Σε δημόσια διαβούλευση ως τις 20 Αυγούστου το νέο πρόγραμμα που προωθεί στέγαση για νέους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, μέσα από συνεργασία Δημοσίου και ιδιωτών.
Με φόντο την οξύτατη στεγαστική κρίση και την αυξανόμενη ανάγκη για προσιτές κατοικίες, η κυβέρνηση ανοίγει νέο κύκλο παρεμβάσεων μέσω του θεσμού της κοινωνικής αντιπαροχής. Ένα σχέδιο νόμου που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 20 Αυγούστου από το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας φιλοδοξεί να βάλει τις βάσεις για την αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα.
Πυρήνας της πρωτοβουλίας είναι να κινητοποιηθεί η ιδιωτική κατασκευαστική δραστηριότητα, με αντάλλαγμα την παραχώρηση ποσοστού ιδιοκτησίας, ώστε να δημιουργηθούν κατοικίες που θα διατεθούν είτε με κοινωνικό ενοίκιο είτε μέσω του μοντέλου ενοικίασης με δυνατότητα εξαγοράς («rent to own»), για νέους, ζευγάρια και ευάλωτες ομάδες.
Νέο ξεκίνημα με 1.000 ακίνητα και στόχο 5.000 ωφελούμενους
Η αρχική φάση προβλέπει την ενεργοποίηση του θεσμικού πλαισίου για 1.000 ακίνητα, με τελικό στόχο 5.000 ωφελούμενους κάτω των 39 ετών, είτε μέσω ενοικίασης με προσιτούς όρους, είτε μέσω αγοράς, είτε με συνδυαστικά σχήματα. Η κοινωνική αντιπαροχή βασίζεται στο μοντέλο της συμπληρωματικής συνεισφοράς: το Δημόσιο προσφέρει το ακίνητο και ο ιδιώτης κατασκευάζει το έργο, αποκτώντας από 30% έως και 70% της κυριότητας, το οποίο μπορεί να αξιοποιήσει εμπορικά για να καλύψει το κόστος και να έχει εύλογο κέρδος.
Δυνατότητα κυριότητας για τους αναδόχους και ρόλος του ΟΠΕΚΑ
Το σχέδιο νόμου ενσωματώνει σαφείς προβλέψεις για τον ρόλο του αναδόχου. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται δυνατότητα εξ αδιαιρέτου συγκυριότητας στο ακίνητο, καθώς και ανάληψη της διαχείρισης των κοινωνικών κατοικιών (εκμίσθωση, είσπραξη, συντήρηση) για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Οι δικαιούχοι των κατοικιών θα επιλέγονται βάσει εισοδηματικών και κοινωνικών κριτηρίων που θα καθοριστούν από τον ΟΠΕΚΑ, ενώ θεσπίζονται και ειδικές ρήτρες που διευκολύνουν την κατοπινή εξαγορά της κατοικίας από τους ενοικιαστές.
Ηλεκτρονικό μητρώο και νέος διοικητικός φορέας
Σημαντική καινοτομία είναι η δημιουργία ηλεκτρονικού μητρώου στη Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, με καταγραφή όλων των διαδικασιών και των συμβάσεων, ώστε να διασφαλίζεται η διαφάνεια. Παράλληλα, συγκροτείται Γενική Διεύθυνση που θα έχει τον συντονισμό και την αξιολόγηση των πολιτικών, με έμφαση στα ζητήματα παιδιών, νέων και στέγασης, καθώς και στη διαχείριση των δημογραφικών εξελίξεων.
Κοινωνική στέγη και για ΑμεΑ – Ειδικές προβλέψεις
Για πρώτη φορά, το θεσμικό πλαίσιο της κοινωνικής αντιπαροχής περιλαμβάνει ειδική πρόβλεψη για τη δημιουργία δομών βραχυχρόνιας φιλοξενίας ατόμων με αναπηρία. Οι δομές αυτές θα παρέχουν στέγαση, φροντίδα και υπηρεσίες για την ενίσχυση της αυτονομίας και κοινωνικής ένταξης των ΑμεΑ, καθώς και ανακούφιση του περιβάλλοντός τους.
Η κοινωνική αντιπαροχή ως μέρος της εθνικής στεγαστικής στρατηγικής
Ο νέος μηχανισμός στεγαστικής πολιτικής θα τελεί υπό την εποπτεία του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, το οποίο ορίζεται ως αρμόδιος κεντρικός φορέας για τη χάραξη και υλοποίηση των σχετικών δράσεων. Κάθε έργο κοινωνικής αντιπαροχής θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον 30% κοινωνικές κατοικίες, βάσει προκαθορισμένων ποιοτικών και κοινωνικών προδιαγραφών.
Ειδικά κίνητρα για τρίτεκνους
Μία ακόμη καινοτομία του νομοσχεδίου είναι η πρόβλεψη για την κατοχύρωση της ιδιότητας των τρίτεκνων γονέων με ειδική ισοβιότητα, αντίστοιχη με εκείνη των πολυτέκνων. Πρόκειται για σημαντική παρέμβαση δημογραφικού χαρακτήρα, που ενισχύει την πρόσβαση των τρίτεκνων οικογενειών σε στέγη.
Το νέο σχέδιο φιλοδοξεί να αλλάξει τον χάρτη της κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα, με βασικά εργαλεία τη συνέργεια Δημοσίου και ιδιωτών, τη διαφάνεια στις διαδικασίες και την εστίαση στην κάλυψη ουσιαστικών αναγκών για στέγη. Αν όλα κυλήσουν βάσει χρονοδιαγράμματος, οι πρώτες κοινωνικές κατοικίες αναμένεται να δρομολογηθούν ήδη μέσα στο 2026.
