Η ελληνική δημόσια διοίκηση εισέρχεται σε μια νέα εποχή – όχι όμως ανανέωσης ή βελτίωσης, αλλά φόβου και καταστολής, όπως καταγγέλλουν εργαζόμενοι και συνδικαλιστικοί φορείς. Το νέο νομοσχέδιο για το πειθαρχικό δίκαιο των δημοσίων υπαλλήλων δεν αφήνει περιθώριο παρερμηνείας: στοχεύει ευθέως στον περιορισμό της ελευθερίας έκφρασης, της συνδικαλιστικής δράσης και της δυνατότητας αντίστασης.
Κάτω από τον μανδύα του «εκσυγχρονισμού», η κυβέρνηση προωθεί διατάξεις που προκαλούν έντονη ανησυχία στην κοινότητα των δημοσίων υπαλλήλων. Πρόκειται για ένα νομοθέτημα που, σύμφωνα με την Ομοσπονδία Συλλόγων Υπαλλήλων Αιρετών Περιφερειών Ελλάδας (ΟΣΥΑΠΕ), μετατρέπει τη δημόσια υπηρεσία σε χώρο διαρκούς απειλής και εξαναγκασμού.
Το τέλος της μονιμότητας… από την πίσω πόρτα
Πειθαρχικά παραπτώματα δεν είναι πλέον μόνο πράξεις που αφορούν την επαγγελματική αμέλεια ή παρατυπία, αλλά επεκτείνονται σε κάθε μορφή κοινωνικής και πολιτικής έκφρασης. Οι υπάλληλοι μπορεί να οδηγηθούν σε αργία, απολύσεις ή να βρεθούν αντιμέτωποι με τεράστια πρόστιμα επειδή συμμετείχαν σε διαδήλωση ή άσκησαν το συνταγματικό τους δικαίωμα να απέχουν από την αξιολόγηση.
Μια απλή ποινική καταδίκη – ακόμη και με αναστολή – μπορεί να σημαίνει το αυτόματο πάγωμα της επαγγελματικής πορείας ενός εργαζόμενου. Αυτό το νέο καθεστώς θυμίζει περισσότερο «πειθαρχική χούντα» παρά δίκαιο κράτος.
Email με… απολύσεις και πρόστιμα
Μια από τις πιο αμφιλεγόμενες αλλαγές είναι η εισαγωγή του email ως επίσημου τρόπου κοινοποίησης πειθαρχικών διώξεων. Αν κάποιος εργαζόμενος δεν ανοίξει εγκαίρως το ηλεκτρονικό του ταχυδρομείο – ακόμα και αν είναι σε άδεια – θεωρείται πως έχει λάβει γνώση εντός 3 εργάσιμων ημερών. Έτσι, οι δημόσιοι υπάλληλοι μετατρέπονται σε “εγκλωβισμένους” στο inbox τους, χωρίς το παραμικρό περιθώριο καθυστέρησης ή άγνοιας.
«Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει»
Άλλη μία σοκαριστική πτυχή του νομοσχεδίου είναι η σύνθεση των Πειθαρχικών Συμβουλίων. Οι αιρετοί εκπρόσωποι των εργαζομένων καταργούνται, ενώ απομακρύνονται και οι δικαστικοί. Αντ’ αυτών, τη θέση παίρνουν αποκλειστικά μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους – δηλαδή εκπρόσωποι του ίδιου του εργοδότη. Η έννοια της δίκαιης δίκης γίνεται ανέκδοτο, όταν ο κατήγορος είναι και δικαστής.
Καταργείται η ένσταση, ποινικοποιείται η απεργία
Οι δημόσιοι υπάλληλοι που θα τιμωρηθούν πειθαρχικά για “ανάρμοστη” συμπεριφορά ή συμμετοχή σε συλλογικές δράσεις δεν θα έχουν πλέον δικαίωμα ένστασης. Αντί αυτού, θα αναγκάζονται να προσφύγουν στα δικαστήρια, σε μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο, χρήμα και ψυχικές αντοχές. Ακόμα χειρότερα, για «ήσσονος σημασίας» ποινές, δεν θα υπάρχει ούτε αυτή η δυνατότητα.
Ακόμα και η αποχή από την αξιολόγηση, ως μορφή απεργιακής διαμαρτυρίας, θα τιμωρείται με πρόστιμο δύο μηνών αποδοχών και – αν επαναληφθεί – με απόλυση! Την ίδια ποινή μπορεί να υποστεί και υπάλληλος που εργάστηκε εξωϋπηρεσιακά χωρίς άδεια.
Οι «ανέντιμες συμφωνίες» και τα εξοντωτικά πρόστιμα
Με τον θεσμό της «πειθαρχικής συνδιαλλαγής», οι υπάλληλοι ενδέχεται να πιέζονται να ομολογήσουν ενοχή – ακόμα και όταν είναι αθώοι – απλώς για να αποφύγουν χειρότερες κυρώσεις. Μια πρακτική που ανοίγει την πόρτα σε αυθαίρετες διώξεις, χωρίς καμία διασφάλιση της δίκαιης κρίσης.
Την ίδια στιγμή, τα διοικητικά πρόστιμα εκτινάσσονται σε εξωφρενικά επίπεδα: έως και 30.000 ευρώ, με κάποιες προβλέψεις να φτάνουν ακόμα και τις 100.000 ευρώ (!). Πρόκειται για ποινές που υπερβαίνουν κατά πολύ τις αποδοχές ετών και δημιουργούν περιβάλλον απόλυτης ανασφάλειας.
Δεν είναι για τους επίορκους – Είναι για τους ενοχλητικούς
Το επιχείρημα της κυβέρνησης ότι «θέλει να καθαρίσει το Δημόσιο» δεν πείθει. Οι υπάρχουσες νομοθεσίες καλύπτουν πλήρως περιπτώσεις διαφθοράς, κατάχρησης, πλαστογραφιών και άλλων σοβαρών αδικημάτων. Το νέο νομοσχέδιο, όπως υποστηρίζουν τα συνδικάτα, δεν στοχεύει στους επίορκους, αλλά σε όσους ενοχλούν. Σε αυτούς που αντιστέκονται, που διεκδικούν, που αρνούνται να σιωπήσουν μπροστά στην ιδιωτικοποίηση του δημοσίου και την απαξίωση των κοινωνικών δομών.
Τελευταία προειδοποίηση πριν την εκτροπή
Οι εργαζόμενοι και οι συλλογικοί τους φορείς βρίσκονται σε κατάσταση συναγερμού. Οι φωνές που προειδοποιούν για κατάργηση των δημοκρατικών ελευθεριών και συνδικαλιστικών δικαιωμάτων πληθαίνουν. Αν περάσει αυτό το νομοσχέδιο, ανοίγει μια επικίνδυνη πόρτα, όπου το κράτος θα μπορεί να τιμωρεί κάθε φωνή διαμαρτυρίας με όρους ποινικού εγκλήματος.
Οι επόμενες μέρες θα είναι κρίσιμες. Η κοινωνία, τα σωματεία και οι πολίτες καλούνται να πάρουν θέση. Το μέλλον του δημοσίου δεν κρίνεται σε κάποια αίθουσα συνεδριάσεων – αλλά στον δρόμο, στη συλλογικότητα και στην αντίσταση.
