Οι αλλαγές στη συνταξιοδότηση έχουν φέρει ανατροπές σε Δημόσιο, Ιδιωτικό τομέα, Σώματα Ασφαλείας και Ένοπλες Δυνάμεις. Το «κλειδί» για όσους θέλουν να αποχωρήσουν νωρίτερα από την εργασία τους είναι τα πλασματικά έτη, δηλαδή χρόνοι που αναγνωρίζονται σαν συντάξιμοι, είτε με εξαγορά είτε δωρεάν. Με σωστή χρήση, τα πλασματικά μπορούν να μειώσουν το όριο ηλικίας έως και 7 χρόνια και να αυξήσουν σημαντικά το τελικό ποσό της σύνταξης.
Τι θεωρείται πλασματικός χρόνος
Με τον όρο «πλασματικός χρόνος» εννοούμε διάστημα που δεν έχει καταβληθεί πραγματική εργασία, αλλά μπορεί να αναγνωριστεί για να συμπληρωθούν έτη ασφάλισης. Οι πιο συνηθισμένες κατηγορίες είναι:
-
στρατιωτική θητεία,
-
χρόνος σπουδών,
-
άδειες ανατροφής παιδιών,
-
περίοδοι ανεργίας ή ασθένειας,
-
χρόνος τέκνων (έως 5 έτη),
-
εκπαιδευτική άδεια ή κενά ασφάλισης.
Στο Δημόσιο μπορούν να αναγνωριστούν μέχρι 12 έτη, ενώ στους μισθωτούς και ελεύθερους επαγγελματίες τα όρια διαφέρουν ανάλογα με το έτος ασφάλισης.
Οι στρατιωτικοί και η «διπλή» ή «τριπλή» καταμέτρηση
Ιδιαίτερα προνόμια έχουν τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Εκτός από τους κλασικούς χρόνους (σπουδές, στρατιωτική θητεία), υπολογίζουν:
-
διπλάσιο χρόνο σε μάχιμες μονάδες ή ειδικές υπηρεσίες,
-
τριπλάσιο χρόνο για περιπτώσεις πολέμου,
-
προσαύξηση 3 ετών σε όσους κατατάχθηκαν πριν το 1996.
Επιπλέον, από τον νόμο του 2022, η «διπλή πενταετία» ισχύει για όλους, ανεξάρτητα από το πού υπηρέτησαν, αρκεί να έχουν συμπληρώσει 24,6 χρόνια πραγματικής υπηρεσίας.
Ποιοι μπορούν να βγουν πριν τα 62
Οι μεγάλοι κερδισμένοι είναι οι ασφαλισμένοι πριν από το 1993. Με την εξαγορά πλασματικών μπορούν να κατοχυρώσουν δικαίωμα σύνταξης πολύ νωρίτερα. Παραδείγματα:
-
Μητέρα στο ΙΚΑ με ανήλικο παιδί και 5.500 ένσημα το 2011 μπορεί, με αναγνώριση πλασματικών, να «κλειδώσει» ηλικία συνταξιοδότησης στα 57 αντί για τα 67.
-
Δημόσιος υπάλληλος με 25ετία το 2011 και πλασματικά έτη μπορεί να φύγει στα 58,5 αντί στα 67.
-
Στρατιωτικός τρίτεκνος που συμπλήρωσε 20ετία μέχρι το 2010 συνταξιοδοτείται με πλήρη σύνταξη χωρίς να απαιτούνται 40 έτη.
Οι νεότεροι ασφαλισμένοι (από 1993 και μετά) δεν έχουν τη δυνατότητα να φύγουν κάτω από τα 62, αλλά με πλασματικά συμπληρώνουν 40ετία και αποφεύγουν τα 67.
Το κόστος εξαγοράς
Η αναγνώριση πλασματικών δεν είναι δωρεάν για όλες τις κατηγορίες. Το κόστος υπολογίζεται συνήθως στο 20% του μισθού (ή της ασφαλιστικής εισφοράς για τους ελεύθερους επαγγελματίες). Για παράδειγμα:
-
Μισθωτός με μισθό 1.380 € πληρώνει περίπου 16.560 € για να εξαγοράσει 5 έτη.
-
Ελεύθερος επαγγελματίας με εισφορά 275 € τον μήνα χρειάζεται 16.500 € για 5 έτη.
-
Δημόσιοι υπάλληλοι που έκαναν αίτηση πριν το 2019 πλήρωναν χαμηλότερες εισφορές (6,67% – 16,67%), αλλά αυτό είχε ως αποτέλεσμα μικρότερη τελική σύνταξη.
Η απόσβεση και το κέρδος
Παρά το υψηλό κόστος, τα πλασματικά έτη συμφέρουν. Ο λόγος είναι ότι:
-
Ο ασφαλισμένος αποφεύγει τη «μειωμένη σύνταξη» που κόβει έως 30% από την εθνική σύνταξη.
-
Αυξάνεται το ποσοστό αναπλήρωσης στην ανταποδοτική σύνταξη.
Ένα παράδειγμα:
-
Ασφαλισμένος με 35 χρόνια στο ΙΚΑ βγαίνει με 768 € μειωμένη σύνταξη.
-
Αν αναγνωρίσει 5 πλασματικά έτη και φτάσει 40ετία, η σύνταξη ανεβαίνει στα 1.057 €, δηλαδή +289 € τον μήνα.
-
Η απόσβεση του κόστους (16.560 €) γίνεται σε λιγότερο από 5 χρόνια.
Σε υψηλότερους μισθούς, τα κέρδη είναι ακόμη μεγαλύτερα, με μηνιαία αύξηση σύνταξης πάνω από 600 €.
Οι «κερδισμένοι» και οι «χαμένοι»
-
Κερδισμένοι: Όσοι είχαν ασφάλιση πριν το 1993, τρίτεκνοι στρατιωτικοί, μητέρες με ανήλικα τέκνα, εργαζόμενοι σε ΔΕΚΟ ή τράπεζες.
-
Χαμένοι: Νεότεροι ασφαλισμένοι που δεν μπορούν να αποχωρήσουν πριν τα 62 και μητέρες ΙΚΑ που δεν αναγνωρίζουν πλασματικά τέκνων, αλλά μόνο ανεργία/ασθένεια/σπουδές.
Συμπέρασμα
Τα πλασματικά έτη είναι ίσως το ισχυρότερο εργαλείο για όσους θέλουν να φύγουν νωρίτερα από την εργασία και να αυξήσουν το ποσό της σύνταξής τους. Χρειάζεται, όμως, προσοχή: το κόστος εξαγοράς δεν είναι μικρό, οι προϋποθέσεις διαφέρουν ανά Ταμείο και ανάλογα με το έτος ασφάλισης, και τα λάθη μπορεί να κοστίσουν ακριβά. Γι’ αυτό, κάθε ασφαλισμένος πρέπει να εξετάσει έγκαιρα ποιοι χρόνοι τον συμφέρουν να αναγνωρίσει και πότε.
