Οι αλλαγές που καθορίζουν πότε μπορούν να αποχωρήσουν οι ασφαλισμένοι που γεννήθηκαν μετά το 1968 και δεν πρόλαβαν τις παλιές διατάξεις.
Οι σημερινοί 55άρηδες βρίσκονται σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές εργαζομένων. Τα λεγόμενα «παράθυρα εξόδου» έχουν ουσιαστικά κλείσει, με αποτέλεσμα όσοι γεννήθηκαν μετά το 1968 να μην μπορούν να εκμεταλλευτούν τις ευνοϊκές διατάξεις που ίσχυαν για μεγαλύτερους εργαζόμενους. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν λύσεις, αλλά πλέον τα σενάρια εξαρτώνται αυστηρά από το καθεστώς ασφάλισης, τα έτη εργασίας, τα πλασματικά χρόνια και την κατηγορία επαγγέλματος.
Όπως τονίζει ο δικηγόρος Διονύσης Ρίζος, η δυνατότητα εξόδου πριν από τα γενικά όρια ηλικίας (62 και 67) είναι εφικτή μόνο για συγκεκριμένες ομάδες. Η μεγάλη διαφοροποίηση αφορά το αν ο ασφαλισμένος θεωρείται «παλαιός» (πρώτη ασφάλιση πριν την 1/1/1993) ή «νέος» (πρώτη ασφάλιση μετά την 1/1/1993), αλλά και αν εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα, στο Δημόσιο, ως ελεύθερος επαγγελματίας ή στον αγροτικό τομέα.
Τι ισχύει στα γενικά όρια ηλικίας
Σήμερα, δύο είναι οι βασικοί δρόμοι για συνταξιοδότηση:
- Στα 62 με τουλάχιστον 40 χρόνια ασφάλισης. Εδώ μπορούν να υπολογιστούν και πλασματικά έτη, όπως στρατιωτική θητεία, σπουδές ή χρόνος παιδιών.
- Στα 67 με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης. Πρόκειται για την κλασική οδό που ακολουθούν όσοι δεν συμπληρώνουν 40ετία.
Η επιλογή εξαρτάται πάντα από τον επαγγελματικό φορέα, το είδος ασφάλισης και τα ειδικά δικαιώματα που μπορεί να έχει κάποιος.
Δημόσιοι υπάλληλοι και εργαζόμενοι σε ΟΤΑ
Οι δημόσιοι υπάλληλοι που υπάγονται στα βαρέα έχουν δύο βασικές κατηγορίες:
- Όσοι είχαν τουλάχιστον 12 χρόνια βαρέα μέχρι 31/12/2012, μπορούν να συνταξιοδοτηθούν στα 58.
- Όσοι συμπλήρωσαν τα 12 χρόνια μετά την 1/1/2013, βλέπουν την έξοδο στα 60.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι δημοτικός υπάλληλος στην καθαριότητα με 12 χρόνια βαρέα από το 2011. Αυτός κατοχυρώνει σύνταξη στα 58 και μπορεί να φύγει το 2028.
Για πρόωρη/μειωμένη σύνταξη, οι δημόσιοι υπάλληλοι χρειάζονται 25ετία. Έτσι, υπάλληλος με 25 χρόνια το 2020, γεννημένος τον Φεβρουάριο του 1969, κατοχυρώνει έξοδο στα 62 (το 2031).
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν οι μητέρες με τρία ή περισσότερα παιδιά που είχαν 20ετία έως το 2010. Αυτές μπορούν να αποχωρήσουν οποτεδήποτε, χωρίς ηλικιακό όριο. Παράδειγμα: δημοτική υπάλληλος με τρία παιδιά, 20ετία το 2010, γεννημένη τον Δεκέμβριο του 1970, μπορεί να φύγει ήδη από το 2025.
Οι ασφαλισμένοι του ΙΚΑ
Για όσους υπάγονται στο ΙΚΑ και έχουν βαρέα, ισχύουν διαφορετικοί κανόνες:
- Με 7.500 ένσημα βαρέα και συνολικά 10.500 (μαζί με πλασματικά), μπορούν να βγουν με μειωμένη στα 60 ή με πλήρη στα 62. Η μείωση για τα 60 υπολογίζεται περίπου σε 51 ευρώ μηνιαίως.
- Με 3.600 βαρέα και συνολικά 4.500 ένσημα, δικαιούνται πλήρη σύνταξη στα 62.
Οι γυναίκες με βαρέα είχαν ειδικά όρια: 55 ετών για το 2010, 56 για το 2011, 57 για το 2012. Από το 2013 και μετά, η έξοδος γίνεται στα 62.
Παράδειγμα: εργαζόμενη που είχε 4.500 ένσημα εκ των οποίων 3.600 βαρέα το 2011, γεννημένη τον Φεβρουάριο 1969, μπορεί να φύγει το 2025 (στα 56) με πλήρη σύνταξη. Υποχρεωτικά όμως πρέπει να έχει 1.000 βαρέα την τελευταία 17ετία.
Για πρόωρη σύνταξη στο ΙΚΑ, χρειάζονται 15 χρόνια ασφάλισης και 100 ένσημα κατ’ έτος την τελευταία 5ετία. Σε αυτήν την περίπτωση, η έξοδος στα 62 συνεπάγεται μείωση περίπου 130,9 ευρώ το μήνα.
ΟΑΕΕ και ελεύθεροι επαγγελματίες
Οι ασφαλισμένοι στον πρώην ΟΑΕΕ (ΤΕΒΕ, ΤΑΕ, ΤΣΑ) δεν έχουν ειδικές εξαιρέσεις. Ακολουθούν αποκλειστικά τα γενικά όρια:
- Στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης.
- Στα 67 με 15 χρόνια.
Για παράδειγμα, έμπορος γεννημένος τον Ιανουάριο του 1968 θα μπορέσει να φύγει το 2030, στα 62, εφόσον συμπληρώσει 40ετία με χρήση πλασματικών.
Οι επιστήμονες του ΕΤΑΑ
Δικηγόροι, γιατροί και μηχανικοί που υπάγονται στο πρώην ΕΤΑΑ συνταξιοδοτούνται με ακριβώς τα ίδια όρια:
- 62 με 40 χρόνια.
- 67 με 15 χρόνια.
Έτσι, μηχανικός γεννημένος τον Δεκέμβριο του 1969 θα μπορέσει να φύγει το 2031, στα 62, αν έχει 40ετία.
Αγρότες στον πρώην ΟΓΑ
Οι αγρότες ακολουθούν το ίδιο πλαίσιο:
- 62 με 40 χρόνια (μαζί με πλασματικά).
- 67 με 15 χρόνια.
Ένας αγρότης γεννημένος τον Μάιο του 1968 μπορεί να αποχωρήσει το 2030, στα 62, αν καλύψει 40 χρόνια.
Νέοι ασφαλισμένοι μετά το 1993
Για όσους ξεκίνησαν ασφάλιση μετά την 1/1/1993, τα όρια είναι ενιαία ανεξαρτήτως ταμείου:
- Στα 62 με 15 χρόνια → μειωμένη σύνταξη, με την προϋπόθεση 750 ημερών την τελευταία 5ετία.
- Στα 67 με 15 χρόνια → πλήρης σύνταξη.
- Στα 62 με 40 χρόνια (τουλάχιστον 33 πραγματικά και έως 7 πλασματικά) → πλήρης σύνταξη.
Έτσι, η γενιά των σημερινών 55άρηδων έχει ξεκάθαρο ορίζοντα, αλλά χωρίς τις παλιές ευνοϊκές ρυθμίσεις.
