Αναταράξεις και έντονες αντιδράσεις προκαλεί στους αγροτικούς κύκλους η πρόταση-βόμβα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το μέλλον των επιδοτήσεων από το 2027 και μετά. Όσα ίσχυαν μέχρι σήμερα φαίνεται πως περνούν στην ιστορία, καθώς η Κομισιόν προτείνει μια ριζική αναμόρφωση του χρηματοδοτικού πλαισίου, η οποία φέρνει τα πάνω κάτω στον προγραμματισμό και την επιβίωση χιλιάδων παραγωγών σε όλη την ΕΕ.
Σύμφωνα με τις νέες κατευθύνσεις που περιλαμβάνονται στον υπό διαμόρφωση πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ, η εποχή των ιστορικών αγροτικών δικαιωμάτων τελειώνει. Από το 2027 και μετά, οι επιδοτήσεις δεν θα βασίζονται σε παλαιά δικαιώματα, αλλά αποκλειστικά στην καλλιεργούμενη γη – και μόνο υπό προϋποθέσεις. Η ιδέα είναι να συνδεθεί η οικονομική στήριξη με την πραγματική παραγωγική δραστηριότητα και τις κοινωνικές ανάγκες των πιο ευάλωτων.
Ακόμα πιο σοκαριστικό είναι το γεγονός ότι το συνολικό ποσό που θα διατεθεί για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) αναμένεται να μειωθεί δραστικά – από τα 386,6 δισ. ευρώ που ισχύουν σήμερα, σε μόλις 300 δισ. ευρώ μετά το 2027. Μιλάμε για περικοπή σχεδόν 90 δισεκατομμυρίων ευρώ!
Επιδότηση με το μέτρο – κυριολεκτικά
Η ενίσχυση των παραγωγών από εδώ και πέρα θα εξαρτάται αυστηρά από την επιλέξιμη έκταση που καλλιεργείται και όχι από προγενέστερες επιδοματικές καταβολές. Επιπλέον, θεσπίζεται νέο μοντέλο “φθίνουσας ενίσχυσης”, όπου όσο μεγαλύτερη είναι η επιδότηση, τόσο μεγαλύτερη και η μείωση. Συγκεκριμένα:
Για επιδοτήσεις από 20.000 έως 50.000 ευρώ, θα υπάρχει «ψαλίδι» 25%.
Από 50.000 έως 75.000 ευρώ, η μείωση ανεβαίνει στο 50%.
Πάνω από 75.000 ευρώ, κόβεται το 75% του επιπλέον ποσού.
Κανένας αγρότης δεν θα μπορεί να λάβει πάνω από 100.000 ευρώ ετησίως, ανεξαρτήτως μεγέθους ή νομικής μορφής.
Το νέο σύστημα αποσκοπεί στην ενίσχυση των μικρότερων και περισσότερο ευάλωτων παραγωγών, σε αντίθεση με τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους που, μέχρι σήμερα, συγκέντρωναν σημαντικό μερίδιο των επιδοτήσεων.
Συνταξιούχοι… εκτός παιχνιδιού
Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα σημεία της πρότασης είναι η αποπομπή των συνταξιούχων αγροτών από το σύστημα επιδότησης. Όπως προβλέπεται, από το 2032 και μετά, όσοι αγρότες λαμβάνουν σύνταξη δεν θα έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε ευρωπαϊκή οικονομική στήριξη. Η απόφαση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σκληρή, δεδομένης της μεγάλης ηλικιακής βάσης του αγροτικού πληθυσμού στην Ευρώπη και κυρίως στην Ελλάδα.
Ποιοι ευνοούνται;
Η Κομισιόν δίνει προτεραιότητα σε ομάδες που μέχρι σήμερα θεωρούνταν «ριγμένες» από τις επιδοτήσεις:
Νέοι και νεοεισερχόμενοι στον αγροτικό τομέα
Γυναίκες παραγωγοί
Μικρές οικογενειακές γεωργικές επιχειρήσεις
Καλλιεργητές σε απομακρυσμένες ή μειονεκτικές περιοχές (ορεινές, νησιωτικές, ημιορεινές)
Μάλιστα, τα κράτη-μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να διαμορφώνουν προσαρμοσμένα εθνικά προγράμματα, επιλέγοντας ποιοι τομείς ή γεωγραφικές περιοχές θα λάβουν μεγαλύτερη ή μικρότερη υποστήριξη, με βάση αντικειμενικά και μη διακριτικά κριτήρια.
Και οι αγρότες… στους δρόμους
Η αγροτική κοινότητα δεν έμεινε αμέτοχη. Οι πρώτες αντιδράσεις είναι ιδιαίτερα έντονες, με αρκετούς συνδικαλιστικούς φορείς να μιλούν για «ταφόπλακα» στον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα. Οι προειδοποιήσεις για κινητοποιήσεις έχουν ήδη ακουστεί, και δεν αποκλείεται το φθινόπωρο να δούμε τρακτέρ να κατευθύνονται ξανά προς τις Βρυξέλλες.
Έρχεται νέα εποχή στη γεωργία
Αναμφισβήτητα, βρισκόμαστε μπροστά σε μια βαθιά μεταρρύθμιση που αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει τον αγροτικό της τομέα. Αν και η πρόθεση είναι να κατευθυνθούν τα κονδύλια εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη, δεν παύει να προκαλείται έντονη ανησυχία στους παραγωγούς – ιδίως εκείνους που για δεκαετίες στηρίζονταν σε ένα πιο «γενναιόδωρο» σύστημα επιδότησης.
Το μέλλον της αγροτικής παραγωγής περνά μέσα από μια νέα, πιο στοχευμένη αλλά και πιο αυστηρή λογική, που ενδεχομένως να απαιτήσει σημαντικές προσαρμογές από όλους τους εμπλεκόμενους.
Το μόνο βέβαιο; Το τοπίο στις επιδοτήσεις αλλάζει δραματικά – και όσοι δεν προσαρμοστούν έγκαιρα, κινδυνεύουν να μείνουν εκτός παιχνιδιού.
