Σε μια εποχή όπου η εύρεση προσιτής στέγης για τους νέους έχει μετατραπεί σε εφιάλτη και το δημογραφικό πρόβλημα επιδεινώνεται, η κυβέρνηση ετοιμάζεται να ρίξει στο τραπέζι ένα μέτρο που αναμένεται να προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων: σχέδιο φορολόγησης των αδρανών ακινήτων, δηλαδή εκείνων που παραμένουν επί μακρόν κλειστά και αχρησιμοποίητα.
Ποιο είναι το σχέδιο
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, εξετάζεται η επιβολή ενός νέου «τέλους αδράνειας» για όσους ιδιοκτήτες διατηρούν ακίνητα χωρίς να τα νοικιάζουν, να τα αξιοποιούν ή να τα εντάσσουν σε προγράμματα ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης. Η λογική πίσω από το μέτρο είναι να δοθεί ώθηση στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών και να αποτραπεί το φαινόμενο των «φαντασματικών» διαμερισμάτων που παραμένουν κλειστά για χρόνια.
Η πρόθεση αυτή συνδέεται άμεσα με την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, καθώς όλο και περισσότεροι νέοι αδυνατούν να νοικιάσουν αξιοπρεπή στέγη, την ώρα που χιλιάδες ακίνητα παραμένουν στα αζήτητα.
Ξένα παραδείγματα που δείχνουν τον δρόμο
Η ελληνική πρόταση δεν αποτελεί παγκόσμια καινοτομία. Ήδη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζονται παρόμοια μέτρα, με θετικά -κατά τους εμπνευστές τους– αποτελέσματα.
Στη Γαλλία, οι ιδιοκτήτες που αφήνουν τα ακίνητά τους κλειστά πληρώνουν φόρο ίσο με το 17% της τεκμαρτής ενοικιαστικής αξίας τον πρώτο χρόνο. Αν η αδράνεια συνεχιστεί, το ποσοστό ανεβαίνει στο 34%.
Η Ιρλανδία εφαρμόζει ακόμη πιο σκληρή πολιτική: για όσα ακίνητα παραμένουν κενά, οι ιδιοκτήτες πληρώνουν έως και πέντε φορές τον βασικό φόρο ακίνητης περιουσίας.
Το ελληνικό σχέδιο δεν αποκλείει αντίστοιχες ρυθμίσεις. Ανάμεσα στα σενάρια περιλαμβάνονται η επιβολή πρόσθετου τέλους μέσω ΕΝΦΙΑ ή η θέσπιση ξεχωριστού φόρου για ακίνητα που δεν εμφανίζουν κανένα ίχνος αξιοποίησης για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Πώς θα εντοπίζονται τα “κρυφά” αδρανή ακίνητα
Η κυβέρνηση προτίθεται να αξιοποιήσει τα δεδομένα που έχει στη διάθεσή της για να εντοπίσει τα ακίνητα-φαντάσματα. Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) σχεδιάζει διασταυρώσεις μεταξύ των δηλώσεων των ιδιοκτητών (έντυπα Ε2 και Ε9) και των στοιχείων κατανάλωσης ρεύματος.
Αν για παράδειγμα δηλώνεται ότι ένα διαμέρισμα είναι μισθωμένο, αλλά η κατανάλωση ρεύματος είναι μηδενική, αυτό θα κινητοποιήσει ελέγχους. Σε περιπτώσεις που διαπιστωθούν ανακρίβειες ή εικονικές δηλώσεις, θα αποστέλλονται ειδοποιήσεις και θα επιβάλλονται χρηματικά πρόστιμα.
Φορολογικά καρότα δίπλα στο μαστίγιο
Ωστόσο, δεν λείπουν και τα θετικά κίνητρα. Οι ιδιοκτήτες που επιλέξουν να αξιοποιήσουν τα ακίνητά τους μέσω ανακαίνισης ή ενεργειακής αναβάθμισης, θα έχουν σημαντικές φοροελαφρύνσεις.
Οι δαπάνες αυτών των εργασιών μπορούν να μειώσουν τον φόρο εισοδήματος κατά μέχρι 3.200 ευρώ τον χρόνο, για περίοδο πέντε ετών, με μέγιστο συνολικό όριο τα 16.000 ευρώ. Το μέτρο αυτό αποτελεί μέρος μιας γενικότερης στρατηγικής που στοχεύει στην αναβάθμιση του στεγαστικού αποθέματος και στην ενίσχυση της προσβασιμότητας στην κατοικία.
Οι αντιδράσεις δεν θα λείψουν
Αναπόφευκτα, η συζήτηση για ένα νέο τέλος σε μια περίοδο όπου τα νοικοκυριά ήδη επιβαρύνονται από ΕΝΦΙΑ, αυξήσεις ενοικίων και κόστος ζωής, προκαλεί σκεπτικισμό – αν όχι και αγανάκτηση. Ορισμένοι ιδιοκτήτες υποστηρίζουν ότι η κατοχή ακινήτου δεν συνεπάγεται υποχρέωση μίσθωσης και ότι δεν μπορεί το κράτος να τους εξαναγκάζει με φορολογικά μέσα να ανοίξουν τις πόρτες τους.
Από την άλλη, υπάρχουν και φωνές που θεωρούν το μέτρο αναγκαίο κακό. Όταν η στεγαστική κρίση αγγίζει κόκκινο και η κοινωνική ανισότητα διευρύνεται, η ενεργοποίηση του αδρανούς αποθέματος στέγης μπορεί να λειτουργήσει ως «βαλβίδα αποσυμπίεσης».
Η επόμενη μέρα
Αν προχωρήσει το μέτρο, θα αλλάξει το τοπίο στην κτηματαγορά. Το σίγουρο είναι ότι οι ιδιοκτήτες καλούνται να πάρουν θέση: είτε να ανοίξουν τα ακίνητά τους στην αγορά είτε να δεχτούν νέες οικονομικές επιβαρύνσεις.
Μένει να φανεί αν η πολιτική βούληση θα μεταφραστεί σε ρυθμίσεις με κοινωνική δικαιοσύνη ή σε έναν ακόμη γύρο φορολογικής πίεσης, που θα φέρει τους ιδιοκτήτες απέναντι στο κράτος. Σε κάθε περίπτωση, το 2025 προμηνύεται εκρηκτικό για την ελληνική κτηματαγορά.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
