Μία «αόρατη» απόφαση κατάφερε να φέρει τα πάνω-κάτω στην ελληνική επαρχία, αφήνοντας χιλιάδες πολίτες με ακίνητα χωρίς καμία πρακτική αξία. Ο λόγος; Ένα προεδρικό διάταγμα που, ουσιαστικά, μεταμόρφωσε οικόπεδα σε… γεωργική γη με μια μονοκοντυλιά.
Μέσα στις επόμενες δέκα ημέρες, η κυβέρνηση αναμένεται να καταθέσει στη Βουλή ρύθμιση που υπόσχεται να αποκαταστήσει τη ζημιά που προκλήθηκε και να επαναφέρει τη σταθερότητα στη δόμηση μικρών οικισμών. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η νέα αυτή νομοθετική παρέμβαση επιδιώκει να δώσει «ανάσα» σε όσους επλήγησαν, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη συνταγματική νομιμότητα όσο και την ανάγκη ενίσχυσης της περιφέρειας.
Η αιφνιδιαστική απόφαση που πάγωσε τις οικοδομές
Όλα ξεκίνησαν με την εφαρμογή του προεδρικού διατάγματος που απαγορεύει τη δόμηση σε περιοχές κάτω των 2.000 κατοίκων, σε ζώνες που βρίσκονται στα όρια των οικισμών — γνωστές ως Ζώνη Γ. Αυτό σήμαινε πρακτικά πως χιλιάδες οικόπεδα που θεωρούνταν άρτια και οικοδομήσιμα, πλέον δεν μπορούν να αξιοποιηθούν.
Η αντίδραση ήταν άμεση. Ιδιοκτήτες, μηχανικοί και τοπικές κοινωνίες βρέθηκαν σε κατάσταση σοκ, καθώς μέσα σε λίγες ώρες, περιουσίες έχασαν την οικοδομική τους δυνατότητα. Ταυτόχρονα, φούντωσαν οι ανησυχίες για ευρύτερη αποδυνάμωση της υπαίθρου και αποτροπή επενδύσεων σε μικρούς οικισμούς.
Το ιστορικό: Απόφαση-σταθμός του ΣτΕ και αμφισβήτηση των Νομαρχών
Το πρόβλημα έχει βαθιές ρίζες. Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, εξήγησε σε συνέντευξή του ότι η κρίσιμη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) βασίζεται σε σειρά παλαιότερων ετυμηγοριών — του 2005, του 2017 και του 2019. Σε αυτές, το ΣτΕ ακύρωσε την πρακτική που ίσχυε από το 1985, σύμφωνα με την οποία οι Νομάρχες είχαν την αρμοδιότητα να οριοθετούν μικρούς οικισμούς.
Η δικαστική κρίση ήταν σαφής: οι Νομάρχες δεν διέθεταν την απαραίτητη τεχνική και επιστημονική επάρκεια για να καθορίζουν όρια οικισμών, γεγονός που οδηγούσε σε αυθαίρετες αποφάσεις με σημαντικές πολεοδομικές συνέπειες.
Χαρακτηριστικά, σε περιοχές όπως το Ρέθυμνο και το Πήλιο, περίπου 150 οικισμοί βρέθηκαν «στον αέρα», καθώς ακυρώθηκαν τα όρια που είχαν τεθεί με τις προηγούμενες αποφάσεις των Νομαρχών. Αυτό σήμαινε ότι δεν μπορούσαν να εκδοθούν νέες οικοδομικές άδειες, προκαλώντας σοβαρό αδιέξοδο.
Ποια λύση ετοιμάζει η κυβέρνηση
Η νέα νομοθετική ρύθμιση έρχεται να καλύψει το νομικό κενό που προέκυψε μετά την απόρριψη της Ζώνης Γ από το ΣτΕ. Όπως δήλωσε ο υπουργός, στόχος είναι να εξασφαλιστεί η ασφάλεια δικαίου, να προστατευτούν οι υφιστάμενοι μικροί οικισμοί και να αποτραπεί η εγκατάλειψη της υπαίθρου.
Η ρύθμιση αναμένεται να προσαρμόζεται πλήρως στην ισχύουσα νομοθεσία και νομολογία, ενώ παράλληλα θα προσπαθεί να δώσει λύση και στις πολιτικές πιέσεις που δέχεται η κυβέρνηση, κυρίως από βουλευτές που εκπροσωπούν αγροτικές και ημιαστικές περιοχές.
Μια μεταρρύθμιση σε εξέλιξη: Ψηφιοποίηση, Σχέδια και Κτηματολόγιο
Παράλληλα με τη ρύθμιση, εξελίσσεται και μια ευρύτερη πολεοδομική μεταρρύθμιση. Το υπουργείο προχωρά στη δημιουργία 227 Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και 18 Ειδικών Σχεδίων, καλύπτοντας περίπου το 80% της ελληνικής επικράτειας. Στόχος είναι να αποκτήσει η χώρα για πρώτη φορά έναν ενιαίο, πλήρως ψηφιοποιημένο και κωδικοποιημένο πολεοδομικό «χάρτη».
Η ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης αυτής θεωρείται κρίσιμη, καθώς θα επιτρέψει καλύτερη διαχείριση του χώρου, αποφυγή αυθαιρεσιών και ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος, χωρίς όμως να εμποδίζεται η ανάπτυξη των μικρών κοινοτήτων.
Κατώτατη γραμμή:
Η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή για τον χωροταξικό της σχεδιασμό. Αν και η κυβερνητική παρέμβαση υπόσχεται να επαναφέρει την ισορροπία, οι εξελίξεις δείχνουν πόσο εύθραυστο μπορεί να είναι το ιδιοκτησιακό καθεστώς στην Ελλάδα. Και το ερώτημα παραμένει: Πόσο ασφαλείς είναι τελικά οι επενδύσεις στην ελληνική γη;
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ


