Το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2» παρουσιάστηκε ως μια ευκαιρία για τους νέους ανθρώπους να κάνουν το πρώτο βήμα προς την απόκτηση ιδιόκτητης κατοικίας, με τη βοήθεια ευνοϊκών στεγαστικών όρων. Ωστόσο, αν και η εξαγγελία δημιούργησε αρχικά προσδοκίες για διευκόλυνση της πρόσβασης στην αγορά κατοικίας, η εφαρμογή του φαίνεται να σκοντάφτει σε μια σειρά από σημαντικές και σε πολλές περιπτώσεις ανυπέρβλητες δυσκολίες.
Οι ενδιαφερόμενοι, αντί να βρουν μια ανοιχτή πόρτα προς τη στέγαση, έρχονται αντιμέτωποι με εμπόδια που όχι μόνο επιβραδύνουν τη διαδικασία, αλλά συχνά την καθιστούν μη ρεαλιστική. Η θεωρία απέχει αισθητά από την πράξη, και οι περιορισμοί της αγοράς, σε συνδυασμό με τις δομικές αδυναμίες του προγράμματος, αποκαλύπτουν μια εικόνα που απέχει πολύ από την αρχική υπόσχεση.
Πολλαπλές δυσκολίες περιορίζουν την αποτελεσματικότητα
Τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι δυνητικοί δικαιούχοι δεν είναι μεμονωμένα ή προσωρινά, αλλά έχουν διαρθρωτικό χαρακτήρα. Όπως προκύπτει από τις αναφορές των ίδιων των ενδιαφερομένων, τα βασικά προβλήματα που υπονομεύουν τη λειτουργία του προγράμματος περιλαμβάνουν:
– Η συντριπτική πλειονότητα των διαθέσιμων ακινήτων είναι ιδιαίτερα παλαιά, με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε περιοχές με περιορισμένες προοπτικές ανάπτυξης και να απαιτούν εκτεταμένες ανακαινίσεις.
– Η ΔΥΠΑ, η οποία έχει αναλάβει την εποπτεία της διαδικασίας, φαίνεται να μην πραγματοποιεί επαρκείς ελέγχους, γεγονός που έχει οδηγήσει σε αδιαφάνεια και ελλείψεις στην εφαρμογή των κριτηρίων.
– Οι τιμές των ακινήτων, τόσο στην αγορά όσο και στα ενοίκια, έχουν παρουσιάσει απότομη άνοδο, φαινόμενο που φαίνεται να επιταχύνθηκε μετά την ανακοίνωση του προγράμματος, φτάνοντας ακόμη και σε αυξήσεις 25%.
– Οι τράπεζες, που αποτελούν βασικούς εταίρους για την υλοποίηση των στεγαστικών δανείων, λειτουργούν με καθυστερήσεις και αυστηρούς όρους, καθιστώντας την πρόσβαση σε χρηματοδότηση μια ιδιαίτερα αργή και ανασφαλή διαδικασία.
Έλλειψη προσφοράς και εκρηκτική ζήτηση απορρυθμίζουν την αγορά
Ένας από τους βασικούς περιορισμούς του προγράμματος εντοπίζεται στο ότι οι επιλέξιμες κατοικίες πρέπει να έχουν κατασκευαστεί πριν το 2007. Αυτή η προϋπόθεση έχει περιορίσει δραματικά το διαθέσιμο απόθεμα ακινήτων που μπορούν να ενταχθούν στο σχήμα.
Την ίδια στιγμή, η γενικότερη εικόνα της αγοράς ακινήτων είναι προβληματική: οι νέες κατοικίες είναι λίγες και πανάκριβες, ενώ τα παλαιότερα σπίτια που πληρούν τα κριτήρια του προγράμματος βρίσκονται συχνά σε κακή κατάσταση ή σε περιοχές με μειωμένη ελκυστικότητα. Η ζήτηση, όμως, παραμένει υψηλή, κυρίως λόγω του οξυμένου στεγαστικού προβλήματος που αντιμετωπίζει η νέα γενιά.
Έτσι, οι νέοι αγοραστές βρίσκονται παγιδευμένοι σε ένα παράδοξο: ακόμη κι αν έχουν εγκριθεί για το πρόγραμμα, αδυνατούν να βρουν κατάλληλο ακίνητο που να συνδυάζει λογική τιμή, ικανοποιητική ποιότητα και γεωγραφική τοποθεσία που να εξυπηρετεί τις ανάγκες τους.
Αναγκαίες παρεμβάσεις και προτάσεις για αναζωογόνηση του σχεδίου
Προκειμένου να ανακτηθεί ο αρχικός σκοπός του προγράμματος και να αποκτήσει ξανά ουσιαστικό περιεχόμενο, ορισμένες προτάσεις έχουν έρθει στο προσκήνιο από ειδικούς του χώρου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
– Η ενεργοποίηση και αξιοποίηση του τεράστιου αποθέματος ανεκμετάλλευτων κατοικιών, που σύμφωνα με εκτιμήσεις φτάνουν τις 900.000 σε ολόκληρη τη χώρα.
– Η παροχή κινήτρων για την κατασκευή νέων, σύγχρονων και ενεργειακά αποδοτικών κατοικιών που θα ανταποκρίνονται στις σημερινές ανάγκες.
– Η επιτάχυνση των τραπεζικών διαδικασιών εκταμίευσης των δανείων και η αναθεώρηση των κριτηρίων του προγράμματος, ώστε να προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία και ρεαλισμό στους υποψήφιους.
Σημαντικές αδυναμίες στην αρχιτεκτονική του προγράμματος
Η κτηματομεσίτρια Άννα Μωκάκου, μιλώντας στο MEGA, αποκάλυψε μια σημαντική πτυχή της προβληματικής υλοποίησης. Όπως ανέφερε, το πρόγραμμα φαίνεται να έχει σχεδιαστεί με προτεραιότητα την ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών κτισμάτων, κάτι που υπονοείται και από την επιλογή του 2007 ως έτος-ορόσημο για τα επιλέξιμα ακίνητα.
Ωστόσο, όπως εξήγησε, μια τέτοια προϋπόθεση οδηγεί χιλιάδες νέους στο να δεσμευτούν με δάνεια διάρκειας 30 ή και 40 ετών για την αγορά κατοικιών 40-50 ετών, οι οποίες σύντομα θα απαιτούν δαπανηρές επισκευές ή μπορεί να απολέσουν την αξία τους. Πρόκειται για μια συνθήκη που, αντί να προάγει τη σταθερότητα και την ασφάλεια, ενδέχεται να οδηγήσει σε οικονομικά αδιέξοδα.
Η ίδια τονίζει πως η συγκεκριμένη απαίτηση αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο μειονέκτημα του προγράμματος, καθώς αλλοιώνει τη φιλοσοφία της στήριξης των νέων και την μετατρέπει σε μια παγίδα μακροχρόνιας οικονομικής επιβάρυνσης.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
