Ένα αόρατο αλλά εκρηκτικό πρόβλημα σκάει στα χέρια της κυβέρνησης, απειλώντας να τινάξει στον αέρα την αξία ακινήτων που βρίσκονται στα «σύνορα» μικρών οικισμών. Χιλιάδες πολίτες βρίσκονται σε αναστάτωση, καθώς τα σπίτια και τα οικόπεδα που για δεκαετίες θεωρούνταν εντός ορίων οικισμού, κινδυνεύουν να μετατραπούν ξαφνικά σε «εκτός σχεδίου» περιουσίες χωρίς οικοδομική αξία.
Το πρόβλημα έχει φέρει αναβρασμό σε Βουλή και κοινωνία. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας βρίσκεται σε διαρκή κατάσταση έκτακτης ανάγκης, καθώς προσπαθεί να βρει μια λύση που να μην έρχεται σε αντίθεση με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, αλλά και να κατευνάσει τις σφοδρές αντιδράσεις των ιδιοκτητών που βλέπουν το βιός τους να απειλείται.
Η “Γ’ Ζώνη” που εξαφανίζεται
Όλα ξεκίνησαν από την ενεργοποίηση του Προεδρικού Διατάγματος 194/2025, το οποίο ορίζει τους τρόπους οριοθέτησης παλαιών και μικρών οικισμών, ιδίως αυτών κάτω των 2.000 κατοίκων. Η κρίσιμη παράμετρος; Η κατάργηση της λεγόμενης «Γ’ Ζώνης», της περιοχής που συνόρευε με τον κύριο οικιστικό ιστό, αλλά επεκτάθηκε «σιωπηρά» τις τελευταίες δεκαετίες με αυθαίρετους διοικητικούς χειρισμούς.
Αυτή η ζώνη, που άλλοτε απολάμβανε έστω και ανεπίσημα τη δυνατότητα δόμησης, κρίθηκε νομικά ανυπόστατη από το ΣτΕ. Αυτό σημαίνει πρακτικά πως ό,τι χτίστηκε ή σχεδιάστηκε εκεί, ενδέχεται να βρεθεί εκτός πλαισίου νομιμότητας.
Μια “επιστημονική διέξοδος” σε πολιτική παγίδα
Η ηγεσία του ΥΠΕΝ προτείνει μια νέα νομοθετική ρύθμιση, που θα δίνει ελπίδες στους ιδιοκτήτες. Η λύση που βρίσκεται υπό επεξεργασία βασίζεται στην πραγματική εγγύτητα των οικοπέδων αυτών με τον οικισμό, λαμβάνοντας υπόψη γεωγραφικά και λειτουργικά κριτήρια. Με λίγα λόγια, εξετάζεται αν το οικόπεδο, παρότι εκτός «νόμιμης» ζώνης, εξυπηρετείται από δρόμους, έχει υποδομές, ή αποτελεί φυσική συνέχεια του χωριού.
Επιπλέον, εξετάζεται η αξιοποίηση εργαλείων όπως οι Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου ή ρυθμίσεις για φθίνοντες οικισμούς, ώστε να διασφαλιστεί ότι τουλάχιστον κάποια δικαιώματα δόμησης δεν θα χαθούν εντελώς.
Το δημογραφικό στην καρδιά της λύσης
Η πρόκληση, όμως, δεν είναι μόνο πολεοδομική. Όπως σημείωσε και ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, η νέα νομοθεσία πρέπει να συνυπολογίσει τη δημογραφική συρρίκνωση της επαρχίας. Μικροί οικισμοί των 300 κατοίκων κινδυνεύουν με ερήμωση. Αν δεν επιτραπεί κάποια μορφή δόμησης, ποιος θα μείνει ή θα επιστρέψει εκεί;
«Δεν μπορείς να ζητάς πολεοδόμηση σε χωριό που ερημώνει. Αν το κάνεις πολύπλοκο, το καταδικάζεις σε θάνατο», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει νέους τρόπους για να μετρηθεί το πραγματικό μέγεθος ενός χωριού – όχι μόνο μέσω της απογραφής της ΕΛΣΤΑΤ, αλλά και από τα στοιχεία κατανάλωσης ρεύματος και νερού, ώστε να διαχωρίσει τα χωριά που ζωντανεύουν το καλοκαίρι από αυτά που έχουν πραγματική πληθυσμιακή παρουσία.
Το στοίχημα της εμπιστοσύνης
Ένα ακόμη μεγάλο ερώτημα: Πώς προστατεύεται η εμπιστοσύνη του πολίτη προς το Κράτος; Πολλοί πολίτες αγόρασαν ή έχτισαν εν γνώσει των τότε νομικών συνθηκών. Αν τώρα ανατραπούν οι δυνατότητές τους, ποιος θα αποζημιώσει για την απώλεια αξίας;
Το Σύνταγμα, όπως είπε ο πρωθυπουργός, προστατεύει την ιδιοκτησία, αλλά και τη σταθερότητα των προσδοκιών. Αυτή η σύγκρουση – μεταξύ περιβαλλοντικής νομιμότητας και δικαιώματος ιδιοκτησίας – είναι ο πυρήνας του σημερινού αδιεξόδου.
Τι έρχεται;
Το ΥΠΕΝ διαβεβαιώνει ότι η νέα ρύθμιση θα προκύψει μετά από διάλογο με το ΣτΕ, επιστημονική τεκμηρίωση και διαβούλευση με την κοινωνία. Ωστόσο, κανείς δεν κρύβει πως η διαδικασία είναι δύσκολη και πιθανότατα χρονοβόρα.
Η προοπτική αναθεώρησης του άρθρου 24 του Συντάγματος, που αφορά την περιβαλλοντική προστασία, ανοίγει ξανά τη συζήτηση για το πώς συνδυάζουμε βιώσιμη ανάπτυξη, ισότητα δικαιωμάτων και ρεαλιστική πολεοδόμηση.
Εσύ θα δεις το σπίτι σου να βγαίνει εκτός χάρτη;
Μέσα στις επόμενες εβδομάδες θα φανεί αν η κυβέρνηση μπορεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δικαστικές αποφάσεις, τις πιέσεις των πολιτών και την ανάγκη αναζωογόνησης της ελληνικής υπαίθρου. Το στοίχημα είναι μεγάλο – και οι απώλειες ενδέχεται να είναι ανεπανόρθωτες.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ


