Αλλαγές που θα επηρεάσουν εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους φέρνει το 2026, καθώς ξεκινά η σταδιακή κατάργηση του μηχανισμού της προσωπικής διαφοράς, μιας διάταξης που εδώ και χρόνια κρατάει «παγωμένες» τις αυξήσεις. Για πρώτη φορά, όσοι διατηρούν προσωπική διαφορά θα δουν μέρος της ετήσιας αναπροσαρμογής να περνάει στο πορτοφόλι τους, ενώ από το 2027 θα λαμβάνουν ολόκληρη την αύξηση όπως όλοι οι υπόλοιποι.
Τι αλλάζει από το 2026
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, οι συνταξιούχοι που έχουν ακόμη προσωπική διαφορά θα εισπράττουν το 50% της εκάστοτε ετήσιας αύξησης. Έτσι, αν το 2026 η αύξηση είναι 30 ευρώ, ο συνταξιούχος με προσωπική διαφορά θα δει στην καταβολή του μόλις τα μισά, δηλαδή 15 ευρώ. Από το 2027, όμως, θα αρθεί οριστικά αυτή η «αδικία», καθώς θα καταβάλλεται το 100% της αύξησης σε όλους, ανεξαρτήτως αν υπάρχει ή όχι προσωπική διαφορά.
Με την αλλαγή αυτή, ανατρέπεται μια κατάσταση που επηρέαζε περίπου 671.000 συνταξιούχους, οι οποίοι επί σειρά ετών δεν έπαιρναν πραγματική αύξηση στις καταβολές τους, παρότι ο νόμος προέβλεπε ετήσια αναπροσαρμογή.
Τι σημαίνει για την τσέπη των συνταξιούχων
Τα ποσά που θα δουν οι δικαιούχοι δεν είναι αμελητέα, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς ότι πρόκειται για χρήματα που μέχρι σήμερα «εξαφανίζονταν» λόγω του μηχανισμού. Ενδεικτικά, για συντάξεις έως 1.500 ευρώ, το καθαρό όφελος το 2026 θα κυμανθεί από 7 έως 18 ευρώ τον μήνα. Το μέσο κέρδος για όσους διατηρούν προσωπική διαφορά εκτιμάται γύρω στα 15 ευρώ.
Από το 2027 και μετά, τα ποσά αυτά θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο, καθώς οι δικαιούχοι θα καρπώνονται ολόκληρη την ετήσια αναπροσαρμογή.
Γιατί θεσπίστηκε η προσωπική διαφορά
Η προσωπική διαφορά εισήχθη το 2016, στο πλαίσιο του νόμου Κατρούγκαλου. Στόχος της ήταν να λειτουργήσει ως «μαξιλάρι», ώστε να μην υπάρξουν απότομες μειώσεις στις συντάξεις μετά τον επανυπολογισμό. Στην πράξη, ωστόσο, λειτούργησε σαν εμπόδιο: ναι μεν προστάτευε τους συνταξιούχους από μεγάλες περικοπές, αλλά παράλληλα ακύρωνε τις όποιες αυξήσεις. Έτσι, όσοι είχαν υψηλή προσωπική διαφορά δεν έβλεπαν ούτε ένα ευρώ επιπλέον στο καθαρό ποσό που λάμβαναν, ακόμη κι αν υπήρχε θετική αναπροσαρμογή σε ετήσια βάση.
Η κατάργηση του μηχανισμού από το 2026 θεωρείται, λοιπόν, καθοριστική εξέλιξη, καθώς διορθώνει μια πολυετή στρέβλωση που προκαλούσε δυσφορία στους συνταξιούχους.
Οικονομικό αποτύπωμα
Η μεταρρύθμιση αυτή έχει, φυσικά, και δημοσιονομικό κόστος. Για το 2026 η επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού υπολογίζεται σε 75 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό θα αυξηθεί το 2027 κατά περίπου 135 εκατ. ευρώ, ενώ σταδιακά θα συνεχίσει να μεγαλώνει τα επόμενα χρόνια, φθάνοντας τα 113 εκατ. ευρώ το 2028 και τα 106 εκατ. ευρώ το 2029.
Παρά το κόστος, η κυβέρνηση θεωρεί ότι πρόκειται για μια αναγκαία διόρθωση, καθώς αποκαθιστά την ισονομία μεταξύ των συνταξιούχων και ενισχύει το διαθέσιμο εισόδημά τους.
Οι προβλέψεις για το 2026
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το 2026 οι συντάξεις θα αυξηθούν περίπου κατά 2,35%. Το ποσοστό αυτό βασίζεται στον μέσο όρο μεταβολής του ΑΕΠ και του πληθωρισμού. Αν επαληθευθεί, τότε οι συνταξιούχοι χωρίς προσωπική διαφορά θα λάβουν το σύνολο της αύξησης, δηλαδή 2,35%. Αντίθετα, όσοι διατηρούν προσωπική διαφορά θα περιοριστούν στο μισό, δηλαδή περίπου 1,17%.
Παραδείγματα
-
Συνταξιούχος με καταβαλλόμενη σύνταξη 1.035 ευρώ και προσωπική διαφορά 32 ευρώ θα δει αύξηση 12,16 ευρώ το 2026 (αντί για 24,32 ευρώ), ενώ από το 2027 θα λαμβάνει ολόκληρη την ετήσια προσαρμογή.
-
Συνταξιούχος με 780 ευρώ χωρίς προσωπική διαφορά θα εισπράξει εξολοκλήρου την αύξηση των 18,33 ευρώ.
-
Σε περίπτωση συνταξιούχου με 950 ευρώ και προσωπική διαφορά 80 ευρώ, η αύξηση το 2026 θα είναι 11,16 ευρώ, ενώ από το 2027 θα αγγίζει τα 22,33 ευρώ.
Αντίστοιχα παραδείγματα δείχνουν ότι, παρότι το 2026 οι αυξήσεις θα είναι μερικές, από το 2027 η εικόνα αλλάζει ριζικά.
Το τέλος μιας «παγωμένης» δεκαετίας
Η σταδιακή κατάργηση της προσωπικής διαφοράς σηματοδοτεί το τέλος μιας περιόδου κατά την οποία μεγάλος αριθμός συνταξιούχων ένιωθε αποκλεισμένος από κάθε βελτίωση στο εισόδημά του. Με το νέο καθεστώς, από το 2027 και έπειτα, όλοι οι συνταξιούχοι θα αντιμετωπίζονται ισότιμα, ανεξάρτητα από τον αν διατηρούσαν ή όχι προσωπική διαφορά.
Με απλά λόγια, μπαίνει ένα τέλος σε μια ιδιότυπη «παγίδα» που στέρησε για χρόνια από χιλιάδες δικαιούχους τα οφέλη των αυξήσεων.
