Με μία καθοριστική κίνηση, η κυβέρνηση Μητσοτάκη βάζει τέλος σε μια μακροχρόνια πολεοδομική εκκρεμότητα που κρατούσε σε ομηρία εκατοντάδες μικρούς οικισμούς ανά την Ελλάδα. Η νέα ρύθμιση που κατατέθηκε στη Βουλή φέρνει ξεκάθαρους κανόνες δόμησης για περιοχές με λιγότερους από 2.000 κατοίκους, αποκαθιστώντας την πολεοδομική ασφάλεια και ανοίγοντας τον δρόμο για ανάπτυξη στην περιφέρεια.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση που έγινε σε συνάντηση του Πρωθυπουργού με τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον Υφυπουργό Νίκο Ταγαρά, η ρύθμιση διατηρεί τα σημερινά όρια δόμησης για πάνω από το 90% των μικρών οικισμών, απαντώντας οριστικά στις ανησυχίες που προκάλεσε το πρόσφατο Προεδρικό Διάταγμα και οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ).
Τι αλλάζει πρακτικά;
Η ρύθμιση εισάγει δύο νέα πολεοδομικά εργαλεία που σκοπεύουν να αποκαταστήσουν τη δυνατότητα δόμησης και να ξεκαθαρίσουν το τοπίο για εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες:
Ζώνη Ανάπτυξης Οικισμού: Αφορά τους μικρότερους οικισμούς, με πληθυσμό έως 700 κατοίκους. Για αυτούς διατηρούνται τα υφιστάμενα όρια δόμησης όπως είχαν καθοριστεί εδώ και δεκαετίες, εξασφαλίζοντας την οικοδομική συνέχεια και τη δημογραφική σταθερότητα.
Περιοχή Ελέγχου Χρήσεων: Εφαρμόζεται σε μεγαλύτερους οικισμούς, από 701 έως 2.000 κατοίκους. Προσφέρει πιο ευέλικτους και ευνοϊκούς όρους σε σύγκριση με την εκτός σχεδίου δόμηση, επιτρέποντας την αξιοποίηση περιφερειακών εκτάσεων που μέχρι πρότινος βρίσκονταν σε καθεστώς αβεβαιότητας.
Με αυτά τα δύο εργαλεία, η κυβέρνηση επιδιώκει να ενισχύσει την ανάπτυξη της υπαίθρου, να τονώσει την οικοδομική δραστηριότητα και να αντιμετωπίσει το δημογραφικό πρόβλημα που πλήττει πολλές αγροτικές περιοχές.
Πίσω από τη ρύθμιση: Το χρονικό της αβεβαιότητας
Η ανάγκη για αυτή την παρέμβαση προέκυψε μετά από αποφάσεις του ΣτΕ (2017 και 2019), με τις οποίες ακυρώθηκαν τα όρια δόμησης που είχαν θεσμοθετηθεί παλαιότερα από νομάρχες σε περίπου 150 οικισμούς, κυρίως στο Ρέθυμνο και το Πήλιο. Αυτό το νομικό κενό «πάγωσε» κάθε οικοδομική δραστηριότητα στις περιοχές αυτές και δημιούργησε κύμα ανησυχίας για την πολεοδομική νομιμότητα και των υπόλοιπων μικρών οικισμών της χώρας.
Το Προεδρικό Διάταγμα του Απριλίου 2025 ήρθε να αποκαταστήσει εν μέρει την κατάσταση, θέτοντας νέους κανόνες δόμησης. Όμως, μετά την απόρριψη της Ζώνης Γ από το ΣτΕ, η κατάσταση παρέμενε θολή, ειδικά για τα περιφερειακά τμήματα των οικισμών.
Η νέα ρύθμιση έρχεται τώρα να «κλείσει» και αυτή την εκκρεμότητα, παρέχοντας ένα καθολικό, σταθερό και ξεκάθαρο πλαίσιο.
Τι δήλωσε ο πρωθυπουργός
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη ρύθμιση μέρος μιας «σιωπηλής αλλά ουσιαστικής μεταρρύθμισης» στον πολεοδομικό σχεδιασμό της χώρας. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Για τους οικισμούς κάτω των 700 κατοίκων δεν αλλάζει τίποτα — διατηρούνται τα ίδια όρια. Για τους μεγαλύτερους, μέχρι 2.000 κατοίκους, δημιουργείται ένα εργαλείο που θα επιτρέπει τη δόμηση με περισσότερη ευελιξία από ό,τι ισχύει σήμερα εκτός σχεδίου. Λύνουμε μια εκκρεμότητα που απασχολούσε χιλιάδες πολίτες της υπαίθρου».
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε επίσης τη σημασία των νέων ρυθμίσεων για τη δημογραφική πολιτική της κυβέρνησης και την ενίσχυση της περιφέρειας, με στόχο να ενθαρρυνθεί η επιστροφή των νέων στα χωριά τους.
Το όραμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος
Από την πλευρά του, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου τόνισε ότι το νέο θεσμικό πλαίσιο είναι βασισμένο στις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και σχεδιασμένο να διασφαλίσει τη χωροταξική ισορροπία:
«Δίνουμε λύση σε μια κανονιστική ασάφεια που ταλαιπωρούσε ολόκληρες περιοχές. Οι οικισμοί κάτω των 2.000 κατοίκων αποκτούν πλέον πολεοδομική ασφάλεια, με σεβασμό στην ιστορική τους ταυτότητα αλλά και με αναπτυξιακή προοπτική».
Το μήνυμα: Η ύπαιθρος δεν είναι ξεχασμένη
Η παρέμβαση αυτή έρχεται να ανατρέψει την αίσθηση εγκατάλειψης που κυριαρχούσε εδώ και χρόνια στους μικρούς οικισμούς. Για πρώτη φορά, το κράτος δείχνει να βλέπει την ύπαιθρο όχι ως βάρος, αλλά ως ευκαιρία. Και αυτό, με όρους νομικής σαφήνειας, επενδυτικής σταθερότητας και δημογραφικής προοπτικής.
Μένει να φανεί πώς θα εφαρμοστούν στην πράξη τα νέα εργαλεία και αν η νομοθετική πρόθεση θα μεταφραστεί σε πραγματική αλλαγή για τις τοπικές κοινωνίες.


