβαναν οι συνταξιούχοι. Έτσι, ξεκίνησε ένας μαραθώνιος δικαστικών προσφυγών, με αρκετούς συνταξιούχους να ζητούν διόρθωση των ποσών τους, θεωρώντας πως αδικούνται.
Οι δικαστικές αποφάσεις που εκδόθηκαν, κυρίως από το Συμβούλιο της Επικρατείας, ανέδειξαν αστοχίες και παραλείψεις στον προηγούμενο επανυπολογισμό, ειδικά στις περιπτώσεις επαγγελματιών που προέρχονταν από το πρώην ΕΤΑΑ – δηλαδή δικηγόρους, γιατρούς, μηχανικούς και συμβολαιογράφους. Ειδικά για τους τελευταίους, η βάση υπολογισμού που χρησιμοποιήθηκε (το ποσό των 1.232,09 ευρώ) κρίθηκε ακατάλληλη, διότι αγνοούσε την πραγματική εισφοροδοτική ιστορία τους.
Τι αλλάζει με τη νέα διαδικασία;
Ο νέος επανυπολογισμός δεν είναι απλώς μια αναθεώρηση – είναι μια ολική επανεκτίμηση των ποσών που θα πρέπει να λαμβάνει κάθε συνταξιούχος, με βάση τις καταβληθείσες εισφορές από το 2016 και μετά. Το νέο ποσό που θα προκύψει για κάθε συνταξιούχο θα συγκριθεί με εκείνο που ήδη λαμβάνει. Αν προκύπτει διαφορά προς τα πάνω, τότε θα δοθεί αύξηση και πιθανώς αναδρομικά. Αν όμως προκύψει διαφορά προς τα κάτω, τότε η σύνταξη θα μειωθεί και ίσως ζητηθεί επιστροφή των υπερκαταβληθέντων.
Η μεγάλη ανησυχία επικεντρώνεται στις περιπτώσεις όπου η νέα εκκαθάριση θα αποκαλύψει ότι οι συνταξιούχοι λάμβαναν περισσότερα χρήματα απ’ όσα δικαιούνταν. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι ίδιοι καλούνται όχι μόνο να προσαρμοστούν σε χαμηλότερα εισοδήματα, αλλά και να επιστρέψουν χρήματα, ενδεχομένως με τη μορφή παρακρατήσεων από τις επόμενες συντάξεις.
Ποιοι επηρεάζονται πιο έντονα;
Το νέο κύμα επανυπολογισμού αγγίζει κυρίως τους ασφαλισμένους του πρώην ΕΤΑΑ – μια μεγάλη μερίδα του συνταξιοδοτικού πληθυσμού. Πρόκειται για επαγγελματίες που διαχρονικά κατέβαλλαν υψηλές εισφορές, με την προσδοκία ότι οι συντάξεις τους θα είναι αντίστοιχα υψηλές. Οι προσδοκίες αυτές, όμως, δεν επιβεβαιώθηκαν πλήρως από τους πρώτους υπολογισμούς, με αποτέλεσμα πολλοί να κινηθούν νομικά.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στους συμβολαιογράφους. Ήδη υπάρχουν παρόμοιες αποφάσεις που αφορούν και τους μηχανικούς που εργάστηκαν ως αυτοαπασχολούμενοι. Το υπουργείο Εργασίας έχει δώσει εντολή για καθολική επανεξέταση των συντάξεων που σχετίζονται με το πρώην ΕΤΑΑ, με στόχο να ολοκληρωθεί η διαδικασία έως τα τέλη Φεβρουαρίου.
Τι να περιμένουν οι συνταξιούχοι;
Βραχυπρόθεσμα, οι συνταξιούχοι πρέπει να είναι προετοιμασμένοι για αλλαγές που μπορεί να αγγίξουν σοβαρά τον οικογενειακό τους προϋπολογισμό. Η συμβουλή που ακούγεται όλο και πιο συχνά από ειδικούς είναι να υπάρχει συνεχής παρακολούθηση των προσωπικών στοιχείων στον ΕΦΚΑ και, εφόσον χρειαστεί, προσφυγή σε λογιστές ή νομικούς για να διαπιστωθεί τι ακριβώς συμβαίνει με τον επανυπολογισμό τους.
Είναι εξίσου σημαντικό να γίνει αντιληπτό ότι το αποτέλεσμα της διαδικασίας δεν είναι εκ προοιμίου αρνητικό. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο επανυπολογισμός θα οδηγήσει σε αυξήσεις, συνοδευόμενες από αναδρομικά που μπορούν να ενισχύσουν οικονομικά τους συνταξιούχους. Το βασικό, όμως, είναι η ετοιμότητα – ψυχολογική και πρακτική – για κάθε ενδεχόμενο.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
