Η επόμενη διετία προμηνύεται κρίσιμη για τις επενδύσεις σε κατοικίες στην Ελλάδα, καθώς ο ΙΟΒΕ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου παρουσιάζοντας δύο εκδοχές για το πού μπορεί να οδηγηθεί η κατασκευαστική δραστηριότητα. Οι εξελίξεις στον τομέα της πολεοδομικής νομοθεσίας και τα προβλήματα χρηματοδότησης αναδεικνύονται σε καθοριστικούς παράγοντες για την πορεία του κλάδου, δημιουργώντας ένα περιβάλλον ανασφάλειας και προσμονής.
Διπλό σενάριο για τις επενδύσεις σε κατοικίες
Ο ΙΟΒΕ περιγράφει δύο σενάρια, ένα πιο αισιόδοξο και ένα πιο απαισιόδοξο, και τα δύο ωστόσο περιλαμβάνουν μείωση της δραστηριότητας. Στο θετικό σενάριο, η πτώση περιορίζεται στο 2,8% του ΑΕΠ, ενώ στο αρνητικό, η υποχώρηση διαμορφώνεται στο 2,4%. Παρά την αριθμητική εγγύτητα, το βάθος της κρίσης διαφέρει ποιοτικά: στο «καλό» σενάριο, η επίδραση των νέων ρυθμίσεων περιορίζεται κυρίως στις άδειες των τελευταίων μηνών του 2024, ενώ στο «κακό», η αβεβαιότητα γύρω από το νομικό πλαίσιο προκαλεί μαζική υποχώρηση.
Σοβαρές επιπτώσεις από την πολεοδομική αβεβαιότητα
Ειδικά το δεύτερο σενάριο φέρνει πιο ανησυχητικά μηνύματα: εκτιμάται ότι οι άδειες για νέες κατοικίες θα μειωθούν κατά 40% το 2025, οδηγώντας σε απότομη κάμψη της κατασκευαστικής δραστηριότητας. Η ανατροπή του ΝΟΚ από το ΣτΕ και οι νέοι περιορισμοί στην εκτός σχεδίου δόμηση δημιουργούν ένα ρευστό πλαίσιο, ενώ η έλλειψη απλού και σταθερού κανονιστικού πλαισίου αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για νέες επενδύσεις.
Ιστορική αναδρομή: αύξηση αδειών έως το 2024 και απότομη πτώση
Από το 2018 έως και το τέλος του 2024, η αγορά κατοικίας έζησε μια περίοδο σημαντικής ανόδου. Εκδόθηκαν άδειες για περίπου 191.000 κατοικίες, ενώ μόνο το 2024 καταγράφηκε έκρηξη: 46.900 νέες άδειες, σημειώνοντας άνοδο 32% από το 2023. Όμως η αρχή του 2025 σημαδεύτηκε από κατακόρυφη πτώση, με μείωση 51% στον αριθμό και 49% στην επιφάνεια των αδειών.
Η φωνή της αγοράς: Απαιτείται νέος, σαφής Οικοδομικός Κανονισμός
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός επιβεβαιώνει τις ανησυχίες, αναφέροντας πως από την αρχή του 2025 η έκδοση οικοδομικών αδειών έχει ουσιαστικά σταματήσει. Τονίζει την ανάγκη για ένα νέο, απλοποιημένο Οικοδομικό Κανονισμό που θα ορίζει με σαφήνεια τα βασικά μεγέθη (όπως ύψος και αποστάσεις), αποφεύγοντας την πολυπλοκότητα και την πολυσημία των προηγούμενων ρυθμίσεων.
Η Ελλάδα ουραγός στις επενδύσεις κατοικιών
Η χώρα μας κατατάσσεται στις χαμηλότερες θέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τις επενδύσεις σε κατοικίες ως ποσοστό του ΑΕΠ. Το 2024, η Κύπρος βρίσκεται στην κορυφή με 8,6%, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται σχεδόν στον πάτο. Αντίστοιχα χαμηλές είναι οι επενδύσεις και σε λοιπές κατασκευές, παρά τις αυξημένες ανάγκες υποδομών.
