Το ενδιαφέρον των πολιτών για μεταβιβάσεις περιουσίας μέσα στην οικογένεια έχει εκτοξευτεί τον τελευταίο καιρό. Ο λόγος; Ένα γενναιόδωρο αφορολόγητο όριο που φτάνει τις 800.000 ευρώ για γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ συγγενών πρώτου βαθμού. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να δώσει ή να λάβει τεράστια χρηματικά ποσά ή ακίνητα χωρίς να πληρώσει ούτε ένα ευρώ σε φόρους – εφόσον πληρούνται κάποιες προϋποθέσεις. Όμως, όπως συχνά συμβαίνει, εκεί που υπάρχει “ευκαιρία”, υπάρχει και αυξημένος έλεγχος.
Η ΑΑΔΕ έχει ήδη στρέψει την προσοχή της σε χιλιάδες τέτοιες συναλλαγές, καθώς η αυξημένη κινητικότητα συνοδεύεται από λάθη, παρατυπίες ή ακόμα και σκόπιμες παραβάσεις. Μάλιστα, έχουν εντοπιστεί ήδη χιλιάδες περιπτώσεις όπου η φορολογική απαλλαγή απορρίφθηκε – και οι εμπλεκόμενοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με πρόστιμα και βαριά φορολόγηση.
Πού ισχύει το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ;
Η νομοθεσία είναι σαφής: το προνομιακό αυτό όριο ισχύει μόνο όταν η παροχή γίνεται μεταξύ:
Γονιών και παιδιών
Παππούδων και εγγονών
Συζύγων ή συμβιούντων με σύμφωνο
Οτιδήποτε εκτός αυτών – όπως μεταβιβάσεις σε αδέλφια, θείους, ανίψια ή φίλους – υπάγεται σε φόρο από το πρώτο κιόλας ευρώ. Συνήθως, αυτός ο φόρος ανέρχεται στο 10%, αλλά μπορεί να είναι και υψηλότερος, ανάλογα με το ύψος της μεταβίβασης.
Οικονομικά στοιχεία: Έσοδα και στόχοι
Αν και οι φορολογικές διευκολύνσεις είναι σημαντικές, τα κρατικά έσοδα από γονικές παροχές και δωρεές δεν είναι αμελητέα. Από τον Ιανουάριο μέχρι τον Απρίλιο του 2025, το κράτος εισέπραξε 76,56 εκατ. ευρώ από σχετικές πράξεις – ποσό ελαφρώς μειωμένο σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2024. Ο φετινός στόχος, ωστόσο, παραμένει φιλόδοξος, φτάνοντας τα 235 εκατ. ευρώ.
Τα συχνότερα λάθη που… τινάζουν το αφορολόγητο στον αέρα
Χιλιάδες πολίτες χάνουν την απαλλαγή επειδή αγνοούν βασικές προϋποθέσεις ή κάνουν τυπικά λάθη που αποδεικνύονται μοιραία. Οι πιο συνηθισμένες παγίδες περιλαμβάνουν:
Κατάθεση μετρητών: Αντί για ηλεκτρονική μεταφορά, πολλοί κάνουν το λάθος να δώσουν χρήματα με μετρητά. Το αποτέλεσμα; Αυτόματα επιβάλλεται φόρος 10% ακόμη κι αν όλα τα υπόλοιπα είναι νόμιμα.
Μεταβιβάσεις σε μη δικαιούχους: Σε μια προσπάθεια να εκμεταλλευτούν το αφορολόγητο, κάποιοι δηλώνουν ψευδώς ότι ο αποδέκτης είναι παιδί ή εγγόνι, ενώ πρόκειται για ξάδελφο ή αδελφό. Η ΑΑΔΕ διασταυρώνει και τιμωρεί.
Αγορά ακινήτου χωρίς αποδείξεις προέλευσης χρημάτων: Αν οι γονείς χρηματοδοτούν την αγορά ακινήτου αλλά τα χρήματα δεν φαίνονται να έχουν περάσει από τραπεζικό λογαριασμό, τότε η μεταβίβαση θεωρείται ατεκμηρίωτη και φορολογείται.
Πώς να διασφαλίσετε το αφορολόγητο – Βήμα προς βήμα
Αν σκοπεύετε να πραγματοποιήσετε μια γονική παροχή ή δωρεά και θέλετε να αποφύγετε δυσάρεστες εκπλήξεις, πρέπει να ακολουθήσετε κάποιες αυστηρές οδηγίες:
✅ Όλες οι μεταφορές χρημάτων να γίνονται μέσω τραπεζών ή ιδρυμάτων πληρωμών.
✅ Να υπάρχει συμβολαιογραφική πράξη αποδοχής, ειδικά για ακίνητα.
✅ Η εξόφληση του ποσού να αποδεικνύεται με τραπεζικό έμβασμα ή μεταφορά – μετρητά αποκλείονται.
✅ Τα ονόματα των εμπλεκομένων να είναι ακριβώς όπως εμφανίζονται στα ληξιαρχικά στοιχεία.
Τι ελέγχει σήμερα η ΑΑΔΕ – και πώς σε εντοπίζει
Η ΑΑΔΕ δεν βασίζεται πλέον μόνο σε τυχαίους ελέγχους. Χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά εργαλεία και διασταυρώσεις για να εντοπίσει ύποπτες περιπτώσεις. Τι εξετάζει;
Καταθέσεις μεγάλων ποσών σε συγγενείς, χωρίς ξεκάθαρη αιτιολόγηση
Παροχές που δηλώνονται αλλά δεν φαίνονται στους τραπεζικούς λογαριασμούς
Εικονικές πράξεις μεταξύ προσώπων που δεν είναι πρώτου βαθμού συγγενείς
Ασυμφωνίες μεταξύ Ε9, φορολογικών δηλώσεων και πραγματικών κινήσεων
Οι έλεγχοι είναι στοχευμένοι και σε αρκετές περιπτώσεις έχουν οδηγήσει σε ακύρωση της αφορολόγητης μεταβίβασης, με αποτέλεσμα να επιβληθούν φόροι και προσαυξήσεις.
Συμπέρασμα: Το προνόμιο των 800.000 ευρώ είναι υπαρκτό – αλλά όχι «δωρεάν»
Η ευκαιρία που δίνει ο νόμος για μεγάλες περιουσιακές μεταβιβάσεις χωρίς φόρο είναι μοναδική, αλλά δεν είναι χωρίς παγίδες. Μια απλή παράβλεψη ή μια “δημιουργική” ερμηνεία των κανόνων μπορεί να κοστίσει χιλιάδες ευρώ. Εάν σκοπεύετε να εκμεταλλευτείτε το αφορολόγητο, κάντε το σωστά – και πάντα με τη βοήθεια ειδικού.
