Αναστάτωση προκαλεί στους καταναλωτές η νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται στην ευρωπαϊκή αγορά καφέ. Το ρόφημα που αποτελεί κομμάτι της πρωινής ιεροτελεστίας εκατομμυρίων ανθρώπων φαίνεται να απειλείται σοβαρά, καθώς οι ελλείψεις στα σούπερ μάρκετ πληθαίνουν και οι τιμές φτάνουν σε δυσθεώρητα ύψη. Ο καφές, άλλοτε σύμβολο καθημερινής απόλαυσης, κινδυνεύει να εξελιχθεί σε είδος για λίγους, δημιουργώντας νέο τοπίο στην καταναλωτική συμπεριφορά.
Τι προκαλεί την αναστάτωση στην αγορά
Πίσω από την κρίση που πλήττει την προσφορά καφέ, βρίσκονται βαθύτερα προβλήματα στην παγκόσμια αλυσίδα παραγωγής και διανομής. Χώρες όπως η Βραζιλία και το Βιετνάμ –κορυφαίοι παραγωγοί– βρίσκονται αντιμέτωπες με τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής: σοβαρές ξηρασίες, ακραίες θερμοκρασίες και αβεβαιότητα στον γεωργικό προγραμματισμό. Αυτές οι συνθήκες οδηγούν σε μείωση της παραγωγής και άρα σε ανατίμηση των βασικών ποικιλιών καφέ, όπως η arabica και η robusta, των οποίων η τιμή έχει υπερδιπλασιαστεί μέσα σε έναν μόλις χρόνο.
Η διαμάχη μεταξύ παραγωγών και σούπερ μάρκετ
Εκτός από τα καιρικά φαινόμενα, την κρίση εντείνει και η διαμάχη μεταξύ παραγωγών και αλυσίδων λιανικής. Οι μεν ζητούν αύξηση τιμών ώστε να απορροφήσουν το αυξημένο κόστος παραγωγής, οι δε αντιστέκονται φοβούμενοι την απώλεια πελατών. Το αποτέλεσμα είναι καθυστερήσεις στις προμήθειες και κενά στα ράφια. Αυτή η διαπραγματευτική αστάθεια εντείνεται σε μια ήδη ασταθή αγορά.
Οι πρώτες «ρωγμές» στην ευρωπαϊκή αγορά
Σε αγορές όπως η Ολλανδία και η Γερμανία, η κατάσταση έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Οι γνωστές αλυσίδες Albert Heijn, Jumbo, Aldi Nord και Edeka έχουν διακόψει τη συνεργασία τους με την JDE Peet’s, τη γιγαντιαία εταιρεία πίσω από μάρκες-θρύλους όπως οι Douwe Egberts και Jacobs. Η αποτυχία συμφωνίας σε νέες τιμές οδήγησε σε προσωρινή απομάκρυνση των προϊόντων από τα ράφια. Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται σταδιακά και στο Βέλγιο, την Ιταλία και αλλού, με εκτιμήσεις που κάνουν λόγο για αυξήσεις έως και 25% στους επόμενους μήνες.
Πώς απαντούν οι εταιρείες
Οι πολυεθνικές του καφέ προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην κερδοφορία και τη διατήρηση της πελατειακής βάσης. Η J.M. Smucker Co. έχει ανεβάσει τις τιμές της, ενώ η Nestlé ακολουθεί διαφορετική στρατηγική, μειώνοντας το περιεχόμενο των συσκευασιών ώστε να διατηρήσει τις τιμές σταθερές – πρακτική που αποκαλείται «shrinkflation». Παράλληλα, η Pret A Manger κατήργησε το μοντέλο δωρεάν καφέ μέσω συνδρομών, μετακυλίοντας το κόστος στους πελάτες της.
Οι καταναλωτές στο επίκεντρο της κρίσης
Τα σούπερ μάρκετ δεν κάθονται με σταυρωμένα χέρια. Σύμφωνα με τον Cyrille Filott της Rabobank, οι λιανοπωλητές γνωρίζουν ότι η αντοχή του κοινού σε ανατιμήσεις είναι περιορισμένη. Έτσι, επιλέγουν τη σκληρή διαπραγμάτευση ακόμα και με κίνδυνο ελλείψεων. Ωστόσο, όσο η πίεση από τις εταιρείες καφέ αυξάνεται, τόσο περιορίζονται τα περιθώρια αντίστασης.
Ποιο θα είναι το μέλλον του καφέ στην Ευρώπη
Η προοπτική για βραχυπρόθεσμη αποκλιμάκωση της κρίσης δεν είναι ενθαρρυντική. Οι συζητήσεις μεταξύ παραγωγών και λιανεμπόρων συνεχίζονται, όμως η JDE Peet’s, εκμεταλλευόμενη την κυρίαρχη θέση της, φαίνεται έτοιμη να μετακυλήσει το αυξημένο κόστος στον τελικό καταναλωτή. Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν πως το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα αυξηθούν οι τιμές, αλλά πόσο. Και κυρίως, πόσο μακριά θα αντέξει ο καταναλωτής αυτή τη νέα, δαπανηρή κανονικότητα.
Ο καφές, όπως φαίνεται, κινδυνεύει να χάσει τον λαϊκό χαρακτήρα του και να γίνει είδος για λίγους. Το μέλλον διαγράφεται θολό, με ένα αγαπημένο ρόφημα να μετατρέπεται σε πολυτέλεια – και η πορεία αυτή ίσως να μην έχει ακόμη κορυφωθεί.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
