Η κυβέρνηση φαίνεται έτοιμη να προχωρήσει σε μία κίνηση που θα προκαλέσει αίσθηση: τη μόνιμη επαναφορά της 13ης σύνταξης. Όχι πια ως ένα περιστασιακό βοήθημα, αλλά ως μία σταθερή, θεσμοθετημένη παροχή προς όλους τους συνταξιούχους. Σε μια εποχή που η ακρίβεια διαβρώνει καθημερινά τα εισοδήματα, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία συζητείται ήδη έντονα στα πολιτικά και κοινωνικά πηγαδάκια, με την κοινωνική αποδοχή να είναι στο ζενίθ.
Τα σενάρια που εξετάζονται
Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, το επιτελείο της κυβέρνησης έχει στο τραπέζι τρία βασικά μοντέλα εφαρμογής:
Καθολική επαναφορά – Όλοι οι συνταξιούχοι, ανεξαιρέτως εισοδήματος, θα λαμβάνουν τον 13ο μισθό τους στο τέλος κάθε έτους.
Κλιμακωτή παροχή – Το ποσό θα διαφοροποιείται ανάλογα με το ύψος της σύνταξης, με τους χαμηλοσυνταξιούχους να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή προτεραιότητας.
Ετήσιο επίδομα με θεσμοθετημένο χαρακτήρα – Ένα εφάπαξ ποσό κάθε Δεκέμβριο, το οποίο όμως θα κατοχυρωθεί νομοθετικά, ώστε να μην εξαρτάται από συγκυριακές αποφάσεις.
Το κόστος και η χρηματοδότηση
Η πλήρης υλοποίηση του σχεδίου εκτιμάται ότι θα απαιτήσει από 800 εκατομμύρια έως 1 δισεκατομμύριο ευρώ ετησίως. Η κυβέρνηση φαίνεται να στηρίζει την οικονομική του βιωσιμότητα σε μια σειρά παραγόντων:
Ισχυρότερη ανάπτυξη από τις αρχικές εκτιμήσεις για το 2025.
Αυξημένα φορολογικά έσοδα, κυρίως χάρη στον τουρισμό αλλά και σε καλύτερη φοροεισπρακτική ικανότητα.
Έκτακτη φορολόγηση υπερκερδών μεγάλων εταιρειών, ιδιαίτερα στους τομείς της ενέργειας και των καυσίμων.
Περικοπή μη παραγωγικών δαπανών, ώστε να δημιουργηθεί πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος.
Πέρα από την 13η σύνταξη – Πακέτο στήριξης για συνταξιούχους
Το σχέδιο δεν σταματά εκεί. Στα συμπληρωματικά μέτρα που εξετάζονται περιλαμβάνονται:
Κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, ώστε οι αυξήσεις να περνούν άμεσα στην τσέπη των δικαιούχων.
Εξόφληση αναδρομικών για επικουρικές και περικοπές παλαιότερων ετών.
Επιδότηση φαρμάκων και κάλυψη υγειονομικών δαπανών για ηλικιωμένους άνω των 70.
Φορολογικές ανάσες για νοικοκυριά και επαγγελματίες
Παράλληλα με το μέτρο της 13ης σύνταξης, δρομολογούνται και φορολογικές ελαφρύνσεις, όπως:
Οριστική κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για ελεύθερους επαγγελματίες.
Μείωση ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5%.
Μόνιμος χαμηλός ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα, για να συγκρατηθούν οι τιμές στο καλάθι του νοικοκυριού.
Παράταση της αναστολής ΦΠΑ στις νέες οικοδομές έως το 2026, με στόχο την τόνωση της οικοδομικής δραστηριότητας.
Επιδότηση ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών για χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, μειώνοντας ταυτόχρονα την ενεργειακή φτώχεια.
Στέγη και δημογραφικό – διπλή πρόκληση
Η κυβέρνηση φαίνεται να βάζει στο στόχαστρο και το μεγάλο ζήτημα της στέγης, ειδικά για τους νέους, αλλά και το δημογραφικό πρόβλημα:
Νέα φάση του προγράμματος «Σπίτι μου», με χαμηλότερα επιτόκια και μεγαλύτερα εισοδηματικά όρια.
Κοινωνική αντιπαροχή: παραχώρηση κρατικών οικοπέδων για κατασκευή κατοικιών νέων ζευγαριών.
Ειδικά φορολογικά κίνητρα για πολύτεκνες οικογένειες και επιδότηση ενοικίου.
Επέκταση της γονικής άδειας και ενίσχυση των επιδομάτων τέκνων, με στόχο τη στήριξη της οικογένειας.
Μέτρα κοινωνικής προστασίας για τους πιο ευάλωτους
Το σχέδιο ολοκληρώνεται με δράσεις που αγγίζουν την καθημερινότητα των πιο ευάλωτων ομάδων:
Δωρεάν παιδιατρικές και προγεννητικές εξετάσεις για όλες τις οικογένειες.
Πλαφόν στους λογαριασμούς ρεύματος για οικογένειες με ανήλικα παιδιά που ανήκουν στις ευάλωτες κατηγορίες.
Κάρτα αγορών τροφίμων για πολυμελείς οικογένειες, με άμεση επιδότηση βασικών ειδών.
Δωρεάν μετακινήσεις στα ΜΜΜ για παιδιά έως 12 ετών, μειώνοντας το κόστος μεταφοράς.
Τι σημαίνει πολιτικά η 13η σύνταξη
Η μόνιμη επαναφορά της 13ης σύνταξης δεν είναι απλώς ένα οικονομικό μέτρο. Έχει έντονη πολιτική διάσταση, καθώς απευθύνεται σε μία από τις πιο πολυπληθείς και ενεργές εκλογικά κοινωνικές ομάδες. Παράλληλα, ενισχύει το αφήγημα της κυβέρνησης για «δίκαιη ανάπτυξη» και αναδιανομή μέρους της υπεραπόδοσης της οικονομίας προς αυτούς που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα: μπορεί η χώρα να στηρίξει μόνιμα ένα τόσο δαπανηρό μέτρο χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική της σταθερότητα; Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν η ανάπτυξη και τα φορολογικά έσοδα επαρκούν για να γίνει η 13η σύνταξη μόνιμος θεσμός ή αν θα παραμείνει ένα προεκλογικό όνειρο.
