Μια κίνηση που αναμένεται να προκαλέσει κύμα αντιδράσεων και… ανακούφισης εξίσου, ετοιμάζεται να κάνει η ελληνική κυβέρνηση, στο πολυσυζητημένο θέμα των στεγαστικών δανείων σε ελβετικό φράγκο. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Reuters, εντός των επόμενων εβδομάδων αναμένεται να ανοίξει ο δρόμος για μια συμβιβαστική λύση, με στόχο τη μερική αποσυμπίεση χιλιάδων δανειοληπτών που «πνίγονται» εδώ και χρόνια από τις επιπτώσεις μιας απρόβλεπτης ισοτιμίας.
Πίσω στις αρχές της δεκαετίας του 2000, περισσότεροι από 50.000 Έλληνες πίστεψαν ότι έκαναν την πιο έξυπνη κίνηση της ζωής τους, επιλέγοντας στεγαστικό δάνειο σε ελβετικό φράγκο. Τότε, η ισοτιμία ευνοούσε και οι τράπεζες το πρότειναν σχεδόν με το… ζόρι. Κανείς, όμως, δεν μπορούσε να προβλέψει πως το φράγκο θα εκτοξευόταν και η εξυπηρέτηση αυτών των δανείων θα μετατρεπόταν σε εφιάλτη.
Χρόνια μετά, οι οφειλές πολλών εξ αυτών έχουν αυξηθεί έως και 70%, με δανειολήπτες να βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε συμβάσεις που δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν, ακόμη και αν πληρώνουν ανελλιπώς.
Το νέο σχέδιο που ετοιμάζεται στα κυβερνητικά επιτελεία αφορά εξωδικαστικό μηχανισμό και θα βασίζεται στην εθελοντική συμμετοχή των ενδιαφερομένων. Ουσιαστικά, προβλέπεται μετατροπή των δανείων από φράγκα σε ευρώ, με «κούρεμα» στην ισοτιμία που θα κυμαίνεται από 10% έως 25%. Το τελικό ποσοστό θα εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα του δανειολήπτη, δηλαδή το εισόδημά του.
Η ρύθμιση στοχεύει στα περίπου 37.000 δάνεια που παραμένουν ενεργά – με τα 20.000 να εξακολουθούν να διατηρούνται στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών, ενώ τα υπόλοιπα 17.000 έχουν περάσει στα χέρια εταιρειών διαχείρισης (servicers), καθώς θεωρούνται μη εξυπηρετούμενα. Η συνολική αξία αυτών των δανείων υπολογίζεται γύρω στα 5 δισ. ευρώ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το νέο αυτό πλαίσιο δεν θα επηρεάσει το γνωστό πρόγραμμα «Ηρακλής» που αφορά τα κόκκινα δάνεια – κάτι που διαβεβαίωσε και κυβερνητική πηγή, τονίζοντας ότι πρόκειται για ξεχωριστό μηχανισμό.
Ωστόσο, η πρωτοβουλία αυτή δεν γίνεται δεκτή με ενθουσιασμό από όλους. Οι σύλλογοι δανειοληπτών, που εδώ και χρόνια αγωνίζονται για μια πιο ουσιαστική λύση, εμφανίζονται έντονα επιφυλακτικοί. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση της Δέσποινας Σονιάδου, προέδρου του Συνδέσμου Δανειοληπτών σε Ελβετικό Φράγκο:
«Αυτές οι προτάσεις είναι κοροϊδία. Μιλάμε για ελαφρύνσεις μερικών χιλιάδων ευρώ, ενώ οι ζημιές που έχουμε υποστεί είναι δεκάδες χιλιάδες. Δεν πρόκειται να δεχτούμε κάτι που δεν αποκαθιστά τη δικαιοσύνη. Οι αγωγές μας συνεχίζονται».
Πράγματι, οι δανειολήπτες έχουν ανοιχτά μέτωπα στα δικαστήρια, με τρεις συλλογικές αγωγές να βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Ελπίζουν σε μια δικαστική απόφαση που θα αναγνωρίσει πως δεν είχαν επαρκή ενημέρωση για τους κινδύνους από τη μετατροπή των νομισμάτων και τις συνέπειες των ισοτιμιών.
Και ενώ το κράτος επιχειρεί να παρέμβει για να μετριάσει τις κοινωνικές και πολιτικές πιέσεις, οι τράπεζες και οι servicers εμφανίζονται επιφυλακτικοί αλλά ανοιχτοί σε διαπραγμάτευση. Η μεγάλη ερώτηση είναι αν το σχέδιο που θα ανακοινωθεί τελικά, θα λειτουργήσει περισσότερο ως «προσπάθεια εξαγοράς σιωπής» ή ως ουσιαστικό βήμα αποκατάστασης μιας τεράστιας αδικίας.
Δεν είναι λίγοι αυτοί που βλέπουν την παρέμβαση αυτή ως προεκλογικό ελιγμό, με στόχο να ηρεμήσουν τα πνεύματα ενόψει πιθανών αναμετρήσεων στο άμεσο μέλλον. Από την άλλη, χιλιάδες οικογένειες ελπίζουν έστω σε μερική ανακούφιση, έστω και αν αυτή δεν επαρκεί για να γυρίσει τον χρόνο πίσω.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι η συζήτηση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο δεν έχει τελειώσει. Το καλοκαίρι του 2025 ίσως φέρει την αρχή μιας λύσης, αλλά ο δρόμος για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και της δικαιοσύνης είναι ακόμη μακρύς.
