Ένα πρωτοφανές φαινόμενο καταγράφεται στον χώρο της κοινωνικής ασφάλισης, καθώς χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες επιλέγουν να μην πάρουν σύνταξη, παρόλο που έχουν τις προϋποθέσεις, για να μην αποκαλυφθούν οι τραπεζικές τους καταθέσεις. Η άρνησή τους να υποβάλουν αίτηση υπαγωγής σε ρύθμιση οφειλών προς τον ΕΦΚΑ, οδηγεί πολλούς στην απώλεια του δικαιώματος συνταξιοδότησης – έστω και προσωρινά.
Αυτό που προκαλεί πραγματική εντύπωση είναι το εξής: ενώ το κράτος προσφέρει τη δυνατότητα να τακτοποιηθούν ασφαλιστικές εκκρεμότητες έως 30.000 ευρώ (για επαγγελματίες) και έως 10.000 ευρώ (για αγρότες), με παρακράτηση του χρέους από τη σύνταξη, οι ενδιαφερόμενοι δεν ανταποκρίνονται. Ο λόγος; Η υποχρέωση να ανοίξουν τα χαρτιά τους, κυριολεκτικά.
Η διάταξη που «πάγωσε» τις αιτήσεις
Από τη στιγμή που ενεργοποιήθηκε η ρύθμιση, τονίζοντας τη δυνατότητα ρύθμισης οφειλών σε 60 δόσεις και αύξησης των ορίων χρεών, υπήρχε η εκτίμηση πως περίπου 40.000 ασφαλισμένοι θα έσπευδαν να εκμεταλλευτούν τη ρύθμιση. Η πραγματικότητα διέψευσε τις προβλέψεις: μόνο 6.300 αιτήσεις κατατέθηκαν και λιγότερες από 3.600 εγκρίθηκαν.
Αιτία αυτής της περιορισμένης ανταπόκρισης φαίνεται πως είναι η απαίτηση για άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου. Με λίγα λόγια, για να εγκριθεί η αίτηση, ο ασφαλισμένος πρέπει να αποδεχτεί να ελεγχθούν οι καταθέσεις του και να δηλώσει ότι συναινεί στον έλεγχο από τις Αρχές.
Συνταξιοδότηση με… κόστος αποταμιεύσεων
Η διαδικασία είναι ξεκάθαρη αλλά καθόλου ευχάριστη για όσους διαθέτουν αποταμιεύσεις. Αν ο ασφαλισμένος πληροί τα ηλικιακά και ασφαλιστικά κριτήρια – δηλαδή έχει κλείσει τα 67 έτη ή τα 62 με 40 έτη ασφάλισης – και διαθέτει τουλάχιστον 6.000 ένσημα, μπορεί να ξεκινήσει τη διαδικασία.
Ωστόσο, από τη στιγμή που οφείλει στον ΕΦΚΑ και θέλει να λάβει σύνταξη, θα πρέπει να αποδεχτεί την πλήρη διαφάνεια όσον αφορά την οικονομική του κατάσταση. Αν από τον έλεγχο προκύψει ότι οι τραπεζικές του καταθέσεις υπερβαίνουν τα 12.000 ευρώ (ή τα 6.000 για τους αγρότες), τότε η αίτηση απορρίπτεται – εκτός αν χρησιμοποιήσει αυτά τα χρήματα για να εξοφλήσει μέρος του χρέους του.
Αν πάλι το ποσό των καταθέσεων είναι εντός των ορίων, τότε η σύνταξη χορηγείται και το οφειλόμενο ποσό αφαιρείται από αυτή, σε δόσεις.
«Καλύτερα να μην πάρω σύνταξη» λένε χιλιάδες
Εδώ ακριβώς ξεκινά το μεγάλο δίλημμα: για πολλούς ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες, το άνοιγμα των τραπεζικών λογαριασμών σημαίνει αποκάλυψη της οικονομικής τους κατάστασης, ενδεχομένως και φορολογικών στοιχείων που θα μπορούσαν να φέρουν ελέγχους ή συνέπειες. Έτσι, ενώ θα μπορούσαν να συνταξιοδοτηθούν, προτιμούν να κρατήσουν τις καταθέσεις τους και να παραμείνουν ενεργοί ή να απέχουν σιωπηρά από το σύστημα.
Η επιλογή αυτή, αν και φαίνεται παράλογη σε πρώτη ανάγνωση, είναι για πολλούς ένας τρόπος να διατηρήσουν τον οικονομικό τους έλεγχο και να μην μπουν στο στόχαστρο των αρχών. «Γιατί να ρισκάρω τις οικονομίες μιας ζωής για μια σύνταξη των 700 ευρώ;» λένε χαρακτηριστικά ασφαλισμένοι.
Ο «ασφαλιστικός γρίφος» χωρίς απάντηση
Η κυβέρνηση επιχείρησε να διευκολύνει την πρόσβαση στη σύνταξη, αυξάνοντας τα όρια χρέους και θεσπίζοντας τη δυνατότητα παρακράτησης από τη σύνταξη. Όμως, η υποχρεωτική αποκάλυψη περιουσιακών στοιχείων λειτουργεί αποτρεπτικά, κυρίως για όσους έχουν σημαντικές οικονομίες που θέλουν να προστατεύσουν.
Ακόμα και το γεγονός ότι ο έλεγχος καταθέσεων εκτείνεται σε βάθος 12 μηνών από την αίτηση λειτουργεί ανασταλτικά: πολλοί θεωρούν ότι το ρίσκο δεν αξίζει τη σύνταξη, ειδικά αν υπάρχει εναλλακτική πηγή εισοδήματος ή οικογενειακή στήριξη.
Μπρος σύνταξη και πίσω καταθέσεις
Αυτό το αδιέξοδο αποτυπώνει με τον πιο σαφή τρόπο το ρήγμα εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και το κράτος. Όταν το τίμημα της σύνταξης είναι η αποκάλυψη ολόκληρης της οικονομικής σου εικόνας, η επιλογή να μην τη ζητήσεις αποκτά μια περίεργη λογική.
Η πολιτεία βρίσκεται μπροστά σε έναν ασφαλιστικό γρίφο: πώς να εξασφαλίσει συντάξεις στους ασφαλισμένους με οφειλές, χωρίς να τους οδηγήσει σε εθελούσια απόρριψη του δικαιώματος; Η λύση, αν υπάρχει, μάλλον χρειάζεται περισσότερη εμπιστοσύνη και λιγότερη… διαφάνεια.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
