Πριν καν φτάσει το καλοκαίρι, το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο ετοιμάζεται να δώσει στη δημοσιότητα το τελικό του σχέδιο για τα επίμαχα δάνεια σε ελβετικό φράγκο. Όμως, τα νέα δεν είναι ευχάριστα: όσοι είχαν ελπίσει σε ένα μαζικό «κούρεμα» των δυσβάσταχτων ποσών που συσσωρεύτηκαν λόγω συναλλαγματικών διαφορών, θα μείνουν απογοητευμένοι.
Όπως έχει διαφανεί εδώ και καιρό, το σενάριο της διαγραφής των επιβαρύνσεων από τη μεταβολή ισοτιμιών είχε ήδη βγει από το τραπέζι. Την κατεύθυνση αυτή είχε χαράξει η προηγούμενη ηγεσία του Υπουργείου Οικονομικών και την ακολουθεί τώρα ο Κυριάκος Πιερρακάκης, ο οποίος ετοιμάζεται να παρουσιάσει ως «λύση» την υπαγωγή των δανείων στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών.
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός… δεν φέρνει σωτηρία
Το σχέδιο της κυβέρνησης προβλέπει πως τα δάνεια σε ξένο νόμισμα θα μπορούν να ενταχθούν στον εξωδικαστικό μηχανισμό, χρησιμοποιώντας την ισοτιμία ευρώ/ελβετικού φράγκου της ημέρας υποβολής της αίτησης. Με απλά λόγια, οι δανειολήπτες καλούνται να διακανονίσουν τις υπέρογκες οφειλές τους χωρίς να υπολογιστεί η αρχική ισοτιμία – αυτή με την οποία είχαν λάβει το δάνειο.
Αυτό σημαίνει ότι οι υπέρογκες αυξήσεις στο χρέος, που προήλθαν αποκλειστικά από τη μεταβολή του νομίσματος και όχι από αθέτηση πληρωμών, «παγιώνονται». Η μετατροπή των δανείων σε ευρώ γίνεται στην τρέχουσα ισοτιμία και ακολουθεί ρύθμιση με βάση την οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη, ίσως και με κάποιο μικρό «κούρεμα». Όμως, τίποτα που να αγγίζει τις πραγματικές διαστάσεις της επιβάρυνσης.
Οι δανειολήπτες φορτώνονται τον λογαριασμό
Η συντριπτική πλειονότητα όσων έχουν δάνεια σε ελβετικό φράγκο είδαν τα χρέη τους να εκτινάσσονται εξαιτίας της ενίσχυσης του νομίσματος. Τώρα, καλούνται να εξυπηρετήσουν αυτά τα φουσκωμένα ποσά σαν να μη μεσολάβησε τίποτα. Και το χειρότερο; Οι περισσότεροι από αυτούς θα το κάνουν για… άλλα 20 ή και 25 χρόνια, αφού η μέση διάρκεια ρύθμισης των στεγαστικών στον εξωδικαστικό φτάνει τα 26 έτη!
Το ποσοστό κουρέματος για στεγαστικά δάνεια παραμένει ιδιαίτερα χαμηλό – μόλις 13% κατά μέσο όρο, σε αντίθεση με τα επιχειρηματικά ή καταναλωτικά, όπου το ποσοστό ξεπερνά και το 30%. Έτσι, όσοι το 2007 ή 2008 πήραν δάνειο σε φράγκα και πλήρωσαν επί χρόνια διπλάσια ή τριπλάσια ποσά, σήμερα καλούνται να συνεχίσουν σαν να βρίσκονται στο ξεκίνημα.
Οι «συνεπείς» τιμωρούνται
Κι αν νομίζετε ότι όσοι κατάφεραν με κόπο να κρατήσουν τα δάνειά τους ενήμερα θα ανταμειφθούν, ξανασκεφτείτε το. Οι συγκεκριμένοι δεν θα έχουν πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό και επομένως δεν θα απολαύσουν ούτε το παραμικρό όφελος. Η μόνη ελπίδα που τους απομένει είναι οι διευκολύνσεις που μπορεί (ή και όχι) να τους προσφέρει η τράπεζα – κατά περίπτωση και χωρίς καμία εγγύηση.
Γιατί δεν θα γίνει ποτέ γενναίο «κούρεμα»
Το μεγάλο ερώτημα είναι γιατί δεν προχωρά μια πιο ριζική λύση. Η απάντηση είναι διπλή και σκληρή:
-
Τα δάνεια έχουν τιτλοποιηθεί και «δεθεί» με κρατικές εγγυήσεις. Πολλά από αυτά τα προβληματικά δάνεια έχουν περάσει σε τιτλοποιήσεις μέσω του σχεδίου «Ηρακλής». Αν γίνει μαζική διαγραφή χρεών, τότε οι ζημιές θα περάσουν στον κρατικό προϋπολογισμό, αφού οι εγγυήσεις του Δημοσίου θα ενεργοποιηθούν. Κανένας υπουργός Οικονομικών δεν θέλει κάτι τέτοιο στο βιογραφικό του.
-
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι κάθετα αντίθετη. Σε αντίθεση με άλλες χώρες, η ελληνική νομολογία –σε απόλυτη ταύτιση με την ευρωπαϊκή– έχει ήδη κρίνει ότι η ρήτρα εξόφλησης σε ξένο νόμισμα δεν είναι καταχρηστική. Συνεπώς, ένα γενικό «κούρεμα» θα θεωρηθεί αυθαίρετο και πιθανώς παράνομο.
Όταν και η Ευρώπη λέει «όχι»
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, ήδη από τον Δεκέμβριο του 2021, έβαλε τη σφραγίδα του στη συζήτηση, λέγοντας ξεκάθαρα ότι δεν τίθεται θέμα καταχρηστικότητας της ρήτρας συναλλαγματικής ισοτιμίας. Η απόφαση του Αρείου Πάγου, που έκρινε τη ρήτρα νόμιμη, επιβεβαιώθηκε πλήρως.
Το αίτημα πολλών δανειοληπτών να επανεξεταστεί η υπόθεση με νέα προδικαστική απόφαση απορρίπτεται στην πράξη, αφού οι ευρωπαίοι δικαστές ήταν σαφείς: η συγκεκριμένη ρήτρα βασίζεται σε εθνική νομοθεσία αναγκαστικού χαρακτήρα και εξαιρείται από τον έλεγχο που προβλέπει η κοινοτική οδηγία περί καταχρηστικών όρων.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους δανειολήπτες
Η ελπίδα για μαζική ανακούφιση σβήνει. Ο δρόμος που απομένει είναι στενός, γεμάτος θυσίες και χωρίς εγγυημένο τέλος. Οι δανειολήπτες ελβετικού φράγκου βρίσκονται και πάλι στο περιθώριο, με ένα σχέδιο ρύθμισης που περισσότερο μοιάζει με διαχείριση ζημιάς, παρά με ουσιαστική λύση.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
