Σαρωτικές αλλαγές στον τρόπο πληρωμής των ενοικίων φέρνει το νέο πλαίσιο που τίθεται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026, όπως προβλέπεται στο υπό κατάθεση νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών. Η νέα διάταξη, η οποία θα περιλαμβάνεται στον επικείμενο τελωνειακό κώδικα, εισάγει αυστηρούς «κόφτες» για τους ιδιοκτήτες και τους ενοικιαστές που εξακολουθούν να χρησιμοποιούν μετρητά για τις συναλλαγές τους.
Ενισχύσεις και φοροαπαλλαγές μόνο μέσω τραπεζικών συναλλαγών
Η κεντρική φιλοσοφία της ρύθμισης είναι η υποχρεωτική χρήση τραπεζικών καναλιών για την πληρωμή των ενοικίων. Μόνο εφόσον οι συναλλαγές γίνονται ηλεκτρονικά, είτε μέσω εμβασμάτων είτε με πάγια εντολή, οι φορολογούμενοι θα μπορούν να εξασφαλίσουν φορολογικά οφέλη και κρατικές ενισχύσεις, όπως η επιστροφή ενός μηνιαίου ενοικίου ή η έκπτωση 5% στο φορολογητέο εισόδημα από ενοίκια.
Η ΑΑΔΕ θα διενεργεί ηλεκτρονικούς διασταυρωτικούς ελέγχους για να εντοπίζει ποια ενοίκια πληρώθηκαν κανονικά μέσω τραπεζών και ποια ενδεχομένως έγιναν στο «χέρι». Εάν το σύστημα διαπιστώσει ότι δεν έχουν καλυφθεί όλες οι πληρωμές μέσω τραπέζης, τότε ενεργοποιούνται αυτόματα οι «ποινές».
Τι χάνουν οι ενοικιαστές που πληρώνουν σε μετρητά
Οι ενοικιαστές κύριας ή φοιτητικής κατοικίας που συνεχίσουν να πληρώνουν με μετρητά, ακόμα και αν πληρούν όλα τα άλλα εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια, δεν θα μπορέσουν να λάβουν την ετήσια επιστροφή ενοικίου. Ο μηχανισμός της επιστροφής θα ενεργοποιείται μόνο όταν αποδεικνύεται τραπεζικά ότι καταβλήθηκε το ενοίκιο.
Για παράδειγμα, ενοικιαστής που πληρώνει κάθε μήνα 800 ευρώ για την κύρια κατοικία του, εφόσον δεν καταθέτει τα χρήματα μέσω τραπεζικού λογαριασμού, θα χάσει όχι μόνο την επιστροφή αλλά και οποιαδήποτε επιδότηση στέγασης μπορεί να του αντιστοιχεί.
Χάνουν έκπτωση και οι ιδιοκτήτες που πληρώνονται εκτός συστήματος
Αλλά και για τους εκμισθωτές τα πράγματα δυσκολεύουν. Όσοι συνεχίσουν να εισπράττουν τα ενοίκια «στο χέρι» θα χάσουν το αυτόματο φορολογικό πλεονέκτημα της έκπτωσης 5% που εφαρμόζεται σήμερα χωρίς δικαιολογητικά, ως εικονικό κόστος συντήρησης του ακινήτου.
Αυτό σημαίνει ότι ένας ιδιοκτήτης που λαμβάνει 12.000 ευρώ ετησίως από ενοίκια σε μετρητά θα φορολογηθεί για το σύνολο των 12.000 ευρώ, ενώ αν τα λάμβανε μέσω τραπέζης, ο φόρος θα υπολογιζόταν στα 11.400 ευρώ, μετά την έκπτωση του 5%.
