Ανατροπές-«βόμβα» στη φορολογία των κληρονομιών φέρνει νέο κυβερνητικό νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή, επηρεάζοντας συζύγους, παιδιά, αγρότες αλλά και όσους καλούνται να διαχειριστούν τα χρέη συγγενών που έχουν φύγει από τη ζωή. Πρόκειται για ρυθμίσεις που εντάσσονται στο πλαίσιο εξορθολογισμού και εκσυγχρονισμού της φορολογίας περιουσίας, καταργώντας παλιές, «ξεπερασμένες» διατάξεις, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην εισηγητική έκθεση.
Αν έχεις ακίνητο που πρόκειται να περάσει στα παιδιά σου ή αν είσαι κληρονόμος και καλείσαι να «σηκώσεις» βάρη του παρελθόντος, δες τι αλλάζει – γιατί κάποιες αποφάσεις δεν γυρνάνε πίσω!
✅ Ισότιμη φορολογική μεταχείριση για σύζυγους και τέκνα
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, θεσπίζεται η απόλυτη φορολογική εξομοίωση της κληρονομικής απόκτησης πρώτης κατοικίας από σύζυγο ή παιδί, με την απόκτηση μέσω αγοράς. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Οι προϋποθέσεις για απαλλαγή από τον φόρο κληρονομίας όταν μεταβιβάζεται κατοικία λόγω θανάτου είναι πλέον ίδιες με εκείνες που ισχύουν στην περίπτωση αγοράς πρώτης κατοικίας.
Για παράδειγμα, θεωρείται ότι καλύπτονται οι στεγαστικές ανάγκες αν η επιφάνεια του ακινήτου δεν υπερβαίνει τα 70 τ.μ., ενώ για άτομα με αναπηρία 67% και άνω, το όριο ανεβαίνει στα 90 τ.μ. Τα τετραγωνικά αυξάνονται ανάλογα με τα τέκνα (25 τ.μ. για τα πρώτα δύο και 30 τ.μ. για κάθε επόμενο παιδί), υπό την προϋπόθεση ότι η οικογένεια δεν έχει ήδη άλλη κατάλληλη κατοικία.
“Σβήνονται” χρέη των νεκρών – Υπό όρους
Μια ακόμη καινοτομία του νέου πλαισίου αφορά τα ληξιπρόθεσμα χρέη των αποθανόντων προς το Δημόσιο. Πλέον, αυτά μπορούν να αφαιρεθούν από την αξία της κληρονομίας – γεγονός που ενδέχεται να μειώσει σημαντικά τον φόρο κληρονομιάς – αλλά μόνο κατόπιν έγκαιρης αίτησης των κληρονόμων.
Η αίτηση πρέπει να γίνει είτε πριν την οριστική φορολογική εκκαθάριση είτε, αν το χρέος γίνει βέβαιο μετά, εντός ενός έτους από τότε που κατέστη εκκαθαρισμένο. Σε κάθε περίπτωση, υπάρχει «ταβάνι»: η αίτηση δεν μπορεί να υποβληθεί αργότερα από 10 χρόνια μετά την αρχική δήλωση.
Αν έχει ξεκινήσει φορολογικός έλεγχος, τότε ισχύουν αυστηρότερα χρονικά όρια για την αίτηση, προκειμένου να μην υπάρξουν καταχρήσεις.
Κτηματολόγιο: Πάει… καρφί στην Εφορία
Σε μια προσπάθεια να περιοριστούν τα «παραθυράκια» και η φοροαποφυγή, αλλάζει και το καθεστώς μεταγραφών ακινήτων στο Κτηματολόγιο. Αν κάποιος επιχειρήσει να μεταγράψει ακίνητο χωρίς να έχει υποβληθεί σχετική φορολογική δήλωση, τότε το Κτηματολογικό Γραφείο δεν θα εμποδίζει τη μεταγραφή – όμως θα ενημερώνει άμεσα την Εφορία για να κινηθούν οι διαδικασίες ελέγχου.
Έτσι, η απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων γίνεται πλέον εξαιρετικά δύσκολη. Η νέα ρύθμιση αντικαθιστά την παλαιότερη, βάσει της οποίας δεν επιτρεπόταν καν η μεταγραφή αν δεν υπήρχε θεωρημένη δήλωση φόρου.
⚖ Σχολάζουσες κληρονομιές: Τι ισχύει όταν δεν υπάρχει αποδοχή
Όταν δεν υπάρχει αποδοχή κληρονομιάς και η περιουσία περνά προσωρινά στο Δημόσιο ως «σχολάζουσα», προσδιορίζεται προσωρινά η αξία της από την Εφορία. Αν αργότερα εμφανιστούν κληρονόμοι, η αξία αυτή συνεχίζει να ισχύει – εκτός αν εκείνοι επιλέξουν να την αμφισβητήσουν.
Σημαντικό: Αν ο κηδεμόνας της σχολάζουσας δεν άσκησε ένδικα μέσα ή δεν προστάτευσε επαρκώς τα συμφέροντα της κληρονομιάς, ο νέος κληρονόμος δεν δεσμεύεται από την απραξία του. Έχει δικαίωμα να συνεχίσει νομικές διαδικασίες ή να ξεκινήσει δικές του.
Κληρονομιές αγροτικής γης: Το «πέναλτι» για μεταβιβάσεις
Αν είσαι αγρότης ή κληρονόμος αγροτικής γης που αποκτήθηκε με φοροαπαλλαγή, πρόσεχε! Ο νόμος προβλέπει πως απαγορεύεται η μεταβίβαση της συγκεκριμένης γης για 15 χρόνια, αλλιώς θα πρέπει να επιστραφεί ο φόρος από τον οποίο απαλλάχθηκε ο αρχικός ιδιοκτήτης.
Αν ένας κληρονόμος αλλάξει χρήση, νοικιάσει ή πουλήσει τη γη πριν λήξει το 15ετές «πάγωμα», τότε έχει 30 ημέρες να δηλώσει την πράξη και να πληρώσει αναδρομικά τον φόρο – με βάση είτε την τρέχουσα αξία είτε την αξία κατά την αρχική απαλλαγή, όποια είναι μεγαλύτερη.
Συμπέρασμα: Έρχεται νέο τοπίο στη φορολογία της κληρονομιάς
Οι αλλαγές είναι πολλές, πολυεπίπεδες και αγγίζουν δεκάδες χιλιάδες πολίτες. Αν πρόκειται να κληρονομήσεις ακίνητο, να διαχειριστείς χρέη εκλιπόντων ή να κάνεις χρήση φοροαπαλλαγών, τώρα είναι η ώρα να ενημερωθείς και να δράσεις. Οι ευκαιρίες υπάρχουν, αλλά και οι παγίδες καραδοκούν!
Θυμήσου: Η σωστή δήλωση και η έγκαιρη αντίδραση μπορεί να σου γλιτώσει χιλιάδες ευρώ – ή να σου κοστίσει πολύ περισσότερο απ’ ό,τι περιμένεις.
