Από την 1η Οκτωβρίου 2026 τίθεται σε ισχύ ένα νέο, αυστηρό πλαίσιο που θα μεταμορφώσει τον τρόπο παρακολούθησης και ελέγχου της εφοδιαστικής αλυσίδας του ελληνικού ελαιολάδου. Σκοπός αυτής της ρύθμισης, που θεσπίστηκε από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), είναι να μπει οριστικό φρένο στην παράνομη διακίνηση και εμπορία ελαιόλαδου. Με βάση την Κοινή Υπουργική Απόφαση που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Β’ 1947, εισάγονται νέες υποχρεώσεις και ελεγκτικοί μηχανισμοί για τους παραγωγούς, με τη βοήθεια ψηφιακών εργαλείων.
Η πρωτοβουλία αυτή επιχειρεί να διασφαλίσει τη διαφάνεια σε όλα τα στάδια της παραγωγής, από την καλλιέργεια και συγκομιδή του καρπού μέχρι και την παράδοση στο ελαιοτριβείο, φέρνοντας για πρώτη φορά μια ενιαία και ελεγχόμενη διαδικασία σε εθνικό επίπεδο.
Συστήνεται το Ελαιοκομικό μητρώο και επιβάλλονται αυστηρές κυρώσεις
Στο επίκεντρο της νέας αυτής πολιτικής βρίσκεται το Ελαιοκομικό Μητρώο – μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων που θα συγκεντρώνει, θα αποθηκεύει και θα ανανεώνει τις πληροφορίες για κάθε αγροτεμάχιο ελαιοπαραγωγής, με βάση τις δηλώσεις που υποβάλλουν οι παραγωγοί. Η εγγραφή στο Μητρώο καθίσταται πλέον απαραίτητη προϋπόθεση για τη νόμιμη δραστηριότητα στον τομέα της ελαιοκαλλιέργειας.
Για την ενίσχυση της αξιοπιστίας και την αποφυγή παραπλανητικών πρακτικών, θεσπίζονται βαριά διοικητικά πρόστιμα για τους παραβάτες. Οι παραγωγοί που υποβάλλουν ψευδείς ή ανακριβείς δηλώσεις ποσοτήτων θα βρίσκονται αντιμέτωποι με οικονομικές κυρώσεις ανάλογες του μεγέθους της απόκλισης.
Τα πρόστιμα που προβλέπονται για ανακριβείς δηλώσεις
Αν ένας παραγωγός δηλώσει ποσότητα ελαιοκάρπου που διαφέρει – είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω – από την πραγματική, θα κληθεί να πληρώσει:
-
Για ελαιοποίηση: 60 ευρώ για κάθε 100 κιλά ελαιοκάρπου που αποκλίνει από την πραγματική ποσότητα.
-
Για επιτραπέζια χρήση: 150 ευρώ για κάθε 100 κιλά απόκλισης.
Το πρόστιμο αυτό ισχύει ανεξαρτήτως αν η απόκλιση προκύπτει από πρόθεση ή από αμέλεια. Είναι ξεκάθαρο πως το Υπουργείο επιθυμεί να εξαλείψει τη “γκρίζα ζώνη” στη δήλωση και εμπορία του προϊόντος.
Κυρώσεις για καθυστερημένες ή ανύπαρκτες δηλώσεις
Αν δεν υποβληθεί καθόλου δήλωση εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, επιβάλλονται πρόστιμα βάσει του αριθμού των ελαιοδέντρων που διαθέτει ο παραγωγός:
-
100 ευρώ για εκμεταλλεύσεις με 21–50 ελαιόδεντρα
-
500 ευρώ για 51–100 ελαιόδεντρα
-
1.000 ευρώ για 101–500 ελαιόδεντρα
-
3.000 ευρώ για 501–1.000 ελαιόδεντρα
-
5.000 ευρώ για περισσότερα από 1.000 ελαιόδεντρα
Σε περίπτωση επανάληψης της ίδιας παράβασης σε επόμενη χρονιά, το αρχικό πρόστιμο αυξάνεται κατά 50%, δημιουργώντας ένα ισχυρό αντικίνητρο για την παράλειψη δήλωσης.
