Η στιγμή που όλοι οι εργαζόμενοι περιμένουν –η πολυπόθητη έξοδος στη σύνταξη– δεν είναι ίδια για όλους. Οι προϋποθέσεις αλλάζουν ανάλογα με τα χρόνια ασφάλισης, την ηλικία, αλλά και το αν κάποιος εργάστηκε σε «βαριά» επαγγέλματα ή ανήκει σε ειδικές κατηγορίες. Το ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ παρουσίασε έναν αναλυτικό οδηγό που λύνει απορίες και βοηθά να ξέρει ο καθένας πότε και με ποιο ποσό μπορεί να αποχωρήσει.
Ας δούμε λοιπόν τι ισχύει βήμα-βήμα, χωρίς περίπλοκους όρους.
Πλήρης σύνταξη: Οι βασικές διαδρομές
Για να εξασφαλίσει κάποιος πλήρη σύνταξη γήρατος, υπάρχουν τρεις κύριες επιλογές:
-
Στα 67 χρόνια με τουλάχιστον 4.500 ή 6.000 ημέρες ασφάλισης.
-
Στα 62 χρόνια αν έχουν συμπληρωθεί 12.000 ημέρες.
-
Στα 62 χρόνια με 4.500 ημέρες, εκ των οποίων οι 3.600 πρέπει να είναι βαρέα ένσημα.
Υπάρχουν βέβαια και οι λεγόμενες «ειδικές κατηγορίες». Γονείς με ανήλικα παιδιά, εργαζόμενοι σε ΔΕΚΟ ή άλλοι ασφαλισμένοι σε ειδικά ταμεία, μπορούν να αποχωρήσουν με διαφορετικά όρια ηλικίας, πιο ευνοϊκά από τα γενικά.
Μειωμένη σύνταξη: Η «έξοδος κινδύνου»
Για όσους δεν «πιάνουν» τις παραπάνω προϋποθέσεις, υπάρχει η λύση της μειωμένης σύνταξης. Αυτή μπορεί να κατοχυρωθεί:
-
Στα 62 έτη, με 4.500 ημέρες ασφάλισης και τουλάχιστον 100 ημέρες εργασίας ανά έτος την τελευταία πενταετία.
-
Για όσους ασφαλίστηκαν μετά την 1/1/1993, η απαίτηση είναι 750 ημέρες την τελευταία πενταετία.
Η ποινή σε αυτή την περίπτωση είναι σοβαρή: η μείωση φτάνει έως και 30%, δηλαδή 0,5% για κάθε μήνα που κάποιος φεύγει πριν από τα 67.
Εθνική και ανταποδοτική σύνταξη: Πώς διαμορφώνεται το ποσό
Το ποσό της σύνταξης χωρίζεται σε δύο κομμάτια:
-
Η εθνική σύνταξη, που είναι σταθερή για όλους: 384 ευρώ για 20 χρόνια ασφάλισης ή 345,60 ευρώ για 15 χρόνια.
-
Η ανταποδοτική σύνταξη, που υπολογίζεται με βάση τα χρόνια ασφάλισης, τον μέσο όρο των αποδοχών από το 2002 και τυχόν προσαυξήσεις (για παράλληλη ή βαριά εργασία).
Με απλά λόγια: όσο περισσότερα χρόνια και υψηλότερες εισφορές έχει κάποιος, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η ανταποδοτική σύνταξη.
Πρώτο βήμα: Η καταγραφή των ενσήμων
Πριν καν ξεκινήσει η διαδικασία αίτησης, το σημαντικότερο είναι να ξέρει ο ασφαλισμένος πόσα ένσημα έχει.
-
Για τα χρόνια μετά το 2002, τα στοιχεία είναι καταγεγραμμένα ηλεκτρονικά.
-
Για τα παλαιότερα, πριν το 2002, χρειάζεται χειρόγραφη καταμέτρηση.
Σε κάθε περίπτωση, απαιτείται επίσημη βεβαίωση από τον ασφαλιστικό φορέα. Χωρίς αυτήν, δεν μπορεί να προχωρήσει καμία αίτηση.
Πλασματικά έτη και αυτασφάλιση
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που ανακαλύπτουν στο τέλος ότι τους λείπουν κάποια χρόνια. Εδώ έρχονται να «σώσουν» την κατάσταση τα πλασματικά έτη και η αυτασφάλιση.
-
Για να αναγνωριστούν πλασματικά έτη, πρέπει ο ασφαλισμένος να έχει τουλάχιστον 3.600 ημέρες πραγματικής ασφάλισης.
-
Αν οι ημέρες είναι λιγότερες, τότε υπάρχει η δυνατότητα ένταξης σε καθεστώς αυτασφάλισης, αρκεί να γίνει αίτηση μέσα σε ένα χρόνο από την παύση της εργασίας.
Με αυτόν τον τρόπο, κάποιος μπορεί να συμπληρώσει τα απαιτούμενα χρόνια και να βγει στη σύνταξη νωρίτερα.
Σύνταξη με βαρέα ένσημα
Η κατηγορία των βαρέων επαγγελμάτων έχει ξεχωριστούς κανόνες. Για πλήρη σύνταξη στα 62, χρειάζονται 3.600 βαρέα ένσημα (τουλάχιστον 1.000 μέσα στην τελευταία 17ετία) και συνολικά 4.500 ημέρες ασφάλισης.
Αν δεν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, το δικαίωμα μεταφέρεται αυτόματα στα 67.
Ωστόσο, όσοι εργάζονται σε βαριά επαγγέλματα λαμβάνουν και ένα «μπόνους»: προσαύξηση 0,27% για κάθε χρόνο, λόγω των αυξημένων εισφορών που καταβάλλουν.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον ασφαλισμένο
Η διαδικασία της συνταξιοδότησης δεν είναι απλή, αλλά με σωστή προετοιμασία μπορεί να γίνει πιο ομαλή. Το «κλειδί» είναι η έγκαιρη καταγραφή των ενσήμων και η γνώση των επιλογών που έχει κανείς.
-
Όσοι έχουν πολλά χρόνια ασφάλισης, μπορούν να κατοχυρώσουν πλήρη σύνταξη σε μικρότερη ηλικία.
-
Όσοι δεν «πιάνουν» τα όρια, έχουν την επιλογή της μειωμένης, με οικονομικό κόστος.
-
Τα πλασματικά έτη και η αυτασφάλιση αποτελούν διέξοδο για όσους κινδυνεύουν να μείνουν εκτός.
Συμπέρασμα
Η σύνταξη δεν είναι απλώς αριθμοί και νόμοι – είναι η ασφάλεια και η δικαίωση ετών δουλειάς. Όσο περίπλοκο κι αν φαίνεται το τοπίο, ο νέος οδηγός του ΚΕΠΕΑ δίνει τις απαντήσεις που χρειάζεται κάθε εργαζόμενος και άνεργος.
Το ερώτημα που μένει είναι: θα βγεις στη σύνταξη στην ώρα σου ή θα χρειαστεί να δουλέψεις περισσότερο;
