Το ελαιόλαδο, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν «χρυσός» για τον παραγωγό και πονοκέφαλος για τον καταναλωτή, γνωρίζει μία πρωτοφανή πτώση στην τιμή του. Οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών έχουν φέρει ανατροπές στην αγορά, με την τιμή να υποχωρεί σε επίπεδα που μέχρι πρότινος φάνταζαν απίθανα. Οι αγρότες βλέπουν με αγωνία τα αποθέματά τους να αυξάνονται, ενώ οι καταναλωτές αρχίζουν να ανασαίνουν από τις μέχρι πρότινος εξωφρενικές τιμές.
Η νέα πραγματικότητα για τους παραγωγούς
Η φετινή σοδειά, πλούσια σε ποσότητα, σε συνδυασμό με τα μεγάλα αποθέματα από προηγούμενες χρονιές, έχει οδηγήσει πολλούς Έλληνες παραγωγούς να ‘παγώσουν’ τις πωλήσεις τους. Όπως εξηγεί ο Παναγιώτης Ντανάκας, εκπρόσωπος αγροτικού συνεταιρισμού της Λακωνίας, σχεδόν η μισή παραγωγή βρίσκεται σε δεξαμενές, αδιάθετη. Παράλληλα, η Ιταλία, που παραδοσιακά απορροφούσε μεγάλο μέρος του ελληνικού ελαιολάδου, φέτος στράφηκε στην Ισπανία, αφήνοντας τα ελληνικά αποθέματα να λιμνάζουν.
Πίεση στις τιμές από παντού
Το αποτέλεσμα της υπερπροσφοράς ήταν η σταδιακή αλλά ραγδαία πτώση των τιμών. Από τα 8 ευρώ ανά κιλό τον Μάιο του 2024, φτάσαμε σήμερα στα 4 με 4,5 ευρώ το κιλό – τιμή που οι περισσότεροι παραγωγοί θεωρούν καταστροφική. Οι ίδιοι καταγγέλλουν πως δεν καλύπτονται ούτε τα βασικά έξοδα καλλιέργειας και παραγωγής. Οι επιπτώσεις φτάνουν πλέον και στο ράφι, όπου η τιμή λιανικής έχει σημειώσει πτώση πάνω από 28% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ.
Οι λιανέμποροι και οι εκπτώσεις
Τα σούπερ μάρκετ έχουν εμπλακεί σε έναν πόλεμο τιμών, προσφέροντας μεγάλες εκπτώσεις. Γνωστά brands ρίχνουν την τιμή ακόμα και κάτω από τα 7 ευρώ το λίτρο με προωθητικές ενέργειες. Προϊόντα που πέρυσι κόστιζαν πάνω από 13 ευρώ, φέτος πωλούνται κάτω από 9, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις πέφτουν στα 6,9 ευρώ. Παρά τις μειώσεις, όμως, η πραγματική τιμή χωρίς εκπτώσεις φαίνεται πως σταθεροποιείται γύρω από τα 9 ευρώ.
Τι δείχνει η νέα σοδειά
Οι πρώτες εκτιμήσεις για την επόμενη ελαιοκομική χρονιά γεννούν αισιοδοξία – και ανησυχία ταυτόχρονα. Οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες δείχνουν πως επίκειται νέα ικανοποιητική παραγωγή. Η Ισπανία και η Ιταλία αναμένουν επίσης καλές χρονιές, γεγονός που σημαίνει επιπλέον προσφορά και άρα νέες πιέσεις στις τιμές. Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, τότε η μείωση των τιμών δεν θα είναι προσωρινή, αλλά θα αποκτήσει μονιμότερα χαρακτηριστικά.
Ο καταναλωτής κερδισμένος – αλλά μέχρι πότε;
Οι καταναλωτές, τουλάχιστον προς το παρόν, βλέπουν τις τιμές να μειώνονται. Αν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις για νέα πλεονάζουσα παραγωγή, τότε δεν αποκλείεται να δούμε ακόμη πιο εντυπωσιακές προσφορές και μειώσεις στις τιμές. Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί επισημαίνουν ότι εάν συνεχιστεί η πίεση στους παραγωγούς, μακροπρόθεσμα ίσως οδηγηθούμε σε αποχωρήσεις από την παραγωγή, κάτι που μπορεί να αντιστρέψει την εικόνα ξανά.
Το μεγάλο ερωτηματικό για το μέλλον
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πού θα σταθεροποιηθεί τελικά η τιμή του ελαιολάδου. Με τις διεθνείς αγορές να αλλάζουν συνεχώς και τους παραγωγούς να κινούνται προσεκτικά, η επόμενη χρονιά ίσως αποδειχθεί καθοριστική. Προς το παρόν, η αγορά βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι: οι καταναλωτές χαίρονται τις μειώσεις, αλλά οι παραγωγοί μετρούν τις ζημιές. Μένει να φανεί αν η ισορροπία θα αποκατασταθεί ή αν οι ανατροπές θα συνεχιστούν.