Παράδειγμα μη συμμόρφωσης
Ας εξετάσουμε την περίπτωση ενός παραγωγού που επιχειρεί να αποκρύψει την παραγωγή του. Αν κάποιος δεν δηλώσει 6.000 κιλά ελαιοκάρπου που οδηγούνται στη μαύρη αγορά (π.χ. χύμα λάδι σε δοχεία προς φίλους ή γνωστούς), το προβλεπόμενο πρόστιμο είναι 60 ευρώ ανά 100 κιλά, δηλαδή 3.600 ευρώ συνολικά. Αν μάλιστα υποπέσει ξανά στην ίδια παραβίαση, τότε το ποσό αυτό ανεβαίνει στα 5.400 ευρώ, εξαιτίας της προσαύξησης 50%. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι τοπικές ΔΑΟΚ παρακολουθούν στενά τον παραβάτη και διενεργούν συστηματικούς ελέγχους.
Υποβολή δήλωσης συγκομιδής – νέα ψηφιακή διαδικασία
Κάθε παραγωγός που κατέχει ή καλλιεργεί ελαιοτεμάχια υποχρεούται να καταχωρεί ετησίως δήλωση συγκομιδής μέσω της ψηφιακής εφαρμογής του ΥΠΑΑΤ, προσβάσιμης μέσω του gov.gr. Η περίοδος υποβολής ξεκινά την 1η Οκτωβρίου κάθε έτους και διαρκεί έως τα μεσάνυχτα της 31ης Μαΐου του επόμενου έτους.
Η δήλωση πρέπει να υποβάλλεται αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συγκομιδής και την παράδοση του καρπού στο ελαιοτριβείο ή στη μονάδα επεξεργασίας. Η καταγραφή θεωρείται υποχρεωτική ακόμα και στην περίπτωση μηδενικής παραγωγής και έχει την ισχύ υπεύθυνης δήλωσης.
Πριν την οριστικοποίηση, επιβεβαιώνονται όλα τα στοιχεία που αφορούν στα καλλιεργούμενα αγροτεμάχια, τις ποικιλίες, τις αποδόσεις και τις εκτάσεις. Αν προκύψουν αναντιστοιχίες, ο παραγωγός οφείλει να επικαιροποιήσει τα δεδομένα του στο Ελαιοκομικό Μητρώο, υποβάλλοντας τα απαραίτητα δικαιολογητικά στην αρμόδια υπηρεσία.
Ρόλος των ΔΑΟΚ και κεντρική εποπτεία από το Υπουργείο
Οι Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ) είναι επιφορτισμένες με τον έλεγχο και την επαλήθευση των υποβαλλόμενων στοιχείων, ενώ ο τελικός συντονισμός και η διαχείριση των δεδομένων πραγματοποιείται από τη Διεύθυνση Αξιοποίησης και Τεχνολογίας Τροφίμων του ΥΠΑΑΤ.
Η εν λόγω διεύθυνση διασφαλίζει την αποστολή των στοιχείων τόσο προς τις εθνικές αρχές όσο και προς ευρωπαϊκούς ή διεθνείς οργανισμούς, όπως το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιοκομίας. Τα δεδομένα χρησιμοποιούνται για ελέγχους, συγκριτική αξιολόγηση, καθώς και για πολιτικές στήριξης του τομέα.
Εξαιρέσεις και δυνατότητα διόρθωσης λαθών
Ο νομοθέτης λαμβάνει υπόψη και περιπτώσεις ανωτέρας βίας, καθώς και έκτακτες συνθήκες, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/2116. Εάν υπάρξουν προφανή λάθη στις δηλώσεις, δίνεται η δυνατότητα διόρθωσης από τον παραγωγό, υπό την προϋπόθεση της προσκόμισης σχετικών αποδεικτικών και της έγκρισης από τη ΔΑΟΚ.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
