Παρά το γεγονός ότι τα δημόσια ταμεία εμφανίζουν φέτος εντυπωσιακά πρωτογενή πλεονάσματα, ένα αίτημα που επιστρέφει διαχρονικά στο προσκήνιο – η επαναφορά των επιδομάτων Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας στο Δημόσιο – φαίνεται να μπαίνει οριστικά στο «ψυγείο». Η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει πως δεν υπάρχει ούτε περιθώριο ούτε πρόθεση για επιστροφή του 13ου και 14ου μισθού.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έκοψε κάθε ελπίδα σε όσους ανέμεναν σχετικές ανακοινώσεις, δηλώνοντας σε τηλεοπτική του παρουσία ότι μια τέτοια κίνηση θα επιβάρυνε υπέρμετρα τον προϋπολογισμό. Ο ίδιος προσδιόρισε το δημοσιονομικό κόστος της επαναφοράς στα 7,8 με 8 δισεκατομμύρια ευρώ, χαρακτηρίζοντάς το ως «απαγορευτικό».
Η επίσημη στάση της κυβέρνησης έρχεται σε μια συγκυρία που χαρακτηρίζεται από έντονη κινητικότητα στον δικαστικό χώρο. Το Μισθοδικείο – το οποίο εξετάζει τις αμοιβές των δικαστικών λειτουργών – αποφάσισε αρνητικά για την επιστροφή των δώρων σε αυτό το σώμα, δίνοντας ένα σαφές σήμα και προς τους υπόλοιπους δημοσίους υπαλλήλους: οι εποχές των πολλαπλών ετήσιων επιδομάτων δεν πρόκειται να επιστρέψουν.
Η απόφαση αυτή εκλαμβάνεται από αρκετούς ως «πιλότος» και για τη μεγάλη δίκη που αναμένεται στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), όπου θα εξεταστεί η προσφυγή της ΑΔΕΔΥ για την καθολική επαναφορά των δώρων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Νομικοί εκτιμούν πως η απόφαση του Μισθοδικείου ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά τη στάση του ΣτΕ, δημιουργώντας κλίμα αποθάρρυνσης και στους χιλιάδες συνταξιούχους που έχουν στραφεί στη Δικαιοσύνη μέσω συλλογικών αγωγών για τα αναδρομικά επιδομάτων.
Αν και ορισμένοι ακόμη διατηρούν ελπίδες, η πραγματικότητα δείχνει πως η δημοσιονομική πολιτική της κυβέρνησης κινείται σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Όπως υποστηρίζουν κύκλοι του ΥΠΟΙΚ, η στρατηγική του οικονομικού επιτελείου επικεντρώνεται πλέον στην υιοθέτηση μέτρων με «χαμηλό κόστος αλλά υψηλή κοινωνική απόδοση» – δηλαδή πολιτικές που δεν εκτροχιάζουν τα οικονομικά, αλλά δίνουν πολιτικό και κοινωνικό αντίκρισμα.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποκτά ιδιαίτερο βάρος όσο πλησιάζει η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, στην οποία παραδοσιακά η εκάστοτε κυβέρνηση ανακοινώνει παροχές και μέτρα κοινωνικής πολιτικής. Ωστόσο, η φετινή χρονιά είναι ιδιαίτερη: το παγκόσμιο κλίμα αβεβαιότητας, η κλιμακούμενη εμπορική ένταση ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ε.Ε. – ιδίως μετά τις νέες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί αυξημένων δασμών – και η διαρκής πίεση στις τιμές ενέργειας, δημιουργούν μια ατμόσφαιρα περιορισμένων δυνατοτήτων.
Πληροφορίες από το Μέγαρο Μαξίμου αναφέρουν πως η κυβέρνηση εξετάζει στοχευμένες παρεμβάσεις – όπως ενίσχυση ευάλωτων ομάδων, φορολογικά κίνητρα και επιδοτήσεις – αλλά όχι επαναφορά γενικευμένων παροχών, όπως οι παλαιοί 13οι και 14οι μισθοί. Οι σχετικές αποφάσεις τοποθετούνται χρονικά προς τα τέλη Ιουνίου ή αρχές Ιουλίου, λίγο πριν ξεκινήσει ο κύκλος των θερινών εξαγγελιών.
Παράλληλα, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης σε πρόσφατη τοποθέτησή του ξεκαθάρισε πως η προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι η «μάχη της καθημερινότητας» – από τις ουρές στις δημόσιες υπηρεσίες μέχρι τα κόστη διαβίωσης που συνεχίζουν να επιβαρύνουν τον πολίτη. Η ρητορική αυτή φανερώνει και τη μετατόπιση του πολιτικού ενδιαφέροντος από τις μεγάλες, συμβολικές παροχές προς τις μικρότερες, πρακτικές λύσεις.
Το ερώτημα που πλανάται πλέον είναι αν το Δημόσιο – και κατά συνέπεια οι εργαζόμενοί του – μπορούν να ελπίζουν σε μια μελλοντική ανατροπή αυτής της πολιτικής. Οι πιο ρεαλιστικές φωνές λένε πως αυτό είναι μάλλον απίθανο, τουλάχιστον μέσα στο πλαίσιο των σημερινών ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων. Οι πιέσεις για συνέπεια, χαμηλά ελλείμματα και εξυγίανση των κρατικών οικονομικών παραμένουν έντονες, ενώ και οι επενδυτικοί οίκοι παρακολουθούν στενά τις κινήσεις κάθε κυβέρνησης σε επίπεδο δαπανών.
Ίσως τελικά η επιστροφή των δώρων να αποτελεί μια υπόθεση που ανήκει πλέον στο παρελθόν. Αντί για τα κλασικά επιδόματα, οι κυβερνήσεις θα επιλέγουν «χειρουργικά» μέτρα που αποφεύγουν τις οριζόντιες επιβαρύνσεις στον κρατικό κορβανά. Κι αυτό, τουλάχιστον για τους δημοσίους υπαλλήλους, σημαίνει πως ο 13ος και 14ος μισθός δεν πρόκειται να χτυπήσει ξανά την πόρτα τους.
