Εδώ και χρόνια, χιλιάδες νοικοκυριά στην Ελλάδα βρίσκονται εγκλωβισμένα στα δάνεια σε ελβετικό φράγκο. Μία επιλογή που φαινόταν συμφέρουσα την εποχή που συνάφθηκαν τα περισσότερα από αυτά τα δάνεια –λόγω χαμηλότερων επιτοκίων– κατέληξε να εξελιχθεί σε πραγματικό εφιάλτη όταν η ισοτιμία εκτινάχθηκε. Τώρα, η κυβέρνηση επιχειρεί να δώσει λύση μέσα από ένα νέο σχέδιο ρύθμισης. Ωστόσο, πίσω από τις εξαγγελίες κρύβεται ένα “κόλπο”: οι περισσότεροι δανειολήπτες θα λάβουν πολύ μικρότερο όφελος από αυτό που αρχικά περίμεναν.
Οι ανακοινώσεις μετατίθενται – αλλά τα όρια είναι ήδη γνωστά
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι επίσημες ανακοινώσεις για τη ρύθμιση μετατίθενται για μετά τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι γραμμές του σχεδίου παραμένουν άγνωστες. Ήδη το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας έχει παρουσιάσει την πρότασή του, η οποία προβλέπει “κούρεμα” από 10% έως 25% στη συναλλαγματική ισοτιμία. Μόνο που το μεγάλο ποσοστό της έκπτωσης αφορά λίγους.
Ποιοι θα πάρουν το μέγιστο “κούρεμα”
Για να μπει κανείς στην ανώτατη κατηγορία –αυτή με το 25%– πρέπει να διαθέτει ακίνητη περιουσία που δεν ξεπερνά τις 185.000 ευρώ. Αν η αξία ανεβαίνει έως τις 231.250 ευρώ, η έκπτωση πέφτει στο 20%. Για περιουσία έως 277.500 ευρώ, το “κούρεμα” περιορίζεται στο 15%.
Με άλλα λόγια, τα υψηλά ποσοστά αφορούν δανειολήπτες με σχετικά περιορισμένα περιουσιακά στοιχεία. Όσο αυξάνονται η περιουσία και το εισόδημα, τόσο μειώνεται το όφελος.
Η πλειοψηφία στο 10%
Η μεγάλη μάζα των δανειοληπτών θα βρεθεί στην τέταρτη κατηγορία. Εκεί δεν υπάρχουν όρια σε εισοδήματα ή περιουσία, αλλά το “κούρεμα” είναι οριζόντιο και μόλις 10%. Δηλαδή, χιλιάδες οικογένειες που είχαν ελπίσει σε μια γενναία διευκόλυνση, θα περιοριστούν σε ένα πενιχρό όφελος που δύσκολα θα αλλάξει ουσιαστικά την εικόνα του δανείου τους.
Το μέγεθος του προβλήματος
Τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο που αφορά η ρύθμιση υπολογίζονται συνολικά σε περίπου 2,8 δισ. ευρώ. Από αυτά, η Eurobank κατέχει τη “μερίδα του λέοντος” με 1,8 δισ., ακολουθεί η Τράπεζα Πειραιώς με περίπου 600 εκατ., ενώ η Εθνική και η Alpha έχουν μικρότερα ποσά (200 εκατ. και λιγότερα από 150 εκατ. αντίστοιχα).
Επιπλέον, περίπου 1,5 δισ. ευρώ έχει ήδη πουληθεί σε επενδυτικά funds μέσω τιτλοποιήσεων, γεγονός που περιπλέκει ακόμα περισσότερο την κατάσταση.
Μετατροπή σε ευρώ με σταθερό επιτόκιο
Ένα βασικό στοιχείο της πρότασης είναι ότι τα δάνεια θα μετατραπούν σε ευρώ με σταθερό επιτόκιο που θα κυμαίνεται από 2,30% έως 2,90%. Το ακριβές ποσοστό θα εξαρτηθεί από τα οικονομικά χαρακτηριστικά του κάθε δανειολήπτη.
Σήμερα, τα δάνεια αυτά επιβαρύνονται με το επιτόκιο SARON (διάδοχο του LIBOR) συν ένα spread περίπου 1,5%. Η μετατροπή σε σταθερό επιτόκιο θεωρητικά δίνει μια σταθερότητα στους δανειολήπτες, αλλά σε πολλές περιπτώσεις το όφελος δεν θα είναι τόσο μεγάλο όσο θα περίμενε κανείς.
Ο σκληρός όρος: Παραίτηση από ένδικα μέσα
Ένα ακόμα “αγκάθι” είναι ότι όσοι θελήσουν να ενταχθούν στη ρύθμιση θα πρέπει να παραιτηθούν από οποιαδήποτε δικαστική διεκδίκηση. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι αρκετοί δανειολήπτες που έχουν ανοιχτές υποθέσεις ή σκέφτονταν να κινηθούν νομικά, θα πρέπει να διαλέξουν: ή μπαίνουν στη ρύθμιση και παραιτούνται, ή συνεχίζουν τη δικαστική οδό με την ελπίδα για καλύτερο αποτέλεσμα.
Ειδικοί εκτιμούν ότι αυτός ο όρος θα περιορίσει σημαντικά τον αριθμό όσων τελικά ενταχθούν στη ρύθμιση. Υπολογίζεται ότι πιθανότατα λιγότεροι από τους μισούς δικαιούχους θα κάνουν το βήμα.
Γιατί οι τράπεζες δεν “καίγονται”
Οι ίδιες οι τράπεζες έχουν ήδη υπολογίσει το σενάριο με βάση αυτόν τον περιορισμό. Ξέρουν ότι οι απώλειες θα είναι περιορισμένες, γι’ αυτό και δεν αύξησαν ιδιαίτερα τις προβλέψεις τους. Με απλά λόγια, το ρίσκο για εκείνες είναι μικρό, ενώ η εικόνα προς τα έξω είναι ότι δίνεται μια “λύση” στους πολίτες.
Η μεγάλη εικόνα
Η αλήθεια είναι ότι η πρόταση της κυβέρνησης επιχειρεί να βρει μια ισορροπία: από τη μία να δώσει μια ανάσα στους συνεπείς δανειολήπτες, από την άλλη να μην προκαλέσει σοβαρές ζημιές στις τράπεζες. Όμως, για χιλιάδες οικογένειες που περίμεναν κάτι πιο γενναίο, το τελικό αποτέλεσμα μάλλον θα φέρει απογοήτευση.
Το “κούρεμα” του 10% δεν αρκεί για να ανακουφίσει πραγματικά όσους έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με διπλασιασμένες δόσεις εξαιτίας της ισοτιμίας. Και η υποχρεωτική παραίτηση από τα δικαστήρια μοιάζει με παγίδα που θα κόψει τα φτερά σε όσους ήλπιζαν να δικαιωθούν εκεί.
Συμπέρασμα
Η ρύθμιση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο παρουσιάζεται σαν “σωτηρία”, αλλά στην πραγματικότητα μοιάζει περισσότερο με ημίμετρο. Ναι, θα υπάρξουν κάποιοι που θα κερδίσουν ένα σημαντικό όφελος. Όμως οι περισσότεροι θα περιοριστούν σε ένα 10% που δεν αλλάζει την ουσία. Το “κόλπο” βρίσκεται στο πώς μοιράζονται οι εκπτώσεις – και τελικά οι προσδοκίες για μια καθολική ανακούφιση μένουν ανεκπλήρωτες.
