Μπορεί να μοιάζει με σενάριο επιστημονικής φαντασίας ή προφητείας, ωστόσο οι επιστήμονες έχουν πλέον εντοπίσει ένα συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα κατά τον οποίο η ζωή όπως τη γνωρίζουμε στη Γη –και ενδεχομένως σε ολόκληρο το σύμπαν– θα φτάσει στο οριστικό της τέλος. Κι αν αυτό ακούγεται τρομακτικό, ευτυχώς αφορά ένα μέλλον τόσο μακρινό, που κανείς από εμάς δεν θα είναι εδώ για να το βιώσει.
Έρχεται το τέλος του σύμπαντος;
Μια νέα κοσμολογική θεωρία ανατρέπει τη μέχρι τώρα εικόνα για τη διαρκή επέκταση του σύμπαντος. Σύμφωνα με διεθνή επιστημονική ομάδα από τα Πανεπιστήμια Cornell και Shanghai Jiao Tong, η επέκταση αυτή έχει φτάσει πλέον στο αποκορύφωμά της και πρόκειται σύντομα –σε αστρονομικούς όρους– να αντιστραφεί.
Η θεωρία υποστηρίζει πως το σύμπαν δεν θα συνεχίσει να διαστέλλεται επ’ άπειρον, αλλά θα εισέλθει σε μια φάση σταδιακής συρρίκνωσης. Αυτή η διαδικασία είναι γνωστή ως «Μεγάλη Σύμπτυξη» (Big Crunch) και, όπως περιγράφεται, πρόκειται για μια αντίστροφη εκδοχή του γνωστού Big Bang που δημιούργησε το σύμπαν πριν από περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια.
Τι σημαίνει αυτό για το μακρινό μέλλον
Με βάση τα ευρήματα των ερευνών και τα δεδομένα από προγράμματα όπως το Dark Energy Survey και το Dark Energy Spectroscopic Instrument, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι σε περίπου 34 δισεκατομμύρια χρόνια θα σημειωθεί η πλήρης κατάρρευση του σύμπαντος. Μέχρι τότε, όλα τα ουράνια σώματα, οι γαλαξίες, οι αστρικές δομές και τελικά κάθε μορφή ύλης θα αρχίσουν να πλησιάζουν το ένα το άλλο, καταρρέοντας σε ένα και μοναδικό σημείο.
Παρ’ όλο που η παραπάνω πρόβλεψη ακούγεται αποκαρδιωτική, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι το σύμπαν έχει ακόμα πολλές δεκάδες δισεκατομμύρια χρόνια «ζωής». Δεν πρόκειται δηλαδή για άμεσο κίνδυνο, αλλά για μια φυσική κατάληξη ενός σύμπαντος που συνεχώς εξελίσσεται.
Η μοίρα της Γης: Πριν το σύμπαν, το τέλος θα φέρει ο ήλιος
Παρόλο που το σύμπαν αναμένεται να συρρικνωθεί σε δισεκατομμύρια χρόνια από τώρα, η Γη δεν πρόκειται να επιβιώσει μέχρι τότε. Οι επιστημονικές προβλέψεις δείχνουν ότι σε περίπου επτά δισεκατομμύρια χρόνια, ο ήλιος θα μεταβληθεί σε έναν «ερυθρό γίγαντα», καταπίνοντας τελικά τον πλανήτη μας.
Ο ήλιος, φθάνοντας στο τελικό στάδιο της ζωής του, θα διογκωθεί τόσο ώστε οι εξωτερικές του στιβάδες να φτάσουν –και πιθανότατα να ξεπεράσουν– την τροχιά της Γης. Η ατμόσφαιρα θα εξαφανιστεί, οι ωκεανοί θα εξατμιστούν και τελικά, ολόκληρη η επιφάνεια του πλανήτη θα μετατραπεί σε στάχτη.
Ένας προφητικός Νεύτωνας
Αν και δεν είχε στη διάθεσή του τα σύγχρονα επιστημονικά μέσα, ο διάσημος φυσικός Sir Isaac Newton είχε κάνει τη δική του πρόβλεψη για το τέλος του κόσμου. Σε μια επιστολή του που χρονολογείται από τον 18ο αιώνα, ο Newton είχε υπολογίσει –με βάση θεολογικά και μαθηματικά στοιχεία– ότι το τέλος της Γης θα έρθει το 2060.
Αν και η πρόβλεψή του δεν στηρίζεται στην επιστήμη της αστροφυσικής, το γεγονός ότι είχε επιχειρήσει να προσεγγίσει ένα τόσο κοσμοϊστορικό γεγονός με επιστημονικά εργαλεία της εποχής του, προκαλεί σήμερα δέος.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για εμάς
Το μήνυμα από την επιστήμη είναι σαφές: το σύμπαν δεν είναι αιώνιο, ούτε και η Γη. Όμως η χρονική απόσταση από το αναμενόμενο τέλος είναι τόσο μεγάλη, που αφήνει τον ανθρώπινο πολιτισμό άθικτο για αμέτρητες γενιές ακόμη.
Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι πρέπει να επαναπαυτούμε. Ο πλανήτης μας αντιμετωπίζει άμεσες απειλές, όπως η κλιματική αλλαγή, η καταστροφή των φυσικών οικοσυστημάτων και η εξάντληση των πόρων. Ίσως λοιπόν να μην μπορούμε να ελέγξουμε το τέλος του σύμπαντος, αλλά σίγουρα μπορούμε να καθορίσουμε πόσο βιώσιμη θα είναι η ζωή στον πλανήτη μας για τα επόμενα χιλιάδες χρόνια.
