Αν και τα τελευταία χρόνια οι ελληνικές τράπεζες κατάφεραν να εξυγιάνουν τους ισολογισμούς τους, μεταφέροντας σε εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) δάνεια ύψους περίπου 70 δισ. ευρώ, πλέον ανοίγει το επόμενο κεφάλαιο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς, υπάρχει δυνατότητα επιστροφής στην τραπεζική κανονικότητα για περίπου 15-20 δισ. ευρώ σε δάνεια, που έχουν ήδη ρυθμιστεί και εξυπηρετούνται κανονικά.
Αυστηροί κανόνες από την Ευρώπη
Παρά τη δυναμική της αγοράς, το θεσμικό πλαίσιο λειτουργεί αυτή τη στιγμή ανασταλτικά. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει ξεκαθαρίσει πως απαγορεύει στις τράπεζες να επαναγοράσουν τα δικά τους παλιά μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Η μόνη «δίοδος» είναι η εξαγορά δανείων από άλλα ιδρύματα ή από χαρτοφυλάκια που έχουν ήδη εξυγιανθεί. Αυτόν τον δρόμο ακολουθούν ήδη μικρότερες τράπεζες, όπως η Optima bank και η Attica Bank, που αναζητούν τρόπους να ενισχύσουν τα ενεργητικά τους μέσω χαμηλού ρίσκου «πράσινων» δανείων.
Η ψυχολογία των τραπεζών και τα εμπόδια
Η απροθυμία των μεγάλων τραπεζών να εμπλακούν δυναμικά στη διαδικασία αυτή δεν οφείλεται μόνο στις εποπτικές δεσμεύσεις. Υπάρχει διάχυτη ανησυχία ότι οι δανειολήπτες που έχουν θεραπευτεί, ίσως επιστρέψουν σε μονοπάτια καθυστέρησης πληρωμών. Εξίσου σημαντικός παράγοντας είναι και η βελτίωση των όρων δανειοδότησης μέσω πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, που επιτρέπει στις τράπεζες να προχωρούν σε νέες, ασφαλέστερες χρηματοδοτήσεις.
Ο «Τειρεσίας» στο επίκεντρο
Κομβικό ρόλο σε αυτή τη δύσκολη ισορροπία παίζει ο «Τειρεσίας». Δεν αρκεί ένα δάνειο να εξυπηρετείται πλέον κανονικά για να θεωρηθεί «πράσινο» στην πράξη. Ο δανειολήπτης που το εξυπηρετεί παραμένει, κατά κανόνα, καταγεγραμμένος με αρνητικά στοιχεία. Αυτή η εγγραφή λειτουργεί ως φρένο σε κάθε νέα τραπεζική συναλλαγή. Το αποτέλεσμα; Οι τράπεζες δεν μπορούν να χορηγήσουν νέα δάνεια ή πιστωτικές κάρτες, στερώντας από τον πολίτη κάθε πραγματική δυνατότητα επανένταξης στην οικονομική δραστηριότητα.
Πότε σβήνονται τα αρνητικά στοιχεία
Η διαγραφή δυσμενών στοιχείων από τη βάση δεδομένων του «Τειρεσία» ακολουθεί συγκεκριμένα χρονικά όρια και προϋποθέσεις. Για να θεωρηθεί καθαρό το ιστορικό ενός δανειολήπτη, απαιτείται να περάσουν έως και πέντε χρόνια από την καταγγελία της σύμβασης και να έχει γίνει πλήρης εξόφληση. Στην περίπτωση δεσμεύσεων από σφραγισμένες επιταγές, ληγμένες συναλλαγματικές, ή άλλες μορφές πιστωτικών συμβάσεων, η διάρκεια καταχώρισης είναι συνήθως δύο έτη. Ειδικές εξαιρέσεις ισχύουν για αναχρηματοδοτήσεις, εφόσον το νέο μέσο αποπληρωμής (π.χ. νέο δάνειο) έχει εξοφληθεί κανονικά.
Το μεγάλο στοίχημα
Η ουσία του ζητήματος δεν είναι να επιστρέψουν νούμερα στους τραπεζικούς ισολογισμούς. Το πραγματικό ζητούμενο είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και το τραπεζικό σύστημα. Η «καθαρή» εικόνα στον «Τειρεσία» μπορεί να ανοίξει την πόρτα σε νέες ευκαιρίες, σε χρηματοδοτήσεις, ακόμα και σε επιχειρηματικά restart. Για να γίνει όμως αυτό, απαιτείται συντονισμένη προσπάθεια: από τις τράπεζες, από τους servicers, αλλά πρωτίστως από τη θεσμική βούληση να δοθεί δεύτερη ευκαιρία στους πολίτες που έχουν αποδείξει ότι μπορούν να τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
