Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δρομολογεί μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές στην ιστορία του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος: τον πλήρη επανασχεδιασμό των χαρτονομισμάτων του ευρώ. Η απόφαση αυτή σηματοδοτεί ένα νέο κεφάλαιο στην πορεία του ευρώ και στοχεύει όχι μόνο στην αισθητική ανανέωση, αλλά και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ταυτότητας και ενότητας.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τα νέα χαρτονομίσματα αναμένεται να τεθούν σε κυκλοφορία αμέσως μετά το 2026, με την τελική επιλογή του νέου σχεδίου να οριστικοποιείται έως τα τέλη εκείνου του έτους. Μέχρι τότε, θα προηγηθεί μια πολύπλευρη και συμμετοχική διαδικασία, που συνδυάζει δημιουργικότητα, δημόσια διαβούλευση και ευρωπαϊκή συμμετοχή.
Πανευρωπαϊκός διαγωνισμός για επαγγελματίες σχεδιαστές
Ο πυρήνας αυτής της πρωτοβουλίας είναι ένας μεγάλος διαγωνισμός σχεδίου, στον οποίο μπορούν να συμμετάσχουν αποκλειστικά επαγγελματίες γραφίστες από κράτη μέλη της Ε.Ε. Ο διαγωνισμός έχει δύο στάδια και η προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων συμμετοχής ορίζεται στις 18 Αυγούστου 2025.
Όσοι περάσουν το αρχικό στάδιο θα κληθούν να καταθέσουν ολοκληρωμένες καλλιτεχνικές προτάσεις, που θα υποβληθούν στη συνέχεια σε δημόσια διαβούλευση, δίνοντας την ευκαιρία στους Ευρωπαίους πολίτες να εκφράσουν τη γνώμη τους. Η διαδικασία περιλαμβάνει επίσης αξιολόγηση από ανεξάρτητη επιτροπή ειδικών, ώστε να διασφαλιστεί η ποιότητα και η πολυφωνία.
Πρώτος θεματικός άξονας: Εμβληματικές προσωπικότητες του πολιτισμού
Ένας από τους δύο θεματικούς άξονες του νέου σχεδίου φέρει τον τίτλο «Ευρωπαϊκός Πολιτισμός: κοινοί πολιτιστικοί χώροι» και έχει ως στόχο να αναδείξει σημαντικές μορφές της ιστορίας, της επιστήμης και της τέχνης της Ευρώπης.
Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα προτάσεις, στα νέα χαρτονομίσματα θα αποτυπωθούν πρόσωπα που έχουν αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια ιστορία. Ενδεικτικά:
- Στα 5 ευρώ: η θρυλική σοπράνο Μαρία Κάλλας
- Στα 10 ευρώ: ο συνθέτης Λούντβιχ βαν Μπετόβεν
- Στα 20 ευρώ: η νομπελίστρια Μαρί Κιουρί
- Στα 50 ευρώ: ο συγγραφέας Μιγκέλ ντε Θερβάντες
- Στα 100 ευρώ: ο πολυμαθής Λεονάρντο ντα Βίντσι
- Στα 200 ευρώ: η ειρηνίστρια και ακτιβίστρια Μπέρτα φον Ζουτνέρ
Η επιλογή αυτών των μορφών δεν είναι τυχαία, καθώς αναδεικνύουν τον πλούτο, τη διαφορετικότητα και τον κοινό πολιτισμικό πυρήνα της Ευρώπης.
Δεύτερος θεματικός άξονας: Το φυσικό πρόσωπο της Ευρώπης
Η δεύτερη θεματική πρόταση με τίτλο «Ποτάμια και Πουλιά: ανθεκτικότητα στην πολυμορφία» στρέφει το βλέμμα στη φύση και τη βιοποικιλότητα της Ευρώπης. Κάθε νέο χαρτονόμισμα θα απεικονίζει έναν φυσικό πόρο, όπως ποτάμια, μαζί με ένα χαρακτηριστικό είδος πανίδας.
Ταυτόχρονα, στο παρασκήνιο θα υπάρχουν κτίρια-σύμβολα των ευρωπαϊκών θεσμών: από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έως την έδρα της ΕΚΤ και το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος είναι η σύνδεση του φυσικού πλούτου της ηπείρου με την ενιαία θεσμική της υπόσταση.
Συμμετοχική διαδικασία μέχρι την τελική επιλογή
Η διαδικασία δεν περιορίζεται μόνο σε τεχνικά ή καλλιτεχνικά κριτήρια. Περιλαμβάνει και την άμεση συμμετοχή των πολιτών μέσω ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, αφού πρώτα αξιολογηθούν οι προτάσεις από επιτροπή εμπειρογνωμόνων. Το κοινό θα κληθεί να διαλέξει μεταξύ των επικρατέστερων προτάσεων, προσφέροντας δημοκρατική νομιμοποίηση στη διαδικασία.
Η τελική απόφαση για το ποιο σχέδιο θα επικρατήσει και θα αποτυπωθεί στα νέα χαρτονομίσματα θα ληφθεί μέχρι το τέλος του 2026, ενώ η κυκλοφορία τους αναμένεται λίγο αργότερα, εγκαινιάζοντας ένα νέο κεφάλαιο για το ευρωπαϊκό νόμισμα – και πιθανότατα ενισχύοντας τον συμβολισμό και την αποδοχή του εντός και εκτός συνόρων.
