Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης πλησιάζει και τα βλέμματα είναι στραμμένα στις εξαγγελίες του πρωθυπουργού, με το οικονομικό επιτελείο να επεξεργάζεται παρεμβάσεις που θα αγγίξουν εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους. Δύο είναι τα βασικά σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι: επέκταση του επιδόματος των 250 ευρώ σε περισσότερους δικαιούχους και οριστική κατάργηση της «προσωπικής διαφοράς», η οποία εδώ και χρόνια στερεί τις αυξήσεις από παλιούς συνταξιούχους.
Το μπόνους των 250 ευρώ: Ποιοι το παίρνουν σήμερα και ποιοι μπαίνουν στο παιχνίδι
Μέχρι σήμερα, το ετήσιο βοήθημα των 250 ευρώ αφορά συνταξιούχους που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Για τους άγαμους, το εισόδημα δεν πρέπει να ξεπερνά τα 14.000 ευρώ ετησίως και η ακίνητη περιουσία τις 200.000 ευρώ. Για τους έγγαμους, τα όρια ανεβαίνουν σε 26.000 ευρώ και 300.000 ευρώ αντίστοιχα. Επιπλέον, η ηλικία-κλειδί ήταν τα 65 έτη.
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει δύο πιθανές αλλαγές για να αυξήσει τον αριθμό των δικαιούχων: είτε να μειωθεί το όριο ηλικίας στα 62, ώστε περισσότεροι συνταξιούχοι να «περάσουν τον πήχη», είτε να αυξηθούν τα εισοδηματικά όρια, δίνοντας ανάσα σε όσους βρίσκονται λίγο πάνω από τα σημερινά κριτήρια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ενίσχυση δεν αφορά μόνο συντάξεις γήρατος, αλλά επεκτείνεται και σε περιπτώσεις αναπηρίας, ανασφάλιστων υπερηλίκων, ακόμα και σε συγκεκριμένα προνοιακά επιδόματα που καταβάλλει ο ΟΠΕΚΑ. Έτσι, το φάσμα των δικαιούχων είναι ήδη ευρύ, αλλά τώρα ανοίγει η συζήτηση για ακόμη μεγαλύτερη διεύρυνση.
Σημαντικό είναι επίσης πως το βοήθημα αυτό είναι αφορολόγητο, ακατάσχετο και δεν συμψηφίζεται με τυχόν χρέη προς το Δημόσιο ή τα Ταμεία. Καταβάλλεται κάθε χρόνο μέχρι το τέλος Νοεμβρίου, δίνοντας μια μικρή αλλά ουσιαστική ενίσχυση στο εισόδημα των συνταξιούχων.
Η «πληγή» της προσωπικής διαφοράς και η ώρα της κατάργησης
Αν υπάρχει ένα ζήτημα που καίει τους συνταξιούχους, αυτό είναι η περιβόητη «προσωπική διαφορά». Πρόκειται για το ποσό που προέκυψε κατά τον επανυπολογισμό των παλιών συντάξεων μετά τον νόμο Κατρούγκαλου (2016). Για όσους είχαν ήδη συνταξιοδοτηθεί πριν από τον Μάιο εκείνης της χρονιάς, οι νέες συντάξεις που προέκυπταν ήταν χαμηλότερες. Αντί να μειωθούν ονομαστικά, το κράτος διατήρησε τη διαφορά ως ξεχωριστό ποσό. Έτσι, οι συνταξιούχοι συνέχισαν να λαμβάνουν τα ίδια χρήματα, αλλά χωρίς να δικαιούνται τις ετήσιες αυξήσεις μέχρι να «εξαφανιστεί» η προσωπική διαφορά.
Το αποτέλεσμα; Περίπου 600.000 συνταξιούχοι δεν έχουν δει ουσιαστικές αυξήσεις τα τελευταία χρόνια, παρά μόνο συμψηφισμούς. Για παράδειγμα, αν κάποιος έχει σύνταξη 883 ευρώ εκ των οποίων τα 42 αποτελούν προσωπική διαφορά, η αύξηση που θα πάρει το 2026, εφόσον καταργηθεί ο μηχανισμός, θα είναι περίπου 21 ευρώ. Σταδιακά, το ποσό αυτό θα ενσωματώνεται στην κανονική του σύνταξη.
