Ένας ολόκληρος χρόνος έχει περάσει από τότε που ενεργοποιήθηκε η δυνατότητα συνταξιοδότησης με χρέη έως και 30.000 ευρώ στον ΕΦΚΑ. Παρότι η ρύθμιση παρουσιάστηκε ως «σωτήρια» για χιλιάδες εγκλωβισμένους ασφαλισμένους, τα στοιχεία αποκαλύπτουν μια σκληρή αλήθεια: η συμμετοχή είναι απογοητευτικά χαμηλή.
Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα, μόλις 6.546 αιτήσεις έχουν κατατεθεί από αυτοαπασχολούμενους, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες. Από αυτές, οι 3.618 εγκρίθηκαν, 1.025 απορρίφθηκαν, ενώ οι υπόλοιπες 1.903 βρίσκονται ακόμη υπό επεξεργασία. Σε σχέση με τον συνολικό αριθμό των οφειλετών –περισσότεροι από 1,8 εκατομμύρια με χρέη κάτω των 30.000 ευρώ– η ανταπόκριση είναι σταγόνα στον ωκεανό.
Τι άλλαξε με τη ρύθμιση
Η παρέμβαση της πολιτείας αύξησε το ανώτατο όριο οφειλών που «επιτρέπεται» για να βγει κάποιος στη σύνταξη:
-
από 20.000 σε 30.000 ευρώ για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους,
-
από 6.000 σε 10.000 ευρώ για τους αγρότες.
Η λογική ήταν απλή: πολλοί ασφαλισμένοι, αν και είχαν συμπληρώσει ηλικία ή έτη ασφάλισης, δεν μπορούσαν να πάρουν σύνταξη επειδή χρωστούσαν περισσότερα από τα παλιά όρια. Η ρύθμιση θα έδινε διέξοδο, όμως η πραγματικότητα αποδείχθηκε πιο σκληρή.
Η «παγίδα» των τραπεζικών καταθέσεων
Για να ενταχθεί κάποιος στη ρύθμιση, πρέπει να δεχθεί άρση του τραπεζικού απορρήτου. Ο ΕΦΚΑ ελέγχει όλους τους λογαριασμούς του αιτούντος και αν εντοπιστούν καταθέσεις άνω των 12.000 ευρώ (ή 6.000 ευρώ για αγρότες), η αίτηση απορρίπτεται.
Αυτό έχει δημιουργήσει ένα κλίμα δυσπιστίας: αρκετοί διστάζουν να μπουν στη διαδικασία, είτε γιατί φοβούνται τον πλήρη έλεγχο των οικονομικών τους, είτε γιατί γνωρίζουν ότι δεν πληρούν τα αυστηρά όρια.
Τι σημαίνει στην πράξη η ένταξη
Αν εγκριθεί η αίτηση, ο ασφαλισμένος ξεκινά να λαμβάνει το 40% της σύνταξης, ενώ το υπόλοιπο 60% παρακρατείται μέχρι να εξοφληθεί το επιπλέον χρέος.
Παράδειγμα:
Ένας επαγγελματίας με οφειλή 30.000 ευρώ και δικαίωμα για σύνταξη 1.000 ευρώ, θα πάρει μόνο 400 ευρώ τον μήνα. Τα υπόλοιπα 600 θα παρακρατούνται μέχρι να καλυφθεί το υπερβάλλον ποσό των 10.000 ευρώ που ξεπερνά το προηγούμενο όριο (20.000 ευρώ).
Στη συνέχεια, το υπόλοιπο χρέος εξοφλείται με 60 δόσεις:
-
ελάχιστο 333 ευρώ τον μήνα για ελεύθερους επαγγελματίες,
-
100 ευρώ τον μήνα για αγρότες.
Μόνο όταν μηδενιστεί η οφειλή, ο συνταξιούχος παίρνει ολόκληρη τη σύνταξή του.
Γιατί δεν «περπάτησε» η ρύθμιση;
Παρά το «άνοιγμα» στα όρια χρεών, η συμμετοχή παραμένει χαμηλή. Οι λόγοι φαίνεται να είναι τρεις:
-
Οικονομική αδυναμία – Οι περισσότεροι ασφαλισμένοι που χρωστούν τέτοια ποσά δεν έχουν την ευχέρεια να ανταποκριθούν σε παρακρατήσεις και δόσεις.
-
Φόβος αποκάλυψης – Ο πλήρης έλεγχος καταθέσεων λειτουργεί αποτρεπτικά.
-
Μικρή εμπιστοσύνη στο σύστημα – Πολλοί θεωρούν ότι η διαδικασία είναι περίπλοκη και γεμάτη «παγίδες».
Οι προϋποθέσεις με μια ματιά
Για να ενταχθεί κάποιος στη ρύθμιση πρέπει:
-
Να χρωστά έως 30.000 ευρώ (ή 10.000 αν είναι αγρότης).
-
Να έχει φτάσει τα 67 ή τα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης.
-
Να έχει πληρώσει εισφορές που αντιστοιχούν σε τουλάχιστον 20 έτη.
-
Να μην ξεπερνά τα όρια καταθέσεων (12.000 ή 6.000 ευρώ).
Αν κάποιο από αυτά δεν ισχύει, η αίτηση απορρίπτεται.
Η γραφειοκρατική διαδρομή
Η αίτηση για τη ρύθμιση κατατίθεται μαζί με την αίτηση συνταξιοδότησης. Αυτόματα ενεργοποιείται ο έλεγχος καταθέσεων και εισφορών. Αν όλα «κουμπώσουν», εκδίδεται η πράξη συνταξιοδότησης με την προβλεπόμενη παρακράτηση. Αν όχι, η αίτηση απορρίπτεται και ο ασφαλισμένος μένει ξανά στον «αέρα».
Το μεγάλο ερώτημα
Η κυβέρνηση ήλπιζε ότι η αύξηση των ορίων θα έλυνε το πρόβλημα για δεκάδες χιλιάδες οφειλέτες. Όμως η πραγματικότητα δείχνει ότι, ακόμα και με τη ρύθμιση, η σύνταξη παραμένει άπιαστο όνειρο για τους περισσότερους.
Το ερώτημα είναι αν θα υπάρξει νέα παρέμβαση –ίσως με πιο ρεαλιστικές δόσεις ή χαλαρότερους όρους– ή αν η παρούσα ρύθμιση θα μείνει απλώς μια «καλή ιδέα» που δεν βρήκε ποτέ ανταπόκριση.
