Ένα δικαστικό «καμπανάκι» ήχησε πρόσφατα για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά δεν έχουν έδρα στην Ελλάδα. Το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) με την απόφαση υπ’ αριθμ. 371/2025 έβαλε «φρένο» στη μέχρι σήμερα αντίληψη ότι η επιστροφή Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) είναι μια σχεδόν αυτόματη διαδικασία, ειδικά για εταιρείες εκτός Ελλάδας που επιθυμούν επιστροφή φόρου για δαπάνες που πραγματοποίησαν στη χώρα.
Η απόφαση του Β’ Τμήματος του ΣτΕ έρχεται να βάλει σε νέα βάση την ερμηνεία του δικαιώματος επιστροφής ΦΠΑ. Αν και ο θεσμός θεωρείται θεμελιώδης πυλώνας του ενωσιακού δικαίου, το Ανώτατο Δικαστήριο ξεκαθάρισε πως δεν πρόκειται για ένα ανεξέλεγκτο προνόμιο. Ουσιαστικά, το ΣτΕ έθεσε αυστηρότερους όρους ως προς την τεκμηρίωση της χρήσης αγαθών και υπηρεσιών σε δραστηριότητες που υπάγονται σε ΦΠΑ, βάζοντας στο μικροσκόπιο τις λεπτομέρειες των παραστατικών.
Ο ΦΠΑ επιστρέφεται μόνο με… «χειρουργική» τεκμηρίωση
Το μήνυμα του Δικαστηρίου είναι σαφές: για να πάρεις πίσω τον ΦΠΑ, δεν αρκεί να λες απλώς ότι η αγορά σου έγινε για επαγγελματική χρήση. Πρέπει να το αποδείξεις, και μάλιστα με ακρίβεια. Η έλλειψη βασικών πληροφοριών στα παραστατικά –όπως για παράδειγμα οι αριθμοί κυκλοφορίας των οχημάτων που κατανάλωσαν τα καύσιμα– μπορεί να τινάξει στον αέρα την αίτησή σου για επιστροφή.
Αυτό ισχύει ιδίως σε περιπτώσεις που δημιουργείται αμφιβολία για το πού και πώς χρησιμοποιήθηκαν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες. Για παράδειγμα, όταν καύσιμα αποθηκεύονται σε υπέργεια δεξαμενή και δεν υπάρχει τρόπος να φανεί αν τα κατανάλωσε πράγματι το όχημα της εταιρείας ή κάποιος τρίτος, τότε η απόδειξη της επαγγελματικής χρήσης γίνεται κρίσιμη και δύσκολη.
Το Δικαστήριο ξεχώρισε το τυπικό από το ουσιαστικό λάθος
Το ΣτΕ επανέλαβε με έμφαση ότι δεν θα απορρίπτεται αίτημα επιστροφής για απλές, «γραφειοκρατικές» παραλείψεις — όπως η μη αναγραφή κάποιου στοιχείου στο τιμολόγιο — εφόσον δεν επηρεάζεται η ουσία της συναλλαγής. Όμως, όταν τέτοια κενά στα στοιχεία υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στις προθέσεις του αιτούντος και στη σύνδεση της δαπάνης με τη φορολογητέα δραστηριότητα, τότε η κατάσταση αλλάζει.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ένα: μπορείς να αποδείξεις ότι τα αγαθά ή οι υπηρεσίες χρησιμοποιήθηκαν πραγματικά για επαγγελματικούς σκοπούς; Αν όχι, τότε το κράτος έχει κάθε δικαίωμα να πει «όχι» στην επιστροφή.
Το βάρος της απόδειξης πέφτει στον αιτούντα
Σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ, δεν αρκεί μια γενική δήλωση ότι η δαπάνη έγινε στο πλαίσιο της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Ο αιτών πρέπει να παρέχει θετικά, συγκεκριμένα και πειστικά στοιχεία — ιδίως όταν πρόκειται για δαπάνες που είναι επιρρεπείς σε κατάχρηση ή προσωπική χρήση, όπως τα καύσιμα.
Με απλά λόγια: εσύ που ζητάς την επιστροφή του ΦΠΑ, φρόντισε να έχεις αποδείξεις «σιδηρόδρομο» αν θες να δεις τα χρήματά σου πίσω.
Τι σημαίνει αυτή η απόφαση στην πράξη
Η απόφαση 371/2025 δεν ακυρώνει το δικαίωμα επιστροφής του ΦΠΑ για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα χωρίς να έχουν έδρα στη χώρα. Αντίθετα, αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η διαφάνεια και η προσοχή στη λεπτομέρεια για κάθε επιχείρηση που θέλει να διεκδικήσει χρήματα από το ελληνικό Δημόσιο.
Ακόμη περισσότερο, το Δικαστήριο έδωσε το «πράσινο φως» στις ελληνικές φορολογικές αρχές να απορρίπτουν αιτήματα όταν υπάρχουν σοβαρές και τεκμηριωμένες αμφιβολίες για τη γνησιότητα ή την επιχειρηματική συνάφεια των δαπανών.
Ένα βήμα πιο κοντά στην αυστηροποίηση των ελέγχων
Η απόφαση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη της επιδιώκουν μεγαλύτερη διαφάνεια και περιορισμό της απώλειας δημόσιων εσόδων από κακόβουλες ή ασαφώς τεκμηριωμένες αιτήσεις. Η αυστηροποίηση των κανόνων είναι σχεδόν βέβαιη ότι θα συνεχιστεί, και αυτή η απόφαση μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο και για άλλες χώρες.
Συμπέρασμα:
Το δικαίωμα επιστροφής ΦΠΑ δεν είναι «λευκή επιταγή». Όσο κι αν αποτελεί θεμέλιο του ευρωπαϊκού φορολογικού συστήματος, προϋποθέτει τεκμηρίωση, διαφάνεια και ξεκάθαρα παραστατικά. Η απόφαση 371/2025 δεν απαγορεύει, αλλά απαιτεί. Και η απαίτηση αυτή είναι ξεκάθαρη: απόδειξε με στοιχεία, αλλιώς ξέχνα τα λεφτά.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