Επιπλέον βάρη για επαγγελματίες και επιχειρήσεις
Οι συνέπειες όμως δεν περιορίζονται μόνο σε ιδιώτες. Για τις επιχειρήσεις που ενοικιάζουν επαγγελματικούς χώρους, οι πληρωμές που δεν γίνονται ηλεκτρονικά δεν θα αναγνωρίζονται πλέον ως δαπάνες από την εφορία. Έτσι, μία επιχείρηση που πληρώνει 800 ευρώ το μήνα με μετρητά, δεν θα μπορέσει να αφαιρέσει 9.600 ευρώ από τα ακαθάριστα έσοδά της, γεγονός που οδηγεί σε σημαντική αύξηση του φορολογικού της λογαριασμού.
Αντιδράσεις από την ΠΟΜΙΔΑ
Έντονη ήταν η απάντηση της ΠΟΜΙΔΑ, η οποία κάνει λόγο για μέτρο που τιμωρεί τους ιδιοκτήτες για πράξεις των ενοικιαστών. Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι σε περίπτωση που ο ενοικιαστής αρνηθεί να πληρώσει μέσω τραπεζικού συστήματος, ο ιδιοκτήτης θα υποστεί την απώλεια του 5%, χωρίς να έχει τη δυνατότητα να επιβάλει στον μισθωτή τη συμμόρφωση.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «το νέο μέτρο μετακυλίει την ευθύνη στους ιδιοκτήτες, οι οποίοι χάνουν αυτομάτως το φορολογικό πλεονέκτημα, ακόμη και σε περιπτώσεις που ο μισθωτής είναι απρόθυμος ή αδιάφορος για το αν θα λάβει επιστροφή ή όχι».
Πώς λειτουργούν οι «κόφτες» στην πράξη
Παράδειγμα 1: Ενοικιαστής με μετρητά και χωρίς κίνητρο
Σε περίπτωση που ο ενοικιαστής δεν πληροί τα κριτήρια για επιστροφή ενοικίου ή επιδότηση στέγασης (είτε λόγω υψηλού εισοδήματος είτε λόγω υψηλού ποσού ενοικίου), ενδέχεται να μην έχει κανένα λόγο να πληρώνει τραπεζικά. Ο ιδιοκτήτης όμως, ακόμη κι αν έχει συμφωνήσει στο συμβόλαιο για τραπεζική πληρωμή, δεν έχει νομικό εργαλείο να τον υποχρεώσει.
Αν τελικά δεχτεί τα μετρητά, επειδή χρειάζεται τα χρήματα, θα τιμωρηθεί από το κράτος με την απώλεια της έκπτωσης 5%, προσθέτοντας έτσι ένα ακόμη «χαράτσι» στα ήδη πιεσμένα εισοδήματα των ιδιοκτητών.
Παράδειγμα 2: Καθυστερημένες καταβολές
Ακόμη και ενοικιαστής που πληρώνει τραπεζικά, αν το κάνει με καθυστέρηση ενός ή δύο μηνών (π.χ. πληρώνει τον Δεκέμβριο τον Νοέμβριο και τον Ιανουάριο), το σύστημα ενδέχεται να θεωρήσει ότι δύο μήνες πληρώθηκαν εκτός τραπέζης. Ο ιδιοκτήτης σε αυτή την περίπτωση χάνει αναλογικά την έκπτωση 5% για αυτούς τους μήνες, χωρίς να φέρει ο ίδιος ευθύνη.
Τι αλλάζει από 2026 και τι πρέπει να προσέξουν ιδιοκτήτες και ενοικιαστές
Από το 2026 και μετά, όλα τα μέρη μιας μίσθωσης θα πρέπει να κινηθούν με απόλυτη συνέπεια και διαφάνεια στο τραπεζικό σύστημα. Οι καθυστερήσεις, τα μετρητά και η «χαλαρότητα» στις πληρωμές θα κοστίζουν πλέον ακριβά.
Οι ενοικιαστές θα χάσουν ενισχύσεις και οι ιδιοκτήτες εκπτώσεις. Οι επιχειρήσεις θα επιβαρύνονται με μεγαλύτερο φόρο. Και όλα αυτά για μια «παράκαμψη» των ηλεκτρονικών πληρωμών.
