Η εξαγορά πλασματικών ετών παραμένει ένα από τα πιο «καυτά» θέματα για χιλιάδες ασφαλισμένους, ιδιαίτερα στο Δημόσιο. Πολλοί πίστεψαν ότι εξασφάλιζαν συμφέροντες όρους με χαμηλό κόστος, όμως αποδείχθηκε ότι αυτή η επιλογή μπορεί να κρύβει μια παγίδα που οδηγεί σε… χαμηλότερη σύνταξη. Πώς γίνεται να πληρώνεις λιγότερο και τελικά να χάνεις μέχρι και 70 ευρώ τον μήνα;
Τι συνέβαινε μέχρι το 2019
Μέχρι το 2019, όσοι υπάλληλοι του Δημοσίου έκαναν αίτηση για εξαγορά πλασματικών χρόνων είχαν τη δυνατότητα να πληρώνουν μικρότερη εισφορά. Το ποσοστό κυμαινόταν σημαντικά χαμηλότερα από το 20% που ισχύει σήμερα, κάτι που αρχικά ακουγόταν ως μια «κερδισμένη υπόθεση».
-
Το 2016 η εισφορά ήταν μόλις 6,67%.
-
Το 2017 ανέβηκε στο 10%.
-
Το 2018 έφτασε το 13,34%.
-
Το 2019 διαμορφώθηκε στο 16,67%.
Από το 2020 και μετά, οι δημόσιοι υπάλληλοι εξισώθηκαν με όλους τους υπόλοιπους μισθωτούς: το ποσοστό εισφοράς για εξαγορά έγινε 20% του μισθού.
Γιατί οι χαμηλές εισφορές κρύβουν «παγίδα»
Εκ πρώτης όψεως, το να πληρώνεις χαμηλότερο ποσοστό μοιάζει συμφέρον. Στην πραγματικότητα όμως, επειδή η εισφορά συνδέεται με το ύψος της μελλοντικής σύνταξης, η χαμηλή καταβολή οδηγεί σε αντίστοιχη μείωση του τελικού ποσού που θα λάβει ο συνταξιούχος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η μείωση μπορεί να φτάσει έως και 70 ευρώ τον μήνα. Αυτό σημαίνει πως όποιος βγήκε στη σύνταξη έχοντας εξαγοράσει χρόνια με εισφορά μικρότερη του 20%, βλέπει μικρότερο ποσό στον λογαριασμό του σε σχέση με κάποιον που προχώρησε στην ίδια διαδικασία μετά το 2020.
Οι κατηγορίες πλασματικών χρόνων
Οι δυνατότητες αναγνώρισης χρόνου είναι πολλές και διαφοροποιούνται ανάλογα με την κατηγορία. Ορισμένες περιπτώσεις είναι δωρεάν, ενώ άλλες απαιτούν εξαγορά. Ακολουθούν οι βασικότερες:
-
Στρατιωτική θητεία: αναγνωρίζεται ολόκληρη με εξαγορά, ανεξάρτητα από το πότε υπηρετήθηκε.
-
Γονική άδεια ανατροφής: μπορεί να αναγνωριστεί όλη η διάρκεια με εξαγορά.
-
Χρόνος τέκνων: 1 έως 5 έτη, ανάλογα με τον αριθμό παιδιών, μέσω εξαγοράς.
-
Επιδότηση ασθένειας: έως 300 ημέρες για περιόδους μέχρι το 2010, δωρεάν.
-
Ανεργία μέσω ΟΑΕΔ: επίσης έως 300 ημέρες, για περιόδους έως το 2010, δωρεάν.
-
Εκπαιδευτική άδεια στο Δημόσιο: αναγνωρίζονται έως 2 έτη με εξαγορά.
-
Χρόνος σπουδών: εξαγοράζεται όλη η διάρκεια της σχολής.
-
Κενά διαστήματα ανεργίας: αναγνωρίζονται μέσω εξαγοράς.
-
Κύηση και λοχεία: υπολογίζεται όλος ο χρόνος, δωρεάν.
-
Ημέρες απεργίας: εξαγοράζονται όλες.
-
Χρόνος μαθητείας: έως 2 έτη με εξαγορά.
-
Προϋπηρεσία πριν την εγγραφή σε ΟΑΕΕ–ΕΤΑΑ: έως 5 έτη, με εξαγορά.
Με λίγα λόγια, σχεδόν κάθε πιθανή «τρύπα» στον ασφαλιστικό βίο ενός εργαζομένου μπορεί να καλυφθεί, αρκεί να γνωρίζει ποια είναι η διαδικασία και το κόστος.
Ποιοι κινδυνεύουν με απώλειες
Όσοι πρόλαβαν να υποβάλουν αίτηση εξαγοράς πριν το 2020 είναι αυτοί που επηρεάζονται περισσότερο. Οι χαμηλότερες εισφορές, παρότι αρχικά τους έδωσαν μια οικονομική «ανάσα», είχαν ως αποτέλεσμα να χαθεί μέρος από το ποσό της σύνταξης.
Αντίθετα, όσοι κατέθεσαν αίτηση από το 2020 και μετά δεν αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα. Επειδή η εισφορά εξισώθηκε στο 20% για όλους, οι εξαγορές πλέον δεν μειώνουν τη μελλοντική σύνταξη.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ασφαλισμένοι
Η εξαγορά πλασματικών χρόνων μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια για όποιον χρειάζεται να «κλείσει» τα απαραίτητα έτη ασφάλισης προκειμένου να συνταξιοδοτηθεί. Ωστόσο, το πότε και με ποιο ποσοστό έγινε η αίτηση κάνει τεράστια διαφορά.
-
Όσοι κινήθηκαν πριν από το 2020, θα πρέπει να έχουν υπόψη ότι η σύνταξή τους ενδέχεται να εμφανίζεται μειωμένη.
-
Όσοι προχώρησαν μετά το 2020 δεν έχουν απώλειες, καθώς η καταβολή στο 20% «συνδέεται» σωστά με το ύψος της σύνταξης.
Το μεγάλο δίδαγμα
Η υπόθεση των πλασματικών ετών δείχνει πόσο κρίσιμο είναι να διαβάζει κανείς «ανάμεσα στις γραμμές» σε κάθε αλλαγή του ασφαλιστικού συστήματος. Αυτό που φαινόταν ως ευκαιρία χαμηλού κόστους, στην πράξη κατέληξε να στερεί σημαντικά ποσά από τη σύνταξη πολλών δημοσίων υπαλλήλων.
Το μήνυμα είναι σαφές: πριν λάβει κάποιος απόφαση για εξαγορά πλασματικού χρόνου, πρέπει να εξετάσει προσεκτικά τις συνέπειες, να ζητήσει ενημέρωση από τον ΕΦΚΑ ή έναν ειδικό και να σταθμίσει αν το όφελος υπερτερεί του κόστους.
Συμπέρασμα: Οι εξαγορές πλασματικών χρόνων είναι ένα ισχυρό «εργαλείο» για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Ωστόσο, οι επιλογές που έγιναν πριν από το 2020 με χαμηλή εισφορά, ενώ τότε έμοιαζαν κερδοφόρες, μπορεί σήμερα να σημαίνουν απώλειες έως 70 ευρώ τον μήνα. Από το 2020 και μετά, η εξίσωση στο 20% εξαλείφει τον κίνδυνο.
