Χιλιάδες ασφαλισμένοι που σχεδιάζουν να συνταξιοδοτηθούν ή έχουν ήδη αποχωρήσει από την εργασία τους μετά την 1η Ιανουαρίου 2014 βρίσκονται αντιμέτωποι με δυσάρεστες εκπλήξεις. Ο νόμος 4387/2016, ευρύτερα γνωστός ως «νόμος Κατρούγκαλου», φέρνει σημαντικές περικοπές στα εφάπαξ βοηθήματα, με μειώσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν το 22%.
Όσοι αποχωρούν μετά το 2014 βλέπουν τις απολαβές τους να μειώνονται σημαντικά, σε σχέση με συναδέλφους τους που πρόλαβαν να αποχωρήσουν νωρίτερα. Και δυστυχώς, για να ανακτήσει κανείς τις απώλειες αυτές, η μόνη «οδός διαφυγής» είναι η επιμήκυνση του ασφαλιστικού βίου.
Τι αλλάζει και γιατί «ψαλιδίζονται» τα ποσά
Η θεμελιώδης αλλαγή έγκειται στον τρόπο υπολογισμού του εφάπαξ, ο οποίος πλέον χωρίζεται σε δύο φάσεις:
Για τα χρόνια μέχρι και το 2013, το ποσό βασίζεται στον μέσο όρο των αποδοχών από το 2009 έως το 2013, με ποσοστό υπολογισμού 60%.
Για την περίοδο μετά το 2014, το εφάπαξ λειτουργεί ως επιστροφή εισφορών, ανάλογα με τα ποσά που καταβλήθηκαν και τη χρονική στιγμή της εξόδου.
Η νέα μέθοδος πλήττει κυρίως όσους έχουν λιγότερα χρόνια ασφάλισης πριν από το 2013. Όσο περισσότερα τα χρόνια μετά το 2014, τόσο μικρότερη η αποζημίωση.
Παραδείγματα-σοκ: Πόσα χρήματα χάνονται
Για να γίνει πιο κατανοητή η διαφορά, ας δούμε ένα ενδεικτικό σενάριο:
Δημόσιος υπάλληλος με 38 χρόνια υπηρεσίας που συνταξιοδοτείται το 2030:
Εφάπαξ: 28.760 €
Αν όμως είχε αποχωρήσει δέκα χρόνια νωρίτερα, το 2020, θα λάμβανε περίπου +11.500 € περισσότερα.
Αν συνταξιοδοτούνταν το 2024, η διαφορά θα ήταν +6.400 €.
Η σταδιακή μείωση είναι σαφής και δυστυχώς… μαθηματικά αναπόφευκτη.
Τι ισχύει ανά επαγγελματική κατηγορία – Ποιοι παίρνουν περισσότερα
Ορισμένοι κλάδοι ευνοούνται από το ειδικό μισθολόγιο, με αποτέλεσμα να λαμβάνουν υψηλότερα ποσά εφάπαξ:
| Κατηγορία | Ποσό εφάπαξ |
|---|---|
| Ειδικά μισθολόγια (δικαστικοί, γιατροί κ.ά.) | 43.741 € |
| Κληρικοί | 29.041 € |
| Εκπαιδευτικοί | 27.382 € |
| ΙΚΑ – Νοσοκομεία | 26.880 € |
| Πολιτικοί υπάλληλοι | 26.329 € |
| Δημοτικοί υπάλληλοι | 21.476 € |
| Αστυνομικοί | 19.859 € |
| Λοιπές περιπτώσεις | 15.057 € |
Την πρωτιά στα υψηλά ποσά κρατά ο ΟΣΕ, με εφάπαξ που αγγίζει τα 72.089 €, ενώ η ΔΕΗ ακολουθεί με 49.781 €.
Πότε θα γίνουν οι επόμενες πληρωμές
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του ΕΦΚΑ για το 2025, προβλέπεται:
✅ 11.000 πληρωμές εφάπαξ μόνο στο πρώτο τρίμηνο
✅ Συνολικός στόχος έτους: 37.500 απονομές, συνολικού ύψους 745 εκατ. ευρώ
Για τον Ιούλιο 2025, ήδη έχουν εκταμιευθεί 22 εκατ. ευρώ για 1.050 συνταξιούχους.
⚠️ Παρακρατήσεις: Ποιοι δε θα δουν ολόκληρο το ποσό
Αξίζει να σημειωθεί ότι το εφάπαξ δεν αποδίδεται ολόκληρο σε κάθε περίπτωση. Εάν υπάρχουν χρέη, ισχύουν τα εξής:
| Πηγή οφειλής | Ποσοστό παρακράτησης |
|---|---|
| Οφειλές στην Εφορία | έως 50% |
| Δάνεια από ΤΠΔ | Όπως ορίζει η σύμβαση |
| Χρέη προς e-ΕΦΚΑ | Παρακρατείται το οφειλόμενο ποσό |
Έτσι, ενώ σε πρώτη φάση μπορεί να βλέπει κανείς ένα «ικανοποιητικό ποσό» στο χαρτί, στην πράξη, μπορεί να καταλήξει να λάβει τα μισά – ή και λιγότερα.
Τελική εικόνα: Ποιο είναι το “κόλπο” για υψηλότερο εφάπαξ;
Όσο δυσάρεστη κι αν είναι η πραγματικότητα των μειώσεων, υπάρχει μόνο ένας αποτελεσματικός τρόπος αντιστάθμισης: η αύξηση των ετών ασφάλισης.
Αυτό συνεπάγεται καθυστέρηση της συνταξιοδότησης, για να συγκεντρωθούν περισσότερες εισφορές μετά το 2014 – μια στρατηγική που μπορεί να βελτιώσει κάπως το τελικό ποσό, αλλά προφανώς δεν είναι επιλογή για όλους.
Συμπέρασμα: Το νέο σύστημα υπολογισμού του εφάπαξ επιφέρει βαθιές αλλαγές και σημαντικές απώλειες. Όσοι πρόκειται να αποχωρήσουν σύντομα από την εργασία τους, θα πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένοι για το τι τους περιμένει. Και κυρίως – να ξέρουν πώς θα περιορίσουν τη ζημιά.


