Από την 1η Νοεμβρίου αλλάζει ριζικά ο τρόπος δημοσίευσης διαθηκών, με τους συμβολαιογράφους να αναλαμβάνουν μέσω ψηφιακής πλατφόρμας, ενώ έρχονται και μεγάλες ανατροπές στο κληρονομικό δίκαιο που θα επηρεάσουν χιλιάδες πολίτες.
Νέα εποχή στη δημοσίευση διαθηκών
Τέλος μπαίνει στις πολύμηνες καθυστερήσεις που κρατούσαν τους κληρονόμους σε αναμονή για μήνες ή ακόμη και χρόνια μέχρι να εκδοθεί η αναγκαία δικαστική απόφαση. Από την 1η Νοεμβρίου 2025, η δημοσίευση των διαθηκών δεν θα γίνεται πλέον στα πρωτοδικεία αλλά θα περνά αποκλειστικά στους συμβολαιογράφους. Οι τελευταίοι θα αναρτούν τις διαθήκες σε ηλεκτρονική πλατφόρμα, διασφαλίζοντας ταχύτητα και διαφάνεια.
Μέχρι σήμερα, για παράδειγμα, κάποιος που καταθέτει διαθήκη στο Πρωτοδικείο Αθηνών μπορεί να χρειαστεί να περιμένει έως και τον Νοέμβριο του 2026. Με το νέο σύστημα, η διαδικασία θα ολοκληρώνεται μέσα σε λίγες ημέρες, βάζοντας τέλος σε μια ταλαιπωρία που συχνά δημιουργούσε προβλήματα στη διαχείριση της κληρονομιάς.
Ο ρόλος των συμβολαιογράφων
Οι συμβολαιογράφοι καλούνται να διασφαλίσουν την ομαλή μετάβαση στη νέα εποχή. Όπως έχει τονίσει η πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Ελένη Κοντογιώργη, θα εφαρμοστεί πιλοτικό πρόγραμμα με έτοιμα υποδείγματα αποφάσεων, ώστε να αποφευχθούν λάθη και να υπάρχει πλήρης ασφάλεια. Παράλληλα, η μετάβαση αυτή θεωρείται θετική καθώς οι συμβολαιογράφοι έχουν καθήκον όχι μόνο την τυπική διαδικασία αλλά και την προστασία του δημοσίου συμφέροντος.
Το νέο κληρονομικό δίκαιο
Οι αλλαγές δεν περιορίζονται μόνο στη δημοσίευση διαθηκών. Το υπουργείο Δικαιοσύνης, υπό τον Γιώργο Φλωρίδη και τον υφυπουργό Γιάννη Μπούγα, προχωρά σε συνολική αναθεώρηση του κληρονομικού δικαίου μετά από σχεδόν 80 χρόνια. Η ειδική Επιτροπή έχει ήδη κλειδώσει αρκετές ρυθμίσεις, ενώ άλλα ζητήματα βρίσκονται ακόμη υπό διαβούλευση. Στόχος είναι μέχρι το τέλος Οκτωβρίου να παραδοθεί το τελικό σχέδιο νόμου που θα αλλάξει ριζικά το τοπίο.
Οι αλλαγές που έχουν αποφασιστεί
- Διατηρούνται οι ιδιόγραφες διαθήκες, αλλά με πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας. Αν κληρονόμος είναι εκτός κύκλου διαδοχής, θα απαιτείται γραφολογική πραγματογνωμοσύνη.
- Αυξάνεται το ποσοστό του/της συζύγου από 25% σε 33,3%.
- Η «νόμιμη μοίρα» μετατρέπεται από εμπράγματο σε ενοχικό δικαίωμα, με τον κληρονόμο να αποζημιώνεται χρηματικά.
- Εισάγονται για πρώτη φορά οι κληρονομικές συμβάσεις, αλλά όχι με τρίτους.
- Ο επιζών σύντροφος από σύμφωνο συμβίωσης θα έχει δικαίωμα να παραμένει για κάποιο διάστημα στην κοινή κατοικία.
Οι αλλαγές που συζητούνται ακόμη
Παραμένουν ανοιχτά δύο κρίσιμα ζητήματα:
- Ο χρονικός περιορισμός για την εμφάνιση ιδιόγραφων διαθηκών μετά τον θάνατο, ώστε να αποφευχθούν περιπτώσεις πλαστών εγγράφων που εμφανίζονται ξαφνικά μετά από πολλά χρόνια.
- Το καίριο θέμα των χρεών. Δεν έχει ακόμη αποφασιστεί αν τα χρέη του αποθανόντος θα μεταφέρονται αυτομάτως στους κληρονόμους ή αν θα υπάρχει διαφορετική ρύθμιση που να προστατεύει την προσωπική τους περιουσία. Η απόφαση αυτή θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την ασφάλεια των κληρονομιών στο μέλλον.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους πολίτες
Οι νέες ρυθμίσεις φέρνουν μεγαλύτερη ταχύτητα, διαφάνεια και προστασία, μειώνοντας σημαντικά την ταλαιπωρία των κληρονόμων. Παράλληλα, οι αλλαγές στο ποσοστό του συζύγου και στη νόμιμη μοίρα θα επηρεάσουν χιλιάδες οικογένειες. Το ζήτημα των χρεών, ωστόσο, παραμένει «καυτό» και αναμένεται να προκαλέσει έντονες συζητήσεις πριν την οριστικοποίησή του.
