Σε μια υπόθεση που ρίχνει φως στις δύσκολες συνθήκες εργασίας των πυροσβεστών και την αδιαφορία της Πολιτείας, το Μονομελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Αγρινίου έλαβε μια απόφαση που προκαλεί αίσθηση. Η απόφαση Α51/2025, την οποία αποκάλυψε ο εργατολόγος Γιάννης Καρούζος, επιβεβαιώνει τις διεκδικήσεις πυροσβεστών που ζητούσαν αποζημίωση για τις χαμένες ημέρες ξεκούρασης, λόγω συνεχούς υπερωριακής εργασίας.
Οι πυροσβέστες που υπηρέτησαν στο Αγρίνιο κατήγγειλαν ότι το κράτος αδιαφορούσε συστηματικά για το δικαίωμά τους σε αντισταθμιστική ανάπαυση, παραβιάζοντας ευθέως όχι μόνο την εργατική νομοθεσία αλλά και το Σύνταγμα. Η απουσία ρεπό, σύμφωνα με τους ίδιους, αποτελούσε πάγια πρακτική, επιβαρύνοντας σοβαρά την υγεία και την ψυχική τους κατάσταση, σε ένα επάγγελμα που απαιτεί φυσική και ψυχολογική αντοχή.
Το Δικαστήριο, με ένα σκεπτικό που αναδεικνύει τη σημασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της προστασίας της υγείας, αναφέρθηκε στις συνταγματικές διατάξεις που κατοχυρώνουν την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας (άρθρο 5 παρ. 1) και την προστασία της υγείας (άρθρο 21 παρ. 3). Επισήμανε ότι η παραβίαση των δικαιωμάτων αυτών συνιστά σοβαρό πλήγμα στον άνθρωπο – πολλώ δε μάλλον όταν πρόκειται για εργαζόμενους που διακινδυνεύουν καθημερινά τη ζωή τους για το κοινωνικό σύνολο.
Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε και στην Οδηγία 2003/88/ΕΚ, που ρυθμίζει βασικά θέματα για την οργάνωση του χρόνου εργασίας και θέτει όρια ώστε να προστατεύεται η υγεία των εργαζομένων. Αν και η Οδηγία προβλέπει εξαιρέσεις για υπηρεσίες όπως η Πυροσβεστική, αυτές πρέπει να εφαρμόζονται μόνο όταν είναι απολύτως αναγκαίο και περιορισμένα. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει τονίσει επανειλημμένα ότι η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων αποτελούν προτεραιότητα και δεν πρέπει να θυσιάζονται στο βωμό της επιχειρησιακής ετοιμότητας.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι πυροσβέστες απέδειξαν με έγγραφα και βεβαιώσεις τις υπερωρίες που εργάστηκαν, αλλά για τις οποίες ποτέ δεν τους δόθηκαν οι αντίστοιχες ημέρες ανάπαυσης. Η ελληνική νομοθεσία, με τον Κανονισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας του Πυροσβεστικού Σώματος (άρθρο 23), αναγνωρίζει ρητά ότι όταν οι πυροσβέστες εργάζονται πέρα από το υποχρεωτικό τους ωράριο, δικαιούνται ανάλογες ημέρες ξεκούρασης. Παρά ταύτα, το κράτος δεν προχώρησε στη χορήγησή τους, επικαλούμενο πρακτικές ανάγκες αλλά αγνοώντας το νομικό και ανθρώπινο καθήκον.
Η απόφαση του Πρωτοδικείου Αγρινίου ήταν σαφής: η μη χορήγηση των αναπληρωματικών ημερών ανάπαυσης αποτελεί παράνομη παράλειψη της Διοίκησης και θεμελιώνει ευθύνη του Δημοσίου για αποζημίωση λόγω ηθικής βλάβης (άρθρο 105 ΕισΝΑΚ και 932 ΑΚ). Το Δικαστήριο έκρινε πως οι πυροσβέστες πράγματι υπέστησαν ηθική βλάβη από την έλλειψη ανάπαυσης, αναγνωρίζοντας το δικαίωμά τους σε αποζημίωση ύψους 30 ευρώ για κάθε χαμένη ημέρα ρεπό – ποσό που συνοδεύεται και από νόμιμο τόκο.
Μάλιστα, το Δικαστήριο σημείωσε ότι η αγωγή έγινε εν μέρει δεκτή, καθώς κάποιες αξιώσεις είχαν παραγραφεί λόγω παρέλευσης του προβλεπόμενου χρονικού διαστήματος (άρθρο 140 παρ. 3 του Ν. 4270/2014). Ωστόσο, οι υπόλοιπες απαιτήσεις έγιναν αποδεκτές, φέρνοντας μια μικρή αλλά ουσιαστική νίκη για τους πυροσβέστες.
Η υπόθεση αυτή φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της εργασιακής υπερφόρτωσης στους πυροσβέστες, ειδικά την καλοκαιρινή περίοδο, όταν οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν μόνιμη απειλή. Οι εργαζόμενοι αυτοί, που συχνά ρισκάρουν τη ζωή τους σε δύσκολες συνθήκες, βλέπουν την ψυχική και σωματική τους υγεία να επιβαρύνεται όταν το κράτος παραβλέπει θεμελιώδη δικαιώματά τους.
Πέρα από το οικονομικό κομμάτι, η απόφαση αυτή αποτελεί μήνυμα προς την Πολιτεία: η αναγνώριση των δικαιωμάτων των εργαζομένων, ειδικά σε τόσο κρίσιμες υπηρεσίες, είναι αναγκαία όχι μόνο για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια αλλά και για την εύρυθμη λειτουργία του κρατικού μηχανισμού.
Η Πολιτεία οφείλει τώρα να δείξει ότι σέβεται την απόφαση του Δικαστηρίου και να διασφαλίσει πως παρόμοια φαινόμενα παραβίασης δικαιωμάτων δε θα επαναληφθούν. Όχι μόνο γιατί οι πυροσβέστες το αξίζουν, αλλά και γιατί η κοινωνία το απαιτεί. Στην εποχή των αλλεπάλληλων κρίσεων, η προστασία της υγείας και της ασφάλειας όσων φυλούν «Θερμοπύλες» είναι αδιαπραγμάτευτη.
Μένει να φανεί αν το Δημόσιο θα συμμορφωθεί και αν η απόφαση αυτή θα αποτελέσει την αρχή για ουσιαστικές αλλαγές. Οι πυροσβέστες απέδειξαν ότι δεν θα αφήσουν τα δικαιώματά τους να χαθούν στις φλόγες της αδιαφορίας – και αυτή τη φορά, η Δικαιοσύνη ήταν στο πλευρό τους.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
