Μια σιωπηρή αλλά θεμελιώδης ανατροπή στον τρόπο διεξαγωγής των πλειστηριασμών φέρνει νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης, που ήδη προκαλεί θύελλα αντιδράσεων από νομικούς, συμβολαιογράφους και εκπροσώπους πολιτών σε όλη την Ελλάδα. Ο λόγος; Μια προτεινόμενη διάταξη που, αν τελικά ψηφιστεί, θα επιτρέπει οι πλειστηριασμοί να γίνονται σχεδόν αποκλειστικά από την Αθήνα, ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται το ακίνητο που εκπλειστηριάζεται.
Συγκεκριμένα, το άρθρο 959 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας αναμένεται να τροποποιηθεί έτσι ώστε να καταργείται η τοπική αρμοδιότητα των συμβολαιογράφων. Μέχρι σήμερα, ο πλειστηριασμός έπρεπε να διενεργείται από συμβολαιογράφο της περιοχής όπου βρίσκεται το ακίνητο. Πλέον, εφόσον περάσει η νέα ρύθμιση, οποιοσδήποτε πιστοποιημένος συμβολαιογράφος σε όλη τη χώρα – κυρίως από την Αθήνα – θα μπορεί να διεκπεραιώσει τη διαδικασία, ακόμη και για ακίνητα που βρίσκονται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Η Αθήνα μετατρέπεται σε μονοπώλιο πλειστηριασμών
Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι οι μεγάλοι “παίκτες” της αγοράς, κυρίως οι servicers (εταιρείες διαχείρισης κόκκινων δανείων), αποκτούν τη δυνατότητα να συγκεντρώνουν το σύνολο σχεδόν των πλειστηριασμών στην Αθήνα, εξοικονομώντας κόστος και αυξάνοντας την ταχύτητα της διαδικασίας. Για εκείνους, είναι μια “έξυπνη” επιχειρησιακή απόφαση.
Για τους οφειλέτες όμως, ειδικά εκείνους της περιφέρειας, πρόκειται για καταστροφή.
Ο πολίτης της επαρχίας στην… κρεμάλα
Ένας κάτοικος της Καστοριάς ή της Ρόδου που βλέπει το σπίτι του να βγαίνει στο σφυρί θα πρέπει πλέον να απευθυνθεί σε συμβολαιογράφο της Αθήνας, αν θέλει να ελέγξει τον φάκελο της διαδικασίας, να ασκήσει ένδικα μέσα ή να παρακολουθήσει από κοντά τον πλειστηριασμό. Αυτό συνεπάγεται ταξίδια, έξοδα μετακίνησης, διαμονής και, φυσικά, τη συνεργασία με δικηγόρους εκτός της πόλης του.
Με τον τρόπο αυτό, το δικαίωμα του πολίτη να υπερασπιστεί την περιουσία του καθίσταται πρακτικά ανεφάρμοστο. Η πρόσβαση στον φάκελο γίνεται δύσκολη ή και αδύνατη. Τα ένδικα μέσα, όπως η ανακοπή ή η αναστολή, χάνουν την αποτελεσματικότητά τους. Το κόστος εκτοξεύεται, και οι πιθανότητες να υπερασπιστεί κανείς το σπίτι του μειώνονται δραματικά.
“Καμπανάκι” από τους συμβολαιογράφους
Σύσσωμοι οι συμβολαιογράφοι της επαρχίας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Όχι μόνο για τους οφειλέτες, αλλά και για τους ίδιους. Η εφαρμογή της νέας διάταξης θα οδηγήσει σε μαζική μεταφορά εργασιών προς τα μεγάλα αστικά κέντρα, αφήνοντας άνεργους δεκάδες συμβολαιογράφους στις τοπικές κοινωνίες, όπου ήδη η επαγγελματική δραστηριότητα είναι περιορισμένη.
Οι επαρχιακοί συμβολαιογραφικοί σύλλογοι βλέπουν ήδη μπροστά τους ένα εφιαλτικό σενάριο: να χάσουν ζωτικά έσοδα, να υποβαθμιστεί ο ρόλος τους και, τελικά, να απειληθεί η ίδια η λειτουργία τους.
Και δεν είναι μόνο οι συμβολαιογράφοι. Δικηγόροι, δικαστικοί επιμελητές και άλλοι επαγγελματίες που σχετίζονται με τη διαδικασία των πλειστηριασμών θα δουν το εισόδημά τους να καταρρέει, ιδιαίτερα στην ελληνική περιφέρεια που ήδη δοκιμάζεται από την οικονομική κρίση.
Καταγγελίες για συνταγματική εκτροπή
Νομικοί εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για τη συνταγματικότητα της ρύθμισης. Πώς διασφαλίζεται η ισότητα των πολιτών όταν ο ένας έχει εύκολη πρόσβαση στον φάκελο επειδή ζει στην Αθήνα, ενώ ο άλλος πρέπει να διανύσει εκατοντάδες χιλιόμετρα για να κάνει το ίδιο;
Η νέα διάταξη, υποστηρίζουν, έρχεται σε αντίθεση με βασικά συνταγματικά δικαιώματα, όπως η προστασία της ιδιοκτησίας και η πρόσβαση στη Δικαιοσύνη. Επίσης, τίθεται σοβαρό ζήτημα αναλογικότητας: η εξυπηρέτηση των αναγκών των servicers δεν μπορεί να υπερτερεί των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών.
Και όλα αυτά, χωρίς ξεκάθαρη και εμπεριστατωμένη αιτιολόγηση από την πλευρά του Υπουργείου. Σύμφωνα με τους επικριτές του μέτρου, οι πλειστηριασμοί μέχρι τώρα διενεργούνται χωρίς προβλήματα σε όλη τη χώρα από πιστοποιημένους επαγγελματίες. Γιατί, λοιπόν, αυτή η αιφνίδια αλλαγή;
Το αόρατο τίμημα της «αποτελεσματικότητας»
Το επιχείρημα της κυβέρνησης για «επιτάχυνση» των πλειστηριασμών μοιάζει περισσότερο με πρόφαση παρά με ουσιαστική ανάγκη. Η συγκέντρωση της διαδικασίας στην πρωτεύουσα δεν εγγυάται καλύτερη απονομή δικαιοσύνης. Αντιθέτως, απειλεί να δημιουργήσει ένα μονοπώλιο συμφερόντων εις βάρος των απλών πολιτών και των τοπικών κοινωνιών.
Το διακύβευμα είναι ξεκάθαρο: Θέλουμε μια Δικαιοσύνη κοντά στον πολίτη ή μια Δικαιοσύνη που λειτουργεί μόνο για τους ισχυρούς;


