Μια ριζική αλλαγή φέρνει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Οικονομικών, ανατρέποντας όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για τον φόρο κληρονομιάς ακινήτων. Ειδικά για όσους αποκτούν πρώτη κατοικία μέσω κληρονομιάς, το τοπίο γίνεται πιο ευνοϊκό – αλλά και πιο αυστηρό ως προς τις προϋποθέσεις.
Η κυβέρνηση προχωρά σε πλήρη ευθυγράμμιση του πλαισίου για την απαλλαγή φόρου πρώτης κατοικίας, είτε αυτή αποκτάται με αγορά είτε με κληρονομιά. Για πρώτη φορά, οι δύο περιπτώσεις αντιμετωπίζονται με τα ίδια φορολογικά κριτήρια, προσφέροντας γενναίες φοροαπαλλαγές, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένοι όροι.
Το «παλιό» σύστημα: Μικρή προστασία, πολλές γκρίζες ζώνες
Μέχρι πρότινος, οι δικαιούχοι απαλλαγής από τον φόρο κληρονομιάς έπρεπε να πληρούν ένα αυστηρό και ενίοτε άδικο σύνολο κριτηρίων. Η στεγαστική ανάγκη υπολογιζόταν με βάση κατοικίες εμβαδού έως 70 τ.μ., χωρίς να λαμβάνονται υπόψη παιδιά, οικογενειακή κατάσταση ή αναπηρίες.
Επιπλέον, τα ποσά της απαλλαγής κρίνονταν πλέον ανεπαρκή για τις τρέχουσες αξίες ακινήτων:
-
200.000 ευρώ για έναν άγαμο ή ανήλικο κληρονόμο
-
250.000 ευρώ για γονείς ή έγγαμους με παιδιά
Δεν υπήρχε καμία φορολογική κάλυψη για βοηθητικούς χώρους (αποθήκες, πάρκινγκ), ενώ η νομοθεσία για περιπτώσεις όπου η ψιλή κυριότητα και η επικαρπία συγκεντρώνονταν στο ίδιο πρόσωπο ήταν ασαφής και ερμηνευόταν κατά περίπτωση.
Το νέο πλαίσιο: Περισσότερη λογική, περισσότερη δικαιοσύνη
Με τις προτεινόμενες αλλαγές, το κράτος αναγνωρίζει τις ανάγκες της σύγχρονης οικογένειας και επεκτείνει γενναία τόσο τα εμβαδόν των ακινήτων που απαλλάσσονται, όσο και τα χρηματικά όρια της απαλλαγής.
Εμβαδόν κατοικίας που απαλλάσσεται:
-
70 τ.μ. για άτομα χωρίς οικογενειακές ή αναπηρικές ιδιαιτερότητες
-
90 τ.μ. για άτομα με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω
-
+25 τ.μ. για καθένα από τα δύο πρώτα παιδιά
-
+30 τ.μ. για το τρίτο και κάθε επόμενο παιδί
-
+45 τ.μ. για κάθε παιδί με αναπηρία, ανεξαρτήτως ηλικίας
Αυτό σημαίνει ότι μια οικογένεια με τρία παιδιά μπορεί να κληρονομήσει κατοικία έως και 150 τ.μ. χωρίς να καταβάλει ούτε ευρώ σε φόρο.
Για πρώτη φορά, στην απαλλαγή περιλαμβάνονται και βοηθητικοί χώροι: αποθήκη έως 20 τ.μ. και μία θέση στάθμευσης, υπό την προϋπόθεση ότι ανήκουν στην ίδια ιδιοκτησία με την κατοικία.
Χρηματικά όρια φοροαπαλλαγής:
-
200.000 ευρώ για άγαμους ή ανήλικους
-
250.000 ευρώ για έγγαμους ή μονογονεϊκές οικογένειες
-
+25.000 ευρώ για κάθε ένα από τα δύο πρώτα τέκνα
-
+30.000 ευρώ για το τρίτο και τα επόμενα
Αν το ακίνητο είναι οικόπεδο (και όχι κατοικία), το ποσό απαλλαγής ξεκινά από 50.000 ευρώ και φτάνει μέχρι 145.000 ευρώ ανάλογα με τον αριθμό παιδιών.
Όχι για όλους – Αυστηρά τα «ψιλά γράμματα»
Παρότι τα νέα όρια είναι εντυπωσιακά, οι προϋποθέσεις παραμένουν αυστηρές και απαιτούν μεγάλη προσοχή:
-
Αποκλειστικότητα κατοικίας: Ο κληρονόμος και τα ανήλικα τέκνα του δεν πρέπει να έχουν δικαίωμα (ούτε επικαρπία, ούτε οίκηση) σε άλλη κατοικία που καλύπτει τις στεγαστικές τους ανάγκες.
-
Μοναδική χρήση απαλλαγής: Η απαλλαγή παρέχεται μόνο μία φορά ανά φυσικό πρόσωπο στη διάρκεια της ζωής του.
-
Πενταετής δέσμευση: Η κατοικία πρέπει να παραμείνει στην ιδιοκτησία του κληρονόμου για τουλάχιστον πέντε έτη.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η πρόβλεψη για όσους έχουν ήδη λάβει απαλλαγή αγοράς πρώτης κατοικίας και τώρα κληρονομούν νέα. Αυτοί μπορούν να επωφεληθούν της νέας απαλλαγής εφόσον επιστρέψουν τον φόρο που είχαν αποφύγει στην πρώτη περίπτωση.
Τι αλλάζει για διαζευγμένους και σε διάσταση
Η νέα ρύθμιση δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στις πιο περίπλοκες οικογενειακές καταστάσεις. Συγκεκριμένα, εάν ο επιζών σύζυγος βρίσκεται σε διάσταση ή σε διαδικασία διαζυγίου, διατηρεί το δικαίωμα απαλλαγής μόνο αν είχε κατατεθεί αίτηση ή αγωγή διαζυγίου τουλάχιστον έξι μήνες πριν από τον θάνατο. Αν όμως το διαζύγιο δεν εκδοθεί εντός της πενταετίας από την απαλλαγή, τότε το κράτος ανακαλεί το φορολογικό όφελος και ζητά επιστροφή.
Συμπέρασμα:
Αν πρόκειται να κληρονομήσεις πρώτη κατοικία, η στιγμή να κινηθείς σωστά είναι τώρα. Η νέα ρύθμιση φέρνει ανακούφιση σε χιλιάδες πολίτες, όμως οι παγίδες παραμένουν για όσους δεν διαβάσουν τα «ψιλά γράμματα». Συμβουλεύσου λογιστή ή νομικό πριν κάνεις το επόμενο βήμα – γιατί σε μια κληρονομιά, ο διάβολος κρύβεται στη λεπτομέρεια.
