Μπορεί να μην το γνωρίζεις, αλλά αν έχεις λάβει οποιαδήποτε οικονομική ενίσχυση από τα προγράμματα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), τότε το όνομά σου βρίσκεται δημόσια αναρτημένο στο διαδίκτυο. Κι όχι, δεν πρόκειται για κάποια «διαρροή» ή παρατυπία, αλλά για… επίσημη πολιτική διαφάνειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης!
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της διαχείρισης των κονδυλίων της ΚΑΠ, έχει θεσπίσει την υποχρεωτική δημοσιοποίηση των δικαιούχων που λαμβάνουν χρήματα από ευρωπαϊκά αγροτικά ταμεία. Σκοπός; Να χτιστεί εμπιστοσύνη και να υπάρχει πλήρης διαφάνεια γύρω από τη διαχείριση του δημόσιου χρήματος.
Όμως –για να είμαστε ακριβείς– η ΕΕ δεν αφήνει ανοιχτό πεδίο χωρίς όρια. Υπάρχει ρητή πρόβλεψη για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Έτσι, τα στοιχεία είναι περιορισμένα σε συγκεκριμένη χρονική διάρκεια και διατίθενται με ελεγχόμενο τρόπο. Την ευθύνη για την ακρίβεια και την πληρότητα αυτών των πληροφοριών την έχουν οι εθνικές αρχές. Για την Ελλάδα, αυτή η αρμοδιότητα ανήκει στον… γνωστό ΟΠΕΚΕΠΕ.
ΟΠΕΚΕΠΕ: Όνομα και διεύθυνση στο κλικ του ποντικιού
Στην επίσημη πλατφόρμα του ΟΠΕΚΕΠΕ (transpay.opekepe.gr), είναι προσβάσιμα τα στοιχεία όσων έλαβαν χρηματοδότηση τα τελευταία δύο χρόνια (προς το παρόν, 2023 και 2024). Η πρόσβαση είναι δωρεάν και ανοικτή για όλους.
Η λειτουργία της πλατφόρμας επιτρέπει στον χρήστη να ψάξει με βάση ονοματεπώνυμο, ΑΦΜ, περιοχή ή ακόμα και το ύψος του ποσού που έχει λάβει κάποιος. Μπορείς δηλαδή να δεις ποιος από τον Δήμο σου πήρε επιδότηση, πόσα πήρε και… γιατί τα πήρε!
Το αξιοσημείωτο είναι ότι στη λίστα δεν εμφανίζονται μόνο γεωργοί ή κτηνοτρόφοι. Χρήματα έχουν δοθεί και σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αγροτουριστική ανάπτυξη, στην μεταποίηση αγροτικών προϊόντων, ή συμμετείχαν σε συγκεκριμένα επενδυτικά σχέδια αγροτικής ανάπτυξης.
Από τις βασικές ενισχύσεις στα «οικολογικά σχήματα»
Με ένα απλό κλικ, μπορείς να δεις αναλυτικά τι είδους ενίσχυση έλαβε ο κάθε δικαιούχος. Από τη βασική στήριξη, τις επιδοτήσεις για δράσεις υπέρ του κλίματος, έως πιο εξειδικευμένες ενισχύσεις όπως στον τομέα του βάμβακος ή του αμπελοοινικού τομέα.
Το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων αυτών προέρχεται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων. Είναι χρήματα δηλαδή των Ευρωπαίων φορολογουμένων, και γι’ αυτό ακριβώς τίθεται και το ζήτημα διαφάνειας.
Όταν τα δεδομένα λένε… ιστορίες
Μια περιήγηση στην πλατφόρμα μπορεί να αποκαλύψει πολλά. Για παράδειγμα, παρατηρήθηκε ότι σε κάποιες περιοχές δόθηκαν σημαντικά ποσά για βιολογικές καλλιέργειες, ενώ λίγα χιλιόμετρα παραδίπλα, η ίδια ενίσχυση φαίνεται να είναι… ανύπαρκτη. Πώς εξηγείται αυτό; Μήπως κάποιοι είναι πιο “ενημερωμένοι”; Ή μήπως κάποιοι είναι πιο “ελεγχόμενοι”;
Η ίδια εικόνα ισχύει και για τις ενισχύσεις που σχετίζονται με οικολογικά σχήματα – ένα μέτρο για την προστασία του περιβάλλοντος. Σε ορισμένους Δήμους δόθηκαν μεγάλα ποσά από την πρώτη κιόλας χρονιά, σε άλλους… σχεδόν τίποτα.
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης παραδέχθηκε πρόσφατα πως αρκετοί παραγωγοί αποσύρονται από τα προγράμματα βιολογικής γεωργίας, φοβούμενοι αυστηρότερους ελέγχους.
Η καχυποψία μεγαλώνει
Η «υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ» ήρθε ξανά στο προσκήνιο τις τελευταίες ημέρες, όταν παρατηρήθηκαν αλλαγές στη διαθεσιμότητα των δεδομένων. Η πλατφόρμα “έπεσε” για μερικές μέρες, τα διαθέσιμα έτη άλλαξαν, και πολλοί θεώρησαν πως κάτι περίεργο συμβαίνει.
Η σύγχυση που προκλήθηκε δημιούργησε ανησυχία και δυσπιστία στους παραγωγούς. Πολλοί έσπευσαν στα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) για να επιβεβαιώσουν ότι όλα είναι εντάξει με τις δικές τους πληρωμές. Η αίσθηση που κυριαρχεί στον αγροτικό κόσμο; «Δεν ξέρεις τι γίνεται. Πήγαινε να τσεκάρεις.»
Από το χωράφι… στο μικροσκόπιο
Αυτό που προκύπτει τελικά, είναι πως η αγροτική πολιτική –όσο τεχνοκρατική κι αν φαίνεται– έχει πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Οι ανισότητες μεταξύ όμορων περιοχών, η αδιαφάνεια που ενίοτε καλύπτεται πίσω από την «νομιμότητα», και οι τεχνικές λεπτομέρειες που μόνο λίγοι γνωρίζουν, γεννούν ερωτήματα.
Δεν είναι όλοι οι αγρότες ίδιοι. Ούτε τα εδάφη τους, ούτε οι ανάγκες τους. Όμως οι διαφορές πρέπει να εξηγούνται με σαφήνεια. Γιατί όταν οι αριθμοί δεν πείθουν, η καχυποψία μεγαλώνει. Και τότε, η κρίση εμπιστοσύνης μπορεί να εξαπλωθεί από τον ΟΠΕΚΕΠΕ… σε ολόκληρη την αγορά αγροτικών προϊόντων.