Υπάρχουν όμως και ακραίες περιπτώσεις. Συνταξιούχος με σύνταξη 1.500 ευρώ, εκ των οποίων τα 400 είναι προσωπική διαφορά, θα χρειαζόταν μέχρι και το 2037 για να «εξαφανίσει» το ποσό μέσω μικρών ετήσιων αυξήσεων. Αυτό δείχνει γιατί η κατάργηση του μηχανισμού θεωρείται κομβικής σημασίας.
Το χρονοδιάγραμμα
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς τοποθετείται στην 1η Ιανουαρίου 2026. Τότε οι συντάξεις θα αναπροσαρμοστούν ώστε όλοι να ξεκινήσουν από την ίδια βάση, χωρίς «κρυφά» ποσά που μπλοκάρουν τις αυξήσεις. Υπάρχει βέβαια και το σενάριο της σταδιακής εφαρμογής: το μισό ποσό της προσωπικής διαφοράς να καταργηθεί το 2026 και το υπόλοιπο το 2027.
Η πλήρης εφαρμογή κοστολογείται περίπου στα 180 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για τον ΕΦΚΑ. Παρά το κόστος, θεωρείται ότι θα αποκαταστήσει μια πολυετή αδικία, δίνοντας ανάσα σε χιλιάδες νοικοκυριά συνταξιούχων που βλέπουν το κόστος ζωής να αυξάνεται συνεχώς.
Πώς επηρεάζονται οι νέοι και οι παλιοί συνταξιούχοι
Εδώ υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση: η προσωπική διαφορά αφορά μόνο όσους βγήκαν στη σύνταξη πριν από τον Μάιο του 2016. Οι νεότεροι συνταξιούχοι δεν έχουν τέτοιο πρόβλημα, καθώς η σύνταξή τους υπολογίστηκε εξαρχής με το νέο σύστημα. Αυτό σημαίνει ότι αυτοί έχουν ήδη δικαίωμα στις αυξήσεις, ενώ οι παλιοί απλά περίμεναν.
Με την κατάργηση, το χάσμα κλείνει. Όλοι οι συνταξιούχοι θα μπαίνουν στο ίδιο πλαίσιο και θα βλέπουν πραγματικές αυξήσεις κάθε χρόνο.
Τι σημαίνει αυτό για την τσέπη των συνταξιούχων
Η ετήσια αύξηση των συντάξεων κυμαίνεται γύρω στο 2-2,5%. Χωρίς την προσωπική διαφορά, οι αυξήσεις αυτές θα είναι άμεσες και μετρήσιμες στο εκκαθαριστικό. Μπορεί να μην πρόκειται για θεαματικά ποσά στην αρχή, αλλά μεσοπρόθεσμα κάνουν σημαντική διαφορά, ειδικά για όσους έχουν χαμηλές συντάξεις.
Σε συνδυασμό με το ετήσιο βοήθημα των 250 ευρώ, η κυβέρνηση επιχειρεί να χτίσει ένα «δίχτυ προστασίας» που θα μετριάσει τις πιέσεις του πληθωρισμού και του αυξημένου κόστους διαβίωσης.
Συμπέρασμα
Το 2026 αναμένεται να είναι χρονιά-σταθμός για τους συνταξιούχους. Από τη μία, το μπόνους των 250 ευρώ διευρύνεται ώστε να φτάσει σε περισσότερες τσέπες. Από την άλλη, η προσωπική διαφορά, ένας μηχανισμός που λειτούργησε ως «πάγωμα» στις αυξήσεις, οδεύει προς το τέλος της.
Αν όλα προχωρήσουν όπως σχεδιάζεται, πάνω από μισό εκατομμύριο συνταξιούχοι θα δουν για πρώτη φορά μετά από χρόνια πραγματικές αυξήσεις στις αποδοχές τους. Και αυτό, σε μια περίοδο που κάθε ευρώ μετράει, μπορεί να αλλάξει αισθητά την καθημερινότητά τους.
