Μπορεί να ακούγεται σαν ριζική αναδιάρθρωση, αλλά η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Οι 10.000 μικροί οικισμοί της χώρας – εκείνοι με πληθυσμό κάτω από 2.000 κατοίκους – προς το παρόν δεν αντιμετωπίζουν καμία απολύτως αλλαγή στον τρόπο οριοθέτησής τους. Το νέο Προεδρικό Διάταγμα που προκαλεί έντονες συζητήσεις, δεν εφαρμόζεται άμεσα και περιμένει τη θεσμοθέτηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, κάτι που υπολογίζεται να ολοκληρωθεί μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.
Η συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία έχει γεννηθεί ως αναγκαιότητα, μετά από επανειλημμένες παρεμβάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, που από το 2005 και μετά έχει αμφισβητήσει έντονα τη νομιμότητα της διαδικασίας οριοθέτησης μικρών οικισμών – και ιδιαίτερα εκείνων που ανήκουν στη λεγόμενη Ζώνη Γ, δηλαδή τα πιο απομακρυσμένα, αραιοκατοικημένα τμήματα.
Η κρίσιμη ιστορική αναδρομή: Ποιοι όρισαν τι και γιατί τώρα αλλάζει
Για δεκαετίες, η χάραξη των ορίων αυτών των οικισμών γινόταν με απόφαση των κατά τόπους νομαρχών, βασισμένη σε ανεπαρκή ή ακόμη και ανύπαρκτα επιστημονικά κριτήρια. Το ΣτΕ έκρινε τις πρακτικές αυτές ως θεσμικά ελλιπείς και ακύρωσε χαρακτηριστικές περιπτώσεις – μεταξύ αυτών, οικισμοί στο Ρέθυμνο (2017), στο Πήλιο (2019) και στην Πάρο (2022).
Με την απόφαση αυτή, σχεδόν το σύνολο των ορίων οικισμών που θεσμοθετήθηκαν μετά το 1983 μπαίνει κάτω από το μικροσκόπιο, με τις δικαστικές ανατροπές να θέτουν υπό αμφισβήτηση την πολεοδομική σταθερότητα πολλών περιοχών.
Τι κάνει το νέο Π.Δ. – Τι αλλάζει, τι μένει ίδιο
Το νέο Προεδρικό Διάταγμα έρχεται να θεσπίσει για πρώτη φορά ένα ενιαίο και αξιόπιστο σύστημα οριοθέτησης, με βάση κοινές αρχές και επιστημονικά δεδομένα. Περιλαμβάνει όρους δόμησης, επιτρεπόμενες χρήσεις γης και κατηγοριοποίηση ζωνών εντός του κάθε οικισμού.
Ωστόσο, μέχρι να τεθούν σε ισχύ τα νέα τοπικά σχέδια, η καθημερινότητα για τους ιδιοκτήτες δεν αλλάζει. Οι αρτιότητες των οικοπέδων παραμένουν ως έχουν. Οι άδειες οικοδομής εξακολουθούν να εκδίδονται. Τα ήδη δομημένα ακίνητα – ακόμα και στη Ζώνη Γ – δεν επηρεάζονται.
Το Π.Δ. φέρνει, επιπλέον, μια σημαντική ενοποίηση: συνδυάζει και επικαιροποιεί δύο παλιότερα νομικά πλαίσια, εκείνο του 1981 για τους οικισμούς πριν το 1923 και του 1985 για τους μεταγενέστερους.
Ποιοι μένουν εκτός – Οι σημαντικές εξαιρέσεις
Το Π.Δ. δεν αγγίζει τους οικισμούς που δημιουργήθηκαν μετά το 1983, ούτε και τους παραθαλάσσιους οικισμούς εντός Ζωνών Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ) σε περιοχές όπως η Αττική, η Χαλκιδική, η Κορινθία και η Θεσσαλονίκη.
Το πρόβλημα της Ζώνης Γ – Γιατί είναι το “αγκάθι” της υπόθεσης
Η πιο αμφιλεγόμενη διάσταση του νέου πλαισίου είναι η Ζώνη Γ – δηλαδή εκείνα τα διάσπαρτα, απομακρυσμένα κομμάτια γης που δεν έχουν οργανική σχέση με τον κύριο οικιστικό ιστό. Το ΣτΕ απέρριψε την ένταξή τους στο ίδιο καθεστώς με τις υπόλοιπες ζώνες, ζητώντας από το Υπουργείο Περιβάλλοντος νέα επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση.
Η νέα στρατηγική θα έρθει μέσα από επικαιροποιημένα πολεοδομικά σχέδια – είτε γενικά, είτε εξατομικευμένα για κάθε οικισμό. Μέχρι τότε, καμία αλλαγή δεν εφαρμόζεται στα αδόμητα της Ζώνης Γ.
Το πρόγραμμα “Κωνσταντίνος Δοξιάδης” – Μία εθνική μεταρρύθμιση σε εξέλιξη
Η συνολική αναδιοργάνωση του πολεοδομικού χάρτη της χώρας βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη με το πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης». Με προϋπολογισμό που φτάνει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ, το σχέδιο καλύπτει το 80% της ελληνικής επικράτειας και περιλαμβάνει εκατοντάδες τοπικά και ειδικά πολεοδομικά σχέδια, αλλά και νέες μελέτες για τη χάραξη των ορίων των οικισμών και τον χαρακτηρισμό των δημοτικών οδών.
Ο Σταύρος Παπασταύρου απαντά: “Διορθώνουμε ένα λάθος 40 ετών”
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ξεκαθαρίζει πως η νέα ρύθμιση δεν αφήνει τους οικισμούς «στον αέρα». Όπως δηλώνει, «εθνικό είναι το αληθές» και η αλήθεια είναι ότι η χώρα πορευόταν για δεκαετίες με ένα σύστημα οριοθέτησης που δεν πατούσε σε γερά θεμέλια. Το νέο Π.Δ., αντίθετα, έρχεται να καλύψει ένα νομικό κενό και να αποτρέψει στο μέλλον νέες προσφυγές, ενισχύοντας την ασφάλεια Δικαίου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στη Ζώνη Γ, τονίζοντας πως το Υπουργείο θα προχωρήσει σε νομοθετική πρωτοβουλία για να ενσωματωθούν εκείνα τα ακίνητα που πράγματι σχετίζονται με τον οικιστικό ιστό, με σεβασμό πάντα στις αποφάσεις της Δικαιοσύνης και με βάση επιστημονικά τεκμηριωμένα κριτήρια.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
