Ένα από τα σημαντικότερα θέματα που απασχολούν αυτή την περίοδο την κυβέρνηση, τους ειδικούς της κοινωνικής ασφάλισης και –κυρίως– τους συνταξιούχους, είναι η πληρωμή των αναδρομικών ποσών που προκύπτουν από παλαιότερες μειώσεις συντάξεων οι οποίες κρίθηκαν παράνομες ή αντισυνταγματικές από τα ανώτατα δικαστήρια της χώρας. Το ζήτημα αυτό έχει πολλές πτυχές, νομικές, πολιτικές και οικονομικές, και οδηγεί την κυβέρνηση σε κρίσιμα διλήμματα για τον τρόπο, τον χρόνο και το εύρος της καταβολής αυτών των ποσών.
Αναδρομικά από επικουρικές και κύριες συντάξεις
Περίπου 1,2 εκατομμύρια συνταξιούχοι περιμένουν εδώ και χρόνια να λάβουν χρήματα που προκύπτουν από περικοπές 11 μηνών στις επικουρικές τους συντάξεις, οι οποίες εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο των μνημονίων και κρίθηκαν στη συνέχεια μη νόμιμες. Από αυτούς, περίπου 370.000 έχουν καταθέσει αγωγές και δικαστικές προσφυγές, γεγονός που ισχυροποιεί το δικαίωμά τους να λάβουν τις επιστροφές. Αντίστοιχα, άλλοι 360.000 συνταξιούχοι του Δημοσίου διεκδικούν επιστροφές από την εισφορά αλληλεγγύης, η οποία κρίθηκε αντισυνταγματική για 23 μήνες. Μόνο 10.000 από αυτούς έχουν προσφύγει στο Ελεγκτικό Συνέδριο.
δύο βασικά σενάρια πληρωμής
Η κυβέρνηση εξετάζει κυρίως δύο βασικές επιλογές για την αντιμετώπιση του ζητήματος:
Σενάριο 1: Στοχευμένη πληρωμή μόνο σε όσους έχουν προσφύγει
Σύμφωνα με αυτό το σχέδιο, αναδρομικά θα καταβληθούν μόνο σε όσους έχουν ασκήσει προσφυγές – δηλαδή στους περίπου 380.000 δικαιούχους. Το κόστος για το κράτος θα ανέλθει στα 1,2 δισ. ευρώ. Για να “χρυσώσει το χάπι” στους υπόλοιπους συνταξιούχους που δεν έχουν κάνει προσφυγές, σχεδιάζεται να χορηγηθεί μια ενίσχυση ύψους 500 ευρώ, δηλαδή ένα είδος «μισής 13ης σύνταξης». Το συνολικό κόστος αυτού του σεναρίου ανεβαίνει στα 2,3 δισ. ευρώ.
Σενάριο 2: Οριζόντια λύση χωρίς 13η σύνταξη
Η δεύτερη πρόταση προβλέπει τη χορήγηση αναδρομικών σε όλους τους συνταξιούχους, ανεξαρτήτως δικαστικής προσφυγής, με παράλληλη κατάργηση ή μείωση της προσωπικής διαφοράς. Όμως σε αυτήν την περίπτωση δεν θα δοθεί 13η σύνταξη ούτε φέτος, ούτε του χρόνου. Η εκτίμηση είναι ότι αυτό το πακέτο θα κοστίσει περίπου 1,7 δισ. ευρώ.
Ανελαστικό κόστος και πληρωμές με δόσεις
Ανεξάρτητα από το ποιο σενάριο θα προκριθεί, το κράτος έχει ήδη μπροστά του ένα υποχρεωτικό κόστος μεταξύ 450 και 500 εκατ. ευρώ, λόγω των τελεσίδικων αποφάσεων που έχουν αρχίσει να εκδίδονται και οι οποίες δεν μπορούν να αγνοηθούν. Αυτό το ποσό θα βαρύνει τον ΕΦΚΑ, αλλά υπάρχει περιθώριο να απλωθεί σε βάθος δύο ή και τριών ετών, ώστε να μην υπάρξει άμεση επιβάρυνση στον προϋπολογισμό.
Ενδεχόμενο τρίτο σενάριο με στήριξη από τον ακαγε
Ακόμη ένα σχέδιο που εξετάζεται, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά δεδομένα, είναι να αντληθούν πόροι από τον ΑΚΑΓΕ – τον αποθεματικό κουμπαρά του ασφαλιστικού συστήματος. Τα αποθεματικά του αγγίζουν τα 18 δισ. ευρώ και οι ετήσιοι τόκοι φτάνουν τα 550 εκατ. ευρώ. Αν αποφασιστεί να χρησιμοποιηθούν αυτοί οι πόροι, τότε θα μπορούσαν να καλυφθούν αναδρομικά 1,7 δισ. ευρώ για μια τριετία.
Τι αναδρομικά προβλέπονται
Οι επιστροφές από τις επικουρικές φτάνουν έως 4.422 ευρώ, όπως συμβαίνει για παράδειγμα με πρώην τραπεζικούς υπαλλήλους σε προσυνταξιοδοτικό καθεστώς. Για τις κύριες συντάξεις του Δημοσίου, τα αναδρομικά της ΕΑΣ μπορεί να φτάσουν έως 9.568 ευρώ, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης.
Για παράδειγμα:
Ένας απόστρατος που έπαιρνε αρχικά 2.245 ευρώ και σήμερα λαμβάνει 1.468 ευρώ, δικαιούται επιστροφή 3.611 ευρώ.
Ένας πολιτικός υπάλληλος με αρχική σύνταξη 1.475 ευρώ και σημερινή 1.163 ευρώ, δικαιούται επιστροφή 1.012 ευρώ.
Γιατί ο εφκα δεν ασκεί εφέσεις
Ο ΕΦΚΑ ακολουθεί τη στρατηγική να μην προσβάλλει τις αποφάσεις των Πρωτοδικείων για αναδρομικά έως 5.000 ευρώ, τόσο γιατί οι αποφάσεις αυτές είναι τελεσίδικες και δεσμευτικές μετά το ΑΕΔ, όσο και επειδή, ακόμη κι αν προσφύγει, θα επιβαρυνθεί τελικά με υψηλότερους τόκους. Το ίδιο ισχύει και για τις υποθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Ποιοι βγαίνουν κερδισμένοι – ποιοι χαμένοι
Κερδισμένοι είναι οι συνταξιούχοι που έκαναν προσφυγές από το 2017 έως τον Ιούλιο του 2020. Αυτοί έχουν κατοχυρώσει τα δικαιώματά τους και μάλιστα θα λάβουν και επιπλέον ποσά λόγω τόκων από την καθυστέρηση πληρωμής.
Χαμένοι είναι όσοι δεν προσέφυγαν, αλλά υπέβαλαν ενστάσεις ή αιτήσεις, καθώς ο νόμος 4714/2020 δεν αναγνωρίζει τέτοιες ενέργειες ως επαρκείς για να διασφαλίσουν αναδρομικά.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
