Χιλιάδες συνταξιούχοι που έχουν βγει στη σύνταξη πριν από το 2016 βρίσκονται αντιμέτωποι με μια ανατροπή που θα μπορούσε να τους φέρει γενναίες αυξήσεις στα ποσά που λαμβάνουν κάθε μήνα. Πρόκειται για την περιβόητη «προσωπική διαφορά», ένα ποσό-φρένο στις ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων, που φαίνεται πως βαίνει πλέον προς μερική ή και συνολική κατάργηση.
Για πρώτη φορά μετά από τρία χρόνια στασιμότητας, οι παλαιοί συνταξιούχοι – δηλαδή όσοι αποχώρησαν πριν από την ψήφιση του νόμου Κατρούγκαλου το 2016 – φαίνεται ότι θα μπουν δυναμικά στο “παιχνίδι” των αυξήσεων. Μέσα από τις αλλαγές που εξετάζονται, ενδέχεται να δουν αύξηση στο καθαρό τους εισόδημα έως και 13,5%, παρότι μέχρι τώρα λάμβαναν απλώς ένα ετήσιο επίδομα προσωπικής διαφοράς, της τάξης των 100 έως 200 ευρώ κάθε Δεκέμβριο.
Η στρατηγική του «κουρέματος» και τι σημαίνει στην πράξη
Το σχέδιο που μπαίνει στο τραπέζι προβλέπει ένα μερικό «κούρεμα» της προσωπικής διαφοράς έως 50%. Η μείωση αυτή θα επιτρέψει σε αρκετούς συνταξιούχους – ειδικά όσους έχουν μικρό υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς, για παράδειγμα κάτω από 60 ευρώ – να την μηδενίσουν γρηγορότερα και να περάσουν, ίσως από το 2026, σε καθεστώς κανονικών αυξήσεων όπως όλοι οι υπόλοιποι.
Για να καταλάβουμε καλύτερα τι σημαίνει αυτό, αξίζει να δούμε ένα ενδεικτικό παράδειγμα: Συνταξιούχος του ΙΚΑ με 25-27 χρόνια ασφάλισης λαμβάνει σήμερα 883 ευρώ και έχει υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς 42 ευρώ. Αν εφαρμοστεί μια αύξηση 2,4% (όπως φημολογείται), η προσωπική διαφορά θα περιοριστεί στα 22 ευρώ. Σε περίπτωση που «κουρευτεί» κατά 50%, αυτή θα μηδενιστεί και ο συνταξιούχος θα ξεκινήσει να παίρνει καθαρές αυξήσεις από το 2026. Σε περίπτωση πλήρους κατάργησης, ο ίδιος θα λάβει άμεσα αύξηση 21 ευρώ και η σύνταξή του θα αγγίξει τα 904 ευρώ.
Ποιοι «βγαίνουν μπροστά» και ποιοι πρέπει να περιμένουν
Οι αριθμοί αποκαλύπτουν τη μεγάλη εικόνα: Περίπου 90.000 παλαιοί συνταξιούχοι κάθε χρόνο ξεπερνούν σταδιακά την «παγίδα» της προσωπικής διαφοράς και εντάσσονται στο σύστημα ετήσιων αυξήσεων. Αν οι σημερινές τάσεις συνεχιστούν, τότε μέχρι το 2027 άλλοι 240.000 με 250.000 συνταξιούχοι θα έχουν πλήρως μηδενίσει αυτή τη διαφορά.
Ωστόσο, δεν είναι όλα ρόδινα για όλους. Υπάρχουν και εκείνοι που έχουν σημαντικά υψηλότερη προσωπική διαφορά – άνω των 200 ευρώ – και για τους οποίους ο χρονικός ορίζοντας μηδενισμού είναι πολύ πιο μακρινός. Οι προβλέψεις κάνουν λόγο για αναμονή ακόμα και 5 ετών, προτού αρχίσουν να βλέπουν πραγματικές αυξήσεις στο εισόδημά τους.
Ποιο είναι το κόστος για το Δημόσιο;
Η επέκταση των αυξήσεων και στους παλιούς συνταξιούχους δεν έρχεται χωρίς δημοσιονομικό βάρος. Αν η προσωπική διαφορά καταργηθεί συνολικά, το κόστος για τον ΕΦΚΑ εκτιμάται στα 580 εκατ. ευρώ, από τα οποία ήδη δαπανώνται 420 εκατ. για τις αυξήσεις των 1,8 εκατομμυρίων δικαιούχων.
Ωστόσο, το επιπλέον βάρος των 160 εκατ. ευρώ ενδέχεται να καλυφθεί από τα αυξημένα έσοδα του Ταμείου. Αυτά προέρχονται κυρίως από τον μεγαλύτερο αριθμό εργαζόμενων συνταξιούχων, οι οποίοι ενισχύουν τον ΕΦΚΑ με εισφορές, δημιουργώντας έναν νέο πόρο για τη στήριξη των αυξήσεων.
Ποιοι είναι οι «παλιοί» και γιατί μένουν πίσω;
Αξίζει να θυμίσουμε ότι η προσωπική διαφορά αφορά μόνο τους συνταξιούχους που αποχώρησαν από την εργασία τους πριν από την εφαρμογή του νέου συνταξιοδοτικού συστήματος τον Μάιο του 2016. Για εκείνους, οι παλαιοί υπολογισμοί οδηγούσαν σε υψηλότερες απολαβές σε σχέση με το νέο μοντέλο, με αποτέλεσμα να μην ενσωματωθούν απευθείας στις αυξήσεις.
Όσοι βγήκαν στη σύνταξη μετά τον Μάιο του 2016 δεν έχουν προσωπική διαφορά, καθώς η σύνταξή τους υπολογίζεται με βάση το νέο σύστημα και αναπροσαρμόζεται κανονικά κάθε χρόνο.
