Η κυβέρνηση ετοιμάζει μια από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις στη φορολογία των εισοδημάτων από ενοίκια που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια. Το οικονομικό επιτελείο άνοιξε τον «φάκελο» των μισθωμάτων με διπλό στόχο: από τη μία να περιορίσει τη φοροδιαφυγή που ανθεί στην αγορά, και από την άλλη να μειώσει τα φορολογικά βάρη των ιδιοκτητών, δίνοντάς τους κίνητρα να ρίξουν τις τιμές και να διαθέσουν περισσότερα ακίνητα προς ενοικίαση.
Στην παρούσα φάση, τα στοιχεία που έχει στα χέρια της η ΑΑΔΕ φανερώνουν μεγάλες στρεβλώσεις. Παρά το γεγονός ότι οι τιμές στα ενοίκια έχουν εκτιναχθεί, μόλις ένα μικρό ποσοστό, γύρω στο 7,8% των ιδιοκτητών, δηλώνει ότι εισπράττει πάνω από 12.000 ευρώ τον χρόνο. Η εικόνα αυτή δεν συμβαδίζει με την πραγματικότητα της αγοράς, όπου η ζήτηση για στέγη πιέζει προς τα πάνω τα μισθώματα, αφήνοντας περιθώρια για «μαύρες» συναλλαγές.
Το υπουργείο Οικονομικών, λοιπόν, ετοιμάζει νέο σχέδιο με δύο κατευθύνσεις. Η πρώτη αφορά την πάταξη της φοροδιαφυγής: μέσα από διασταυρώσεις και αυστηρότερους ελέγχους, επιχειρεί να αποκαλύψει τα «κρυφά» εισοδήματα που δεν δηλώνονται. Η δεύτερη στοχεύει στη διόρθωση της φορολογικής κλίμακας που ισχύει για τους ιδιοκτήτες, με σκοπό να μπει τέλος στην αίσθηση αδικίας που εδώ και χρόνια προκαλεί αντιδράσεις.
Σύμφωνα με το βασικό σενάριο που εξετάζεται, ο κατώτατος φορολογικός συντελεστής για εισοδήματα από ακίνητα θα πέσει από το 15% στο 5%. Η αλλαγή θα αφορά όσους δηλώνουν μέχρι 5.000 ευρώ τον χρόνο, ωστόσο το όφελος θα έχει οριζόντιο χαρακτήρα. Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι ιδιοκτήτες εκμισθούμενων ακινήτων θα δουν μια ελάφρυνση περίπου 500 ευρώ τον χρόνο, ανεξαρτήτως του συνολικού εισοδήματός τους.
Σήμερα, η φορολογική κλίμακα για τα ενοίκια είναι αρκετά αυστηρή: 15% έως τις 12.000 ευρώ, 35% από 12.001 έως 35.000 ευρώ και 45% για τα ποσά που ξεπερνούν τις 35.000 ευρώ. Πρόκειται για ένα καθεστώς που θεσπίστηκε το 2012, την εποχή των μνημονίων, και το οποίο οι ιδιοκτήτες χαρακτηρίζουν άδικο και δυσβάσταχτο. Δεν είναι τυχαίο ότι η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ) ζητά εδώ και χρόνια την πλήρη κατάργηση της αυτοτελούς φορολόγησης των ενοικίων. Στις προτάσεις της περιλαμβάνεται η εξομοίωση των κλιμακίων με αυτά που ισχύουν για τους μισθωτούς και τους ελεύθερους επαγγελματίες, ώστε να υπάρξει δικαιότερη αντιμετώπιση.
Η κυβέρνηση, αν και δεν φαίνεται διατεθειμένη να προχωρήσει σε τόσο ριζική αλλαγή, αναγνωρίζει ότι χρειάζεται μια παρέμβαση που θα ξεμπλοκάρει την αγορά. Ήδη, ως κίνητρο, έχει θεσπίσει απαλλαγή από τον φόρο για τα κενά ακίνητα, προσπαθώντας να πείσει τους ιδιοκτήτες να τα βγάλουν στην αγορά. Το επόμενο βήμα είναι η μείωση των φορολογικών βαρών, με στόχο όχι μόνο να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών αλλά και να συγκρατηθούν οι τιμές που έχουν ξεφύγει τα τελευταία χρόνια.
Αν εφαρμοστεί το νέο σχήμα, ένας ιδιοκτήτης με χαμηλά εισοδήματα θα νιώσει μια ουσιαστική διαφορά, καθώς η ελάφρυνση θα είναι μεγαλύτερη σε ποσοστιαία βάση. Όμως ακόμα και όσοι έχουν υψηλότερα μισθώματα θα δουν μείωση της φορολογικής τους επιβάρυνσης, κάτι που θεωρητικά μπορεί να τους ενθαρρύνει να προχωρήσουν σε πιο προσιτές μισθώσεις.
Βέβαια, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι ελαφρύνσεις θα περάσουν τελικά στην αγορά ή αν θα «χαθούν» μέσα στο γενικότερο κύμα ανόδου των ενοικίων. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι, αν δεν συνοδευτεί η μεταρρύθμιση από εντατικούς ελέγχους για την αποκάλυψη των αδήλωτων εισοδημάτων, δύσκολα θα φανεί η πραγματική της επίδραση.
Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα της κυβέρνησης είναι ξεκάθαρο: η φορολογία των ενοικίων αλλάζει. Οι ιδιοκτήτες που δηλώνουν με ειλικρίνεια τα έσοδά τους θα έχουν κίνητρο να συνεχίσουν να το κάνουν και θα επιβραβευτούν με μικρότερη φορολογία. Αντίθετα, όσοι επιλέγουν να κρύβουν εισοδήματα θα βρεθούν αντιμέτωποι με αυστηρότερους ελέγχους και πρόστιμα.
Το επόμενο διάστημα θα κρίνει τις λεπτομέρειες. Αν το νέο σχήμα εγκριθεί και περάσει στη Βουλή, τότε από το 2024 εκατομμύρια ιδιοκτήτες θα δουν σημαντικές αλλαγές στη φορολογική τους δήλωση. Μέχρι τότε, η συζήτηση για τα ενοίκια θα παραμείνει στο επίκεντρο, καθώς το πρόβλημα της στέγης πιέζει χιλιάδες νοικοκυριά, ειδικά στις μεγάλες πόλεις.
