Από το 2026 έρχεται μια μεγάλη φορολογική «επανάσταση» που αλλάζει τα δεδομένα για εκατομμύρια φορολογούμενους. Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης έχει βάλει στο μικροσκόπιο τα τεκμήρια διαβίωσης και ετοιμάζεται να τα αναμορφώσει, μειώνοντάς τα κατά μέσο όρο 30%, με στόχο να εξαλειφθούν αδικίες και «παράθυρα» φοροδιαφυγής.
Η αλλαγή αυτή δεν είναι τυχαία. Εδώ και χρόνια, τα τεκμήρια θεωρούνται ένας μηχανισμός που υποτίθεται ότι «πιάνει» όσους δηλώνουν χαμηλότερα εισοδήματα από αυτά που πραγματικά έχουν. Στην πράξη, όμως, πολλοί μισθωτοί, συνταξιούχοι και μικρομεσαίοι επαγγελματίες βρίσκονται παγιδευμένοι, καθώς καλούνται να πληρώσουν φόρους για εισοδήματα που δεν έχουν ποτέ δει στην τσέπη τους.
Πόσοι πλήρωσαν παραπάνω φόρο
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: Στις φορολογικές δηλώσεις του 2024 (για τα εισοδήματα του 2023), περισσότεροι από 1,28 εκατομμύρια πολίτες βρέθηκαν να φορολογούνται με βάση τα τεκμήρια και όχι με βάση όσα δήλωσαν. Αυτό σημαίνει ότι πλήρωσαν φόρους για επιπλέον 4,1 δισ. ευρώ εισοδήματος που… δεν υπήρχε.
Από αυτούς:
-
478.345 μισθωτοί αναγκάστηκαν να εμφανίσουν μεγαλύτερο εισόδημα κατά 1,15 δισ. ευρώ.
-
376.162 συνταξιούχοι επιβαρύνθηκαν με πρόσθετο τεκμαρτό εισόδημα 1,06 δισ. ευρώ.
-
294.532 εισοδηματίες χρεώθηκαν με 1,44 δισ. ευρώ.
-
72.715 επαγγελματίες με 254 εκατ. ευρώ.
-
66.284 αγρότες με 241 εκατ. ευρώ.
Αυτό το «καπέλο» στον φόρο έχει φέρει έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια, αφού στην πραγματικότητα οι μεγαλύτεροι χαμένοι είναι οι πιο αδύναμοι κρίκοι.
Τι αλλάζει από το 2026
Η επιτροπή που επεξεργάζεται τη μεταρρύθμιση έχει προτείνει ριζικές αλλαγές, με τρεις βασικούς στόχους:
-
Δικαιότερος καταμερισμός των βαρών μεταξύ των φορολογουμένων.
-
Κατάργηση στρεβλώσεων που οδηγούν σε άδικη φορολόγηση.
-
Περιορισμός της φοροδιαφυγής, που σε πολλές περιπτώσεις «κρύβεται» πίσω από τα τεκμήρια.
Συγκεκριμένα, εξετάζεται:
-
Νέος τρόπος υπολογισμού για κατοικίες, Ι.Χ. και σκάφη αναψυχής.
-
Αναθεώρηση των ελάχιστων ποσών τεκμηρίων (3.000 € για άγαμους, 5.000 € για έγγαμους), που θεωρούνται πλέον ξεπερασμένα.
-
Εξορθολογισμός σε περιπτώσεις που οι πραγματικοί φόροι ξεπερνούν κατά πολύ το δηλωθέν εισόδημα.
Το ισχύον πλαίσιο για τα ακίνητα
Σήμερα, το τεκμήριο για μια κατοικία υπολογίζεται κλιμακωτά ανάλογα με τα τετραγωνικά:
-
Έως 80 τ.μ.: 40 €/τ.μ.
-
Από 81 έως 120 τ.μ.: 65 €/τ.μ.
-
Από 121 έως 200 τ.μ.: 110 €/τ.μ.
-
Από 201 έως 300 τ.μ.: 200 €/τ.μ.
-
Από 301 τ.μ. και πάνω: 400 €/τ.μ.
Τα ποσά αυτά «φουσκώνουν» για κατοικίες σε ακριβές περιοχές (μέχρι και +70%) ή για μονοκατοικίες (+20%). Για δευτερεύουσες κατοικίες, αντίθετα, τα ποσά μειώνονται κατά 50%.
Τα αυτοκίνητα στο στόχαστρο
Για τα Ι.Χ. το σύστημα είναι ακόμα πιο περίπλοκο. Ένα αυτοκίνητο 1.200 κ.ε. έχει τεκμήριο 4.000 ευρώ, ενώ όσο ανεβαίνουν τα κυβικά, αυξάνονται και οι χρεώσεις ανά 100 κ.ε. Το τεκμήριο μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ τα 10.000 ευρώ για μεγάλους κινητήρες. Παράλληλα, γίνεται μείωση ανάλογα με την παλαιότητα του οχήματος (30% για αυτοκίνητα 5-10 ετών, 50% για άνω των 10 ετών).
Δεν γλιτώνει κανείς
Στα τεκμήρια περιλαμβάνονται, επίσης, σκάφη αναψυχής, πισίνες, αεροσκάφη, δίδακτρα σε ιδιωτικά σχολεία, οικιακό προσωπικό, δάνεια, πιστωτικές κάρτες, ακόμα και αγορές ακινήτων ή πολύτιμων αγαθών άνω των 10.000 ευρώ. Με λίγα λόγια, σχεδόν κάθε δαπάνη που δείχνει «υψηλό βιοτικό επίπεδο» μπορεί να φουσκώσει το τεκμαρτό εισόδημα.
Γιατί τώρα;
Η κυβέρνηση επιδιώκει με αυτή τη μεταρρύθμιση δύο πράγματα:
-
Από τη μία, να ελαφρύνει εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που βρίσκονται παγιδευμένοι χωρίς να φταίνε.
-
Από την άλλη, να βάλει ένα πιο δίκαιο «δίχτυ» για όσους φοροδιαφεύγουν, εμφανίζοντας χαμηλά εισοδήματα ενώ ζουν πολυτελή ζωή.
Το μεγάλο ερώτημα
Ποιοι θα βγουν κερδισμένοι; Κυρίως μισθωτοί και συνταξιούχοι με χαμηλά εισοδήματα, που σήμερα επιβαρύνονται άδικα. Οι μεγάλοι χαμένοι πιθανότατα θα είναι όσοι διαθέτουν ακριβά ακίνητα ή πολυτελή Ι.Χ., καθώς οι αλλαγές αναμένεται να «κουμπώσουν» πιο στενά με τις πραγματικές τους δυνατότητες.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι το 2026 θα σημάνει μια νέα εποχή για τα τεκμήρια, και εκατομμύρια φορολογούμενοι περιμένουν με αγωνία να δουν αν αυτή η «μεγάλη ανατροπή» θα τους ανακουφίσει ή θα τους επιβαρύνει ακόμα περισσότερο.
