Η καθημερινότητα χιλιάδων οφειλετών αλλάζει ριζικά μετά τις τελευταίες νομοθετικές παρεμβάσεις που θέσπισε η κυβέρνηση και εξειδίκευσε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Από τις 11 Απριλίου 2025, η ποινική δίωξη για όσους χρωστούν στο Δημόσιο ή σε τρίτους μπορεί να «παγώσει» εντελώς, αρκεί να τηρηθούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η νέα ρύθμιση αποτελεί τροποποίηση της παραγράφου 5 του άρθρου 25 του ν. 1882/1990, όπως αυτή άλλαξε με το άρθρο 227 του ν. 5193/2025. Η φιλοσοφία της είναι απλή αλλά καθοριστική: όποιος οφειλέτης εντάσσεται σε επίσημη, νόμιμη ρύθμιση καταβολής των χρεών του ή βλέπει τις οφειλές του να τίθενται σε αναστολή είσπραξης, προστατεύεται άμεσα από την ενεργοποίηση ποινικής δίωξης — και μάλιστα για όσο ακριβώς διαρκεί η ρύθμιση ή η αναστολή.
Παγώνουν οι διώξεις, σβήνουν τα αδικήματα
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι πως, εφόσον η οφειλή εξοφληθεί πλήρως, το ποινικό αδίκημα της μη καταβολής χρεών εξαλείφεται αυτομάτως. Αυτό ισχύει όχι μόνο για νέες υποθέσεις αλλά και για εκκρεμείς δίκες ή έρευνες, αφού η νέα διάταξη εφαρμόζεται αναδρομικά λόγω της αρχής της επιεικέστερης ποινικής μεταχείρισης.
Με άλλα λόγια, ακόμη και αν έχει ήδη ξεκινήσει η ποινική διαδικασία, η ένταξη σε ρύθμιση ή η αναστολή είσπραξης λειτουργεί σαν «ασπίδα» απέναντι στην κατηγορία.
Οι οδηγίες της ΑΑΔΕ βάζουν τάξη
Η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι οι υπηρεσίες της δεν είναι πλέον υποχρεωμένες να υποβάλουν αίτηση για άσκηση ποινικής δίωξης όταν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές έχουν υπαχθεί σε ρύθμιση ή αναστολή είσπραξης. Αυτό ισχύει είτε η υπαγωγή έγινε πριν περάσει το τετράμηνο από τότε που το χρέος έγινε ληξιπρόθεσμο είτε ακόμη και μετά την παρέλευσή του.
Αν η αίτηση για δίωξη έχει ήδη κατατεθεί, αλλά ο οφειλέτης ενταχθεί στη συνέχεια σε ρύθμιση, τότε οι υπηρεσίες οφείλουν να ενημερώσουν άμεσα τον αρμόδιο εισαγγελέα — είτε η δίωξη έχει ξεκινήσει είτε όχι.
Τι γίνεται όταν χαθεί η ρύθμιση
Υπάρχει, βέβαια, και η «παγίδα». Αν ο οφειλέτης σταματήσει να τηρεί τους όρους της ρύθμισης ή λήξει η αναστολή είσπραξης, οι υπηρεσίες της ΑΑΔΕ υποχρεούνται να ειδοποιήσουν αμέσως τον εισαγγελέα. Σ’ αυτή την περίπτωση, η αίτηση ποινικής δίωξης συνοδεύεται από έναν επικαιροποιημένο πίνακα χρεών, όπου φαίνεται αναλυτικά ποια ποσά έχουν ήδη καταβληθεί και ποια παραμένουν ανεξόφλητα.
Με αυτόν τον τρόπο, το Δημόσιο μπορεί να επανεκκινήσει τη διαδικασία χωρίς να χαθεί πολύτιμος χρόνος.
Αναστολή και της παραγραφής
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι η πρόβλεψη για την αναστολή παραγραφής του ποινικού αδικήματος όσο διαρκεί η ρύθμιση ή η αναστολή είσπραξης. Ουσιαστικά, η παραγραφή δεν μπορεί να ολοκληρωθεί πριν περάσει τουλάχιστον ένας χρόνος από τη λήξη τους. Έτσι, δίνεται στο Δημόσιο επαρκής χρόνος να κινηθεί νομικά εάν ο οφειλέτης παύσει να συνεργάζεται.
Ποιο είναι το πρακτικό όφελος για τους οφειλέτες
Η νέα διαδικασία δημιουργεί ένα ισχυρό κίνητρο για όσους έχουν ληξιπρόθεσμα χρέη να μπουν σε ρύθμιση. Εκτός από την οικονομική διευκόλυνση της τμηματικής αποπληρωμής, κερδίζουν και μια σημαντική «ανάσα» νομικής προστασίας. Δεν χρειάζεται να ζουν υπό τη σκιά μιας επικείμενης ποινικής δίωξης, αρκεί να είναι συνεπείς στους όρους που έχουν συμφωνηθεί.
Γιατί συμφέρει και το Δημόσιο
Από την πλευρά του κράτους, το νέο πλαίσιο επιτρέπει την καλύτερη οργάνωση της εισπρακτικής διαδικασίας. Οι υπηρεσίες αποφεύγουν άσκοπες ποινικές κινήσεις σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ρεαλιστική προοπτική είσπραξης των οφειλών μέσω ρύθμισης. Έτσι, τα δικαστήρια αποφορτίζονται, και το Δημόσιο εξοικονομεί πόρους που μπορεί να διαθέσει σε πιο σοβαρές υποθέσεις φοροδιαφυγής.
Μια «δεύτερη ευκαιρία» με όρους
Η φιλοσοφία της ρύθμισης είναι ξεκάθαρη: δίνει στους πολίτες μια δεύτερη ευκαιρία να συμμορφωθούν, αλλά ταυτόχρονα διασφαλίζει ότι, αν αυτή χαθεί, η δικαιοσύνη θα έχει όλα τα εργαλεία για να κινηθεί άμεσα.
Με λίγα λόγια, η νέα νομοθεσία δεν είναι μια «λευκή επιταγή» για τους κακοπληρωτές, αλλά ένα εργαλείο που συνδυάζει ευελιξία και αυστηρότητα. Η συνέπεια και η συνεργασία επιβραβεύονται, ενώ η αθέτηση οδηγεί σε ταχεία ενεργοποίηση των ποινικών μηχανισμών.
