Η κυβέρνηση προχωρά σε μία από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στο ζήτημα της στέγασης, επιχειρώντας να δώσει απάντηση σε ένα από τα πιο πιεστικά προβλήματα της κοινωνίας: την αδυναμία χιλιάδων νοικοκυριών να βρουν προσιτή κατοικία. Το νέο νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή, με τίτλο «Κοινωνική Αντιπαροχή, Κοινωνική Μίσθωση, Τριτεκνική Ιδιότητα και άλλες διατάξεις», φιλοδοξεί να ανοίξει τον δρόμο σε ένα σύστημα κοινωνικής στέγης που θα καλύπτει ευάλωτες ομάδες με χαμηλά ενοίκια και, σε βάθος χρόνου, με δυνατότητα εξαγοράς.
Ένα βήμα προς την κοινωνική κατοικία
Η πρόταση εντάσσεται στη στρατηγική που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια γύρω από τη στεγαστική πολιτική, όμως αυτή τη φορά το στοίχημα είναι μεγαλύτερο. Ο στόχος δεν περιορίζεται μόνο στη στήριξη των οικονομικά ασθενέστερων, αλλά και στην αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας που μέχρι σήμερα παρέμενε αναξιοποίητη. Παράλληλα, για πρώτη φορά επιχειρείται θεσμική κατοχύρωση του δικαιώματος στην «προσιτή στέγη», κάτι που μέχρι πρότινος έμενε σε επίπεδο θεωρίας.
Ποιοι θα είναι οι δικαιούχοι
Η ένταξη στο πρόγραμμα δεν θα είναι ανοιχτή για όλους, αλλά θα βασίζεται σε αυστηρά κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια. Τα κριτήρια αυτά περιλαμβάνουν:
το ύψος του οικογενειακού εισοδήματος,
την περιουσιακή κατάσταση,
τον αριθμό και την ηλικία των παιδιών,
την οικογενειακή σύνθεση.
Η αξιολόγηση και επιλογή των δικαιούχων θα γίνεται από τον ΟΠΕΚΑ. Όσοι ενταχθούν δεν θα μπορούν ταυτόχρονα να λαμβάνουν άλλα στεγαστικά επιδόματα, ώστε να αποφευχθεί η «διπλή» ενίσχυση.
Ενοίκιο κάτω από την αγορά
Το πιο ελκυστικό στοιχείο του σχεδίου είναι το ύψος του ενοικίου. Οι κατοικίες θα παραχωρούνται με μίσθωμα σημαντικά χαμηλότερο από εκείνο που ισχύει στην ελεύθερη αγορά για αντίστοιχης ποιότητας διαμερίσματα. Σε μία περίοδο που οι τιμές ενοικίασης έχουν εκτοξευθεί, η ρύθμιση αυτή μπορεί να κάνει τη διαφορά για νοικοκυριά που δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν.
Από ενοικιαστής… ιδιοκτήτης
Μια ακόμη καινοτομία του νομοσχεδίου είναι το μοντέλο «rent to own». Πρόκειται για έναν μηχανισμό μέσω του οποίου ο ενοικιαστής θα μπορεί, μετά την πάροδο δέκα ετών από την αρχική μίσθωση, να αποκτήσει το σπίτι που νοικιάζει. Η διαδικασία θα γίνεται με συμβολαιογραφικό συμβόλαιο, καταχωρημένο στο Κτηματολόγιο, και δίνει για πρώτη φορά τη δυνατότητα στους δικαιούχους να κάνουν το μεγάλο βήμα της ιδιοκατοίκησης χωρίς να χρειαστεί να δανειστούν.
Ποιοι μένουν εκτός
Δεν είναι όμως όλοι επιλέξιμοι. Από το πρόγραμμα αποκλείονται όσοι ήδη λαμβάνουν στεγαστικά επιδόματα ή άλλες παροχές που καλύπτουν τις ανάγκες στέγασης. Επιπλέον, οι προϋποθέσεις που θέτει το νομοσχέδιο θα πρέπει να ισχύουν όχι μόνο κατά την πρώτη αίτηση, αλλά και σε κάθε ανανέωση της σύμβασης. Αυτό σημαίνει ότι αν ένας δικαιούχος βελτιώσει σημαντικά την οικονομική του κατάσταση, μπορεί να χάσει την ένταξή του.
Στήριξη της οικογένειας με έμφαση στους τριτέκνους
Στο ίδιο νομοσχέδιο προβλέπεται και κάτι ακόμα: η ισοβιότητα της τριτεκνικής ιδιότητας. Με απλά λόγια, οι οικογένειες με τρία παιδιά θα διατηρούν για πάντα την τριτεκνική αναγνώριση, κατά τα πρότυπα των πολυτέκνων. Η ρύθμιση αυτή αποτελεί σημαντικό βήμα για τη στήριξη της οικογένειας, σε μια εποχή που το δημογραφικό ζήτημα πιέζει ασφυκτικά τη χώρα.
Γιατί έχει σημασία τώρα
Η στεγαστική κρίση δεν είναι θεωρητικό ζήτημα. Χιλιάδες νέοι άνθρωποι αδυνατούν να νοικιάσουν σπίτι στις πόλεις λόγω των εξωφρενικών τιμών, ενώ πολλά νοικοκυριά ξοδεύουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση. Το νέο πρόγραμμα φιλοδοξεί να δώσει «ανάσα», δημιουργώντας ένα πλέγμα προστασίας για όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Ένα στοίχημα με κοινωνική διάσταση
Η επιτυχία ή αποτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από δύο παράγοντες:
την ταχύτητα με την οποία θα υλοποιηθούν οι προβλέψεις,
την πραγματική επάρκεια των κατοικιών που θα προσφερθούν.
Αν το κράτος καταφέρει να κινηθεί μεθοδικά και να αποφύγει τις γνωστές γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, το σχέδιο αυτό μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον στεγαστικό χάρτη της χώρας. Σε διαφορετική περίπτωση, κινδυνεύει να μείνει μία ακόμη «εξαγγελία».
